QĐND - Tây Nguyên là vùng chuyên canh cà phê lớn, với diện tích khoảng 470 nghìn héc-ta, chiếm hơn 90% diện tích và sản lượng cà phê cả nước. Vì vậy, đây cũng là địa bàn mà hằng năm cứ vào vụ thu hái cà phê lại rộ lên nạn hái trộm.

Thu hoạch cà phê. Ảnh minh họa/internet.

Ngay đầu vụ thu hoạch năm 2010 này, tại các tỉnh Tây Nguyên đã xảy ra những vụ hái trộm cà phê hết sức táo tợn. Kẻ gian không chỉ hái cà phê đơn thuần, mà để cho nhanh, chúng còn bẻ cành, chặt cả cây chở đến địa điểm khác tuốt lấy quả. Đây thực sự là hành vi hủy hoại tài sản, gây thiệt hại rất lớn, bởi phải mất 3-4 năm đầu tư chăm cây cà phê mới phục hồi. Cũng ở địa bàn này, từng xảy ra những vụ hái trộm có tổ chức, với vài chục tên trộm sử dụng cả đoàn xe công nông ngang nhiên vào rẫy thu hái hàng chục bao cà phê. Nhiều tốp thanh, thiếu niên hư hỏng, đam mê trò chơi điện tử đến mức thiếu tiền, cũng sẵn sàng rủ nhau vào rẫy cà phê hái trộm để có tiền tiêu sài.

Để phòng, chống nạn hái trộm, nhiều doanh nghiệp sản xuất cà phê với diện tích lớn, ngoài huy động tối đa lực lượng tự vệ hiện có, còn phải nhờ đến sự hỗ trợ của công an và các đơn vị LLVT ở địa phương. Ở một vài nơi đã và đang áp dụng mô hình liên kết sản xuất cà phê chất lượng cao với số lượng từ vài chục đến hàng trăm hộ nông dân cùng hợp tác, thì những hộ nông dân này đứng ra tổ chức lực lượng bảo vệ vườn của nhóm liên kết. Kết quả cho thấy, khi công tác bảo vệ vườn được thực hiện tốt, thì quy trình thu hái, phơi sấy bảo đảm đúng kỹ thuật, chất lượng cũng như năng suất cà phê cao hơn.

Tuy nhiên, trên thực tế, hầu hết những hộ nông dân sản xuất cà phê ở Tây Nguyên đều không có điều kiện bố trí nhân công tự bảo vệ vườn, nhất là khi diện tích cà phê chỉ trên dưới một héc-ta. Đã có không ít hộ dân ăn ngủ ngay trên rẫy, mà vẫn bị hái trộm. Đại đa số hộ sản xuất phải áp dụng kiểu thu hoạch “xanh nhà hơn già đồng”, “tuốt sạch” cả quả chín lẫn quả xanh chỉ trong một đợt, trong khi theo yêu cầu phải thu hái từ 3 đến 4 đợt. Hậu quả của kiểu thu hoạch này dẫn tới năng suất vườn cà phê bị giảm, chất lượng hàng hóa xuất khẩu bị ảnh hưởng, tỷ lệ cà phê bị thải loại cao và đây cũng là lý do cà phê của nước ta thường bị ép giá, ép cấp trên thị trường thế giới.

Thiết nghĩ, vào thời vụ thu hoạch cà phê, ngoài việc phổ biến và nhân rộng những mô hình tự bảo vệ vườn cà phê như một số doanh nghiệp và mô hình liên kết hộ nông dân trong bảo vệ vườn cà phê, lực lượng chức năng như công an cần đẩy mạnh đấu tranh trấn áp tội phạm trộm cắp cà phê; xử lý nghiêm minh những hành vi hái trộm cà phê theo kiểu hủy hoại tài sản. Các địa phương cần huy động lực lượng dân quân tự vệ bảo vệ vườn, tạo môi trường an toàn cho người dân áp dụng tốt quy trình sản xuất cà phê chất lượng cao.