Còn hơn một tháng nữa mới đến Tết Nguyên đán, nhưng chuyện: hoa mai sớm nở, cành đào vội héo, đang làm cho nhiều chủ vườn buồn lòng héo hắt!

Ở phía Bắc, cụ thể là Hà Nội, các hộ trồng đào tại xã Phú Thượng (quận Tây Hồ) ngậm ngùi, lo lắng một vụ mùa thất bát. Hàng nghìn cây đào thế, lá mơn mởn, chưa kịp chúm chím nụ Xuân đã quắt queo, lụi dần. Nguyên nhân tạm xác định là do mưa lớn, vườn đào bị ngập nước mà không có biện pháp hữu hiệu để tiêu úng. Còn tại phía Nam, hầu hết các nhà vườn trồng mai vàng của tỉnh Kiên Giang phải chứng kiến cảnh: Cây mai đang tươi tốt bỗng rụng lá và đồng loạt… nở hoa! Một số chủ vườn thuộc tỉnh Bến Tre, Vĩnh Long, Đồng Tháp vội vàng chở mai đi bán mong thu hồi chút vốn. Theo ước tính, riêng tại hai huyện Hòn Đất và Châu Thành (thành phố Rạch Giá), những chủ vườn trồng mai có thể thiệt hại không dưới 5 tỉ đồng.

Hiện tượng “mai nở, đào tàn” khi chưa đúng vụ, thiệt hại trước hết giáng xuống đầu những người sản xuất. Quanh năm nắng mưa, sớm tối nhọc nhằn chiết cành, vun gốc, họ mong cái ngày cây sẽ cho lộc, cho hoa. Nếu trời không thương thì công lênh quanh năm trở thành công cốc! Người trồng đào, trồng mai bị thiệt hại đã đành, mà người mua hoa cũng sẽ bị ảnh hưởng, bởi nguồn cung khan hiếm thì chắc chắn giá sẽ lên cao khi Tết đến. Theo nhận định của một số chủ nhà vườn, giá đào năm nay sẽ tăng ít nhất 20% và giá mai sẽ tăng khoảng 30 đến 40% so với năm trước.

Vườn đào của người dân Phú Thượng sẽ không sớm lụi tàn vì “chết đuối” nếu có sự can thiệp, xử lý kịp thời. Cũng như vậy, những chủ nhà vườn của tỉnh Kiên Giang có thể “hãm” được hoa mai chậm nở nếu sớm tìm ra nguyên nhân. Thực tế, tất cả sự thành bại của một vụ hoa xuân hoàn toàn do mỗi hộ sản xuất tự mày mò trồng, ghép, bón, chăm! Vì thế, dù có cứu được một vụ hoa thì đó cũng chỉ là giải pháp mang tính tình thế, trước mắt. Đã đến lúc việc quy hoạch tổng thể, lâu dài các khu vực trồng hoa như những làng nghề truyền thống phải được coi trọng. Người trồng hoa cần được sự quan tâm của chính quyền, các tổ chức tín dụng, cơ quan khuyến nông, viện nghiên cứu trong việc hỗ trợ, đầu tư giống, vốn, phân bón, thuốc trừ sâu; ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới trong lai ghép, nhân giống những loại cây có sức kháng thể tốt, thích hợp với thời tiết, sắc thắm, lâu tàn.

Hiện nay, một số vùng nông thôn đã chuyển từ việc trồng cây vụ đông sang trồng hoa, hiệu quả kinh tế cao hơn trước. Có thể tính đến phương án, nếu những nơi trồng hoa cổ truyền điều kiện thổ nhưỡng không còn phù hợp, các hộ phải được tư vấn, giúp đỡ về kỹ thuật canh tác mới, được dự báo, thông tin dài hạn diễn biến phức tạp của thời tiết để có cách xử lý, tránh thua lỗ; thậm chí là chuyển dịch cơ cấu cây trồng, mùa vụ sang loại cây khác thích hợp hơn.

Cành đào thắm, cây mai vàng trong mỗi gia đình khi Tết đến, xuân về không chỉ đơn thuần là thứ sản phẩm mùa vụ, một nghề kiếm sống của các hộ sản xuất, mà còn mang giá trị văn hoá phi vật thể, đậm bản sắc, phong cách, tâm hồn Việt. Người trồng mai, trồng đào làm ra sản phẩm để kiếm sống, nhưng đồng thời cũng tạo nên sắc xuân, làm đẹp thêm mỗi nhà, mỗi miền quê. Họ cần được quan tâm, giúp đỡ, hỗ trợ và đón nhận sự cảm thông, chia sẻ khi mùa màng thất bát.

LÊ THIẾT HÙNG