Ảnh minh họa/Internet.

Thực tiễn những năm qua cho thấy số lượng các văn bản luật được Quốc hội, Nhà nước ban hành là rất lớn. Riêng trong Kỳ họp thứ 7 vừa rồi, Quốc hội khóa XII đã thông qua 10 luật và theo chương trình xây dựng luật thì từ nay đến hết năm 2010 sẽ có hàng chục luật khác ra đời. Điều này là hoàn toàn dễ hiểu bởi chúng ta đang xây dựng Nhà nước Việt Nam trở thành Nhà nước pháp quyền XHCN, đất nước đang trong tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế, việc cho ra đời nhiều văn bản luật, với những nội dung đa dạng, phong phú và ngày càng hoàn thiện sẽ giúp cho công tác quản lý, điều hành xã hội chặt chẽ, hiệu quả hơn.

Thế nhưng thực tế đang có một vấn đề đặt ra là các văn bản luật đi vào đời sống còn chậm, ý thức tôn trọng pháp luật của người dân chưa cao, việc áp dụng luật vào giải quyết các công việc của cán bộ công chức bộc lộ nhiều bất cập. Điều này chứng tỏ công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) chưa đáp ứng kịp yêu cầu. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến số vụ vi phạm, tội phạm không giảm; số tập thể, cá nhân cán bộ thực thi pháp luật phải xin lỗi, bồi thường người dân do thiếu hiểu biết, áp dụng luật vào xử lý các vụ việc không đúng dẫn đến số vụ oan sai vẫn còn nhiều. Một trong những biện pháp quan trọng được Chính phủ đề ra để khắc phục tình trạng trên là nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Văn bản luật sẽ đi vào cuộc sống nếu làm tốt việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục, người dân nhận thức đúng ý nghĩa, tầm quan trọng và nội dung của luật. Ngược lại luật sẽ không được chấp hành nghiêm nếu công tác này làm không tốt, người dân thiếu những nhận thức, hiểu biết cần thiết về luật. Chính vì thế việc tìm tòi, đổi mới hình thức, biện pháp phổ biến, giáo dục pháp luật thời gian qua được nhiều đơn vị, địa phương quan tâm.

Cách đây mấy năm khi mà Hà Tây chưa sáp nhập với Hà Nội, về huyện Ứng Hòa tôi đã gặp cảnh người dân rủ nhau đi nghe phổ biến pháp luật... Khi đó tôi chỉ nghĩ: Chắc là có văn bản luật mới, địa phương tập trung nhân dân để quán triệt. Mới đây, tại một hội nghị chuyên đề về công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật tôi mới biết Hà Tây (cũ) là một trong những cái nôi của mô hình “Ngày pháp luật”. Hiện nay, mô hình này vẫn được TP Hà Nội duy trì khá tốt. Không chỉ có Hà Nội “Ngày pháp luật” cũng xuất hiện ở một số địa phương như: Lạng Sơn, Long An, Tiền Giang, Sóc Trăng…

Cách tổ chức của các địa phương trên là từng tháng hoặc quý các cơ quan, đơn vị, địa phương căn cứ vào kế hoạch công tác cụ thể để bố trí lịch tổ chức “Ngày pháp luật”. Trong “Ngày pháp luật” dưới sự giúp đỡ của các chuyên gia, nhà nghiên cứu, báo cáo viên pháp luật… cán bộ công chức và nhân dân sẽ được học tập, phổ biến, quán triệt các văn bản luật mới ban hành; cập nhật những thông tin thời sự về tình hình chấp hành pháp luật; trao đổi, rút kinh nghiệm việc vận dụng, áp dụng pháp luật trong giải quyết các tình huống, các sự việc hằng ngày…

 Bước đầu các bộ, ngành chức năng đánh giá đây là một trong những phát kiến mới, thể hiện sự sáng tạo trong thực hiện Chỉ thị số 32-CT-TƯ của Ban Bí thư Trung ương về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân. Còn dư luận thì cho rằng, mô hình này là một hình thức hay, có ý nghĩa thiết thực đối với việc nâng cao ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật của nhân dân. Tuy nhiên, bên cạnh những cái tốt là cơ bản, cũng có những vấn đề cần bàn thêm về mô hình này. Đáng chú ý là cách làm của các địa phương đang trong tình trạng “trăm hoa đua nở”; khả năng sư phạm của một số chuyên gia, báo cáo viên hạn chế nên người dân khó tiếp thu các văn bản luật vốn rất khô khan; lựa chọn văn bản luật giới thiệu ở một số nơi chưa chú ý đến những nội dung liên quan trực tiếp đến cuộc sống của nhân dân hay công tác chuyên môn mà cán bộ công chức đang đảm nhiệm… Thiết nghĩ, để nhân rộng mô hình “Ngày pháp luật” đã đến lúc cần tổ chức rút kinh nghiệm để có những điều chỉnh, hướng dẫn cụ thể, thống nhất.

Phùng Kim Lân