Ảnh minh hoạ/Internet

Trung Thu là ngày Tết của trẻ em theo phong tục cổ truyền, tổ chức vào rằm tháng Tám âm lịch. Vào ngày ấy, ở nông thôn cũng như thành thị đâu đâu cũng rộn ràng tiếng trống ếch, tiếng đồng dao; náo nhiệt những trò chơi “rồng rắn lên mây”, rước đèn, múa lân… Chính lễ của Trung thu là cuộc vui phá cỗ trông trăng khoảng 8-9 giờ tối. Cuộc vui này thường có cả người lớn tham gia để tổ chức hướng dẫn và chia vui cùng các cháu; để thể hiện trách nhiệm và tình cảm của người lớn đối với trẻ em…

Ngàn đời nay Trung thu là thế!

Nhưng Trung thu ngày nay đã mai một rất nhiều những nét hồn nhiên, dân dã chứa đựng những giá trị văn hóa cổ truyền…

Xin không bàn nữa chuyện những hộp bánh Trung thu hàng triệu đồng trong siêu thị, chuyện Trung thu là dịp để một số người lớn chạy chọt, biếu xén, cầu cạnh… Nhưng nhìn vào cách thức người lớn tổ chức Tết Trung thu cho trẻ em những năm gần đây cũng thật lắm chuyện đáng băn khoăn: Phá cỗ trông trăng không nhất thiết phải đêm rằm vì liên quan đến lịch làm việc của người lớn. Phá cỗ trông trăng trong hội trường, thậm chí trong phòng máy lạnh thay cho những sân chơi thoáng đãng trong lành. Loa nhạc xập xình, hip hop náo động thay cho tiếng “tùng… rinh” nô nức. Đồ chơi hàng hiệu thay cho những chiếc đèn ông sao giấy phẩm nan tre… vân vân và vân vân…

Vẫn biết rằng cuộc sống phát triển và nhất là trong thời đại hội nhập thì mọi giá trị văn hóa đều có thể giao thoa và tiếp biến, nhưng một vài hiện tượng “biến tướng” của Tết Trung thu cổ truyền vừa kể trên đây thì không thể đổ lỗi cho thời thế, cho cơ chế thị trường. Hình như đây đó, việc tổ chức Tết Trung thu cho trẻ em chỉ là hình thức phong trào mà chưa thật sự quan tâm đến việc giữ gìn và phát huy những giá trị nhân văn của một lễ hội truyền thống trong việc giáo dưỡng đức, trí cho con trẻ? Hình như có một sự liên hệ nào đó giữa sự mai một trên đây với vấn nạn game online, với tình trạng bạo lực học đường… đang là những vấn đề bức xúc của xã hội?

Chợt nhớ hơn 30 năm trước, có nhà thơ đã mượn ánh trăng để cảnh báo thói thờ ơ, vô cảm, thực dụng của con người thời “hiện đại”: Ngửa mặt lên nhìn mặt/ Có cái gì rưng rưng… Trăng cứ tròn vành vạnh/ Kể chi người vô tình/ Vầng trăng im phăng phắc/ Đủ cho ta giật mình…

Mong sao đêm Trung thu năm nay, mỗi người lớn chúng ta đều cùng “ngửa mặt lên nhìn mặt” và… “giật mình” như thế!

Mai Nam Thắng