Ngày toàn dân thực hiện đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông đã gần tới. Nỗi lo bị cảnh sát giao thông phạt và sự khó chịu khi phải ôm chiếc mũ bảo hiểm cũng lớn theo từng ngày, tâm lý đối phó xuất hiện trong một bộ phận không nhỏ những người tham gia giao thông. Nhiều người suy tính: “Mũ rởm cũng mua, miễn là nó có hình cái mũ để qua mặt cảnh sát giao thông”. Họ nghĩ rằng

Mũ bảo hiểm kém chất lượng vẫn được bày bán ở một số nơi. Ảnh: Internet

cảnh sát chẳng thể giữ từng người để kiểm tra xem từng chiếc mũ có bảo đảm tiêu chuẩn hay không; họ chỉ cần có chiếc mũ để “tàng hình” qua mắt cảnh sát, cứ có mũ là thoải mái lên xe.

Tâm lý đó đã được các cơ sở sản xuất mũ bảo hiểm trong và ngoài nước tận dụng triệt để. Nghe nói những chiếc mũ bảo hiểm rởm trôi nổi trên thị trường có giá xuất kho khoảng 20 đến 30 nghìn đồng, đến tay người tiêu dùng giá cũng lên tới trên dưới trăm nghìn. Lãi nhiều, vốn ít nên mũ bảo hiểm kém chất lượng đông người bán. Giá rẻ và tâm lý đối phó nên dù “rởm” về chất lượng nhưng vẫn lắm người mua. Con số 75% mũ bảo hiểm trên thị trường phía Nam không đạt chất lượng khiến nhiều người lo lắng cho sự an toàn của người tham gia giao thông khi không may gặp tai nạn.

Có “cầu” thì có “cung”. “Cầu” đối phó thì “cung” cũng chiều theo đối phó. Có nhu cầu chiếc mũ nhỏ, gọn, nhẹ, hình thù dễ coi, dễ mang theo người, không che hết khuôn mặt thì lập tức có ngay, bất chấp những quy định về tiêu chuẩn. Và thế là chiếc mũ bảo hiểm biến hoá ra nhiều hình dạng khác nhau, từ hình dáng đáp ứng công năng ban đầu nhưng nặng nề được ví như chiếc “nồi cơm điện” hùm hụp ôm toàn bộ mặt mũi, quai hàm người nay rút gọn, nhỏ dần rồi chỉ còn choèn hoẻn trên mỏm đầu.

Chủ trương buộc người tham gia giao thông phải đội mũ bảo hiểm có mục đích bảo vệ người dân. Ai cũng hiểu lợi ích ấy, nhưng vẫn có tâm lý đối phó vì rằng thói quen chưa hình thành. Và để “tập” được thói quen đội mũ bảo hiểm có lẽ còn một thời gian dài. Tập đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông, tập thói quen cầm theo mũ khi rời xe máy hoặc gửi khi vào cơ quan, lớp học, cửa hàng... Tập quen với sự hiện hữu của cái mũ bảo hiểm trong không gian sinh hoạt gia đình, cơ quan, nhà trường, xí nghiệp…Để thói quen trở thành “văn hoá tự bảo vệ”, “văn hoá chấp hành luật pháp” khi tham gia giao thông đường bộ có nhiều mức độ, từ đối phó cho tới tự giác. Thời gian cần thiết để hình thành thói quen này có thể không phải là ngắn. Đáng tiếc là khi công bố chủ trương bắt buộc đội mũ bảo hiểm, công luận đã cảnh báo về nạn “mũ rởm” nhưng không được các cơ quan chức năng để ý, “vào cuộc” thành thử nạn “mũ rởm” đang thực sự hoành hành, gây khổ cho người tiêu dùng. Và thời gian này kéo dài bao lâu phụ thuộc vào sự nghiêm khắc của các cơ quan quản lý chất lượng mũ bảo hiểm, sự tuân thủ của các nhà sản xuất, kinh doanh và ý thức của người dân cùng các cơ quan, đơn vị, tổ chức xã hội về trật tự, an toàn giao thông nói chung và đội mũ bảo hiểm nói riêng.

Lê Đông Hà