QĐND - Hơn một tháng qua, lãi suất đồng Việt Nam (VND) liên tục biến động. Lãi suất huy động VND đã tăng vọt từ 11%/năm lên đến hơn 18% một năm.  Lãi suất cho vay VND cũng leo thang từ 13 đến 14%/năm, lên mức từ 18 đến 21%/năm. Đáng lo ngại hơn cả là việc một số tổ chức tín dụng thỏa thuận với người vay và người gửi về mức lãi suất, làm nảy sinh cơ chế “xin-cho”. Lãi suất niêm yết một đằng, lãi suất thực hiện một nẻo. Hiện tượng từng đoàn người lũ lượt rút tiền ở ngân hàng này rồi sang chầu chực gửi tiền ở ngân hàng khác để hưởng lãi suất cao hơn đã xảy ra.

Lãi suất cho vay VND cũng leo thang từ 13 đến 14%/năm, lên mức từ 18 đến 21%/năm. Ảnh: Internet

Tình trạng loạn lãi suất này đang làm méo mó thị trường vốn, bảng cân đối tài chính ở doanh nghiệp cũng như tầm quốc gia. Các ngân hàng phải “giấu giếm” thu các loại phí về lãi suất. Doanh nghiệp hạch toán lén lút và một tiền lệ xấu đang hình thành trên sổ sách kế toán của họ. Hơn thế nữa, với mức lãi suất cho vay lên tới hơn 20%/ năm thì doanh nghiệp nào sẽ chịu nổi. 

Đã có khá nhiều lý giải khác nhau về tình trạng “loạn lãi suất” hiện nay. Trước hết, lãi suất tăng có  từ nguyên nhân do chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng cao, đến tháng 11 đã tăng tới 9,58% so với cuối năm trước và tăng 11,1% so với cùng kỳ năm 2009. Ngân hàng Nhà nước phải tăng lãi suất cơ bản từ 8% lên 9% sau khi đã cố định nó suốt từ tháng 12-2009 với kỳ vọng thắt chặt chính sách tiền tệ để kiểm soát lạm phát. Tuy nhiên, tín hiệu thắt chặt chính sách tiền tệ phát ra dường như chưa đủ mạnh và rõ ràng. Mặt khác, tín hiệu đó lại phát ra đúng vào thời điểm cầu tín dụng tăng mạnh theo tính “mùa vụ” của sản xuất kinh doanh và hạn mức tín dụng của nhiều ngân hàng đã hết. Bên cạnh đó, tính thanh khoản của các ngân hàng thương mại Việt Nam không tương đồng, thậm chí rất khác nhau nên các ngân hàng thương mại có thanh khoản không tốt buộc phải đẩy lãi suất huy động lên khi giảm sự trông cậy vào thị trường liên ngân hàng, do đó kéo theo các ngân hàng thương mại có thanh khoản tốt hơn vào cuộc đua lãi suất. Từ cuộc đua lãi suất, dẫn tới “loạn lãi suất” gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế và bản thân các ngân hàng.

Để bình ổn thị trường lãi suất, trong tuần này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đã có nhiều động thái tích cực như làm việc với các tổ chức tín dụng, yêu cầu các tổ chức này “đồng thuận” trong việc thực hiện lãi suất, chấn chỉnh các ngân hàng huy động vốn với lãi suất cao… Tuy nhiên, theo ý kiến của nhiều chuyên gia tài chính, tiền tệ, điều quan trọng lúc này với cơ quan quản lý Nhà nước về chính sách tiền tệ là phải có thông điệp rõ ràng, nhất quán cơ chế thông tin minh bạch về lãi suất.

Dư luận đặc biệt quan tâm đến hai cuộc họp quan trọng vừa diễn ra  giữa lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước với đại diện các ngân hàng thương mại  khu vực phía  Bắc (tại Hà Nội) và phía Nam (tại Thành phố Hồ Chí Minh). Kết quả  lớn nhất của hai cuộc họp này là đã cơ bản thống nhất về cơ chế lãi suất. Theo đó, các ngân hàng thương mại qua Ngân hàng Nhà nước cùng cam kết sẽ thực hiện áp dụng mức lãi suất huy động VND tối đa là 14%/năm trên bảng niêm yết. Trường hợp có các chương trình khuyến mại, tặng thưởng, tổng lãi suất theo quy đổi chung không vượt quá 15%/năm. Từ việc cam kết này, dự kiến đến ngày mai (13-12), văn bản cam kết thỏa thuận sẽ được trình lên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. 

Cộng đồng doanh nghiệp hoan nghênh và chờ đợi về bản cam kết nói trên. Tuy nhiên, nhiều doanh nhân vẫn cảm thấy băn khoăn khi các  chế tài xử lý vi phạm vẫn còn chưa rõ ràng. Mặt khác, việc thực hiện cam kết mới có ngăn chặn được những giao dịch “ngầm” với lãi suất cao hơn như vừa qua không?

Ngân hàng là lĩnh vực nhạy cảm. Lãi suất là một loại giá đặc biệt bởi tính ảnh hưởng rộng lớn của nó. Chính vì vậy, dư luận mong muốn, các cơ quan chức năng của Nhà nước cần phải vào cuộc mạnh mẽ hơn để làm lành mạnh thị trường lãi suất.  Đặc biệt vào thời điểm nhạy cảm này, rất cần một sự ổn định về lãi suất, tránh xáo trộn gây bất ổn đối với hệ thống ngân hàng, với nền kinh tế.  Đã đến lúc, Ngân hàng Nhà nước phải sử dụng các công cụ để điều tiết, thậm chí can thiệp bằng hành chính khi cần thiết để tránh bất ổn của thị trường./.

Đỗ Phú Thọ