Nước dâng cao quá đầu gối, nhiều người dân chọn đi bộ. Ảnh: VNN

Ba ngày qua, hàng triệu người dân Hà Nội đã phải gồng mình để đối phó với mưa lũ. Theo các chuyên gia dự báo khí tượng thủy văn, lượng mưa ở nội thành Hà Nội ba ngày qua chỉ tương đương với lượng mưa năm 1984 và xấp xỉ bằng lượng mưa năm 1973. Thế nhưng, theo những cụ già gần trăm tuổi ở Hà Nội và sử sách còn ghi lại được thì hàng thế kỷ nay, chưa bao giờ Hà Nội phải chịu cảnh ngập lụt với thiệt hại khủng khiếp như thế. Số liệu chính thức của UBND thành phố cho biết, đợt mưa lũ này (tính đến ngày 2-11), đã làm 18 người chết, thiệt hại về vật chất theo ước tính ban đầu khoảng 3.000 tỷ đồng, nhưng theo ý kiến của nhiều chuyên gia, thiệt hại thực tế lớn hơn nhiều. Có rất nhiều thiệt hại mà các cơ quan chức năng không thể thống kê được ví dụ như cuộc sống của người dân bị đảo lộn, các trường học phải đóng cửa, người dân phải mua thực phẩm với giá quá cao, tài sản của gia đình bị hư hỏng do ngâm nước...

Nguyên nhân ngập lụt nặng nề, theo một chuyên gia quy hoạch thủy lợi: “Lỗi này do thiên tai cộng với nhân tai” nhưng chủ yếu do... quy hoạch. Và trận mưa to vừa qua đã là bài học cảnh báo về quy hoạch của Hà Nội. Ngày xưa Hà Nội dù có mưa to nhưng ít khi bị ngập lụt như bây giờ bởi khi đó Hà Nội có rất nhiều hồ điều hòa, nhiều diện tích đất tự ngấm. Còn hiện nay, chỗ nào cũng thấy bê tông, hồ ao biến thành nhà cửa... và hậu quả của việc quy hoạch thiếu tầm nhìn xa đã phá vỡ quy luật tự nhiên của việc tiêu thoát nước. Điều đáng buồn là dự án thoát nước của Hà Nội vừa hoàn thành giai đoạn một và chuẩn bị triển khai giai đoạn 2 với tổng kinh phí lên đến 500 triệu USD cũng chỉ tính đến lượng mưa ở mức 360mm trong hai ngày. Chính vì thế mà thời gian vừa qua, dù đã tốn 200 triệu USD cho hệ thống thoát nước giai đoạn một, nhưng hễ mưa, Hà Nội lại biến thành Hà... "lội".

Với Hà Nội, nạn tắc đường và ngập lụt đã có từ lâu. Tiền để giải quyết vấn đề này cũng đã có, thậm chí là khá nhiều, nhưng thực tế tình trạng ngập lụt, tắc đường không những không giảm đi mà lại trở nên trầm trọng hơn. Theo ý kiến của nhiều chuyên gia thủy lợi, giải bài toán úng ngập của Hà Nội phải bằng giải pháp đồng bộ, tổng thể, nhất quán và khách quan. Trước hết phải bắt đầu từ quy hoạch. Không thể để quy hoạch theo kiểu “rách đâu, vá đấy”. Cùng với việc cải tạo các cống, các ống thoát nước, khôi phục các hồ điều hòa, cần phải làm các bể ngầm, đường thoát nước ra sông Hồng. Mở mang các khu đô thị, khu dân cư phải coi trọng cơ sở hạ tầng trong đó có các công trình thoát nước. Ở những khu đất trống như vườn hoa, bến xe... cần xây dựng các bể ngầm lấy nước dùng để cứu hỏa, tưới cây, rửa đường... Các bể ngầm này còn có tác dụng để chống mất nước mặt và nền đất đỡ sụt lún. Công việc trước mắt là phải tính toán lại công suất thiết kế hệ thống thoát nước của thành phố trước khi triển khai dự án thoát nước Hà Nội giai đoạn hai bởi nếu không thì rất có thể cả một đống tiền khổng lồ từ ngân sách Nhà nước và từ sự đóng góp của nhân dân sẽ “trôi theo dòng nước”.