QĐND - Sau sự kiện Giáo sư Ngô Bảo Châu được tặng Giải thưởng Fields, dư luận lại dồn sự quan tâm đến sự kiện ông Đào Hồng Tuyển, Chủ tịch Tập đoàn Tuần Châu ngỏ ý muốn tặng Giáo sư một biệt thự trị giá 3 triệu USD.

3 triệu USD là một tài sản lớn, không chỉ ở Việt Nam mà đối với bất kỳ một cá nhân nào trên thế giới. Động cơ tặng quà Giáo sư Ngô Bảo Châu của ông Đào Hồng Tuyển cũng rất tốt đẹp: Ông muốn thể hiện lòng ngưỡng mộ nhân tài Giáo sư Ngô Bảo Châu, đồng thời là lời cảm ơn của một doanh nhân thành đạt với người đồng bào có công làm rạng danh quê hương, đất nước. Khách quan mà nói, người được tặng quà là rất xứng đáng, còn người tặng quà cũng rất đáng ngợi khen.

Giáo sư Ngô Bảo Châu cùng tấm huy chương Fields. Ảnh: AFP.

Thế nhưng, Giáo sư Ngô Bảo Châu đã lịch sự từ chối. Một sự từ chối nhẹ nhàng, khéo léo, sau khi đã dành thời gian suy nghĩ nghiêm túc thật đáng để chúng ta suy nghĩ. Đó là đức tính “không ham tiền tài, vật chất” của một nhà khoa học lớn - Một hành động rất đáng trân trọng trong bối cảnh mấy năm gần đây, giới khoa học nước ta xuất hiện nhiều vụ việc tiêu cực liên quan đến đạo đức, nhân cách của người làm khoa học. Nào là những công trình “dịch lại” của nhà khoa học nước ngoài; hiện tượng “bằng giả”; việc thầy “đạo” đề tài của trò, trò sao chép đề tài của thầy; chuyện công trình khoa học tiêu tiền tỷ ngân sách, không có cái mới nhưng vẫn được đánh giá đạt loại xuất sắc... Những hiện tượng đó khiến nhiều nhà khoa học tên tuổi, có uy tín phải nhiều lần đăng đàn, kêu gọi các nhà khoa học phải tu dưỡng cả “trí dục lẫn đức dục”, biết vượt qua những cám dỗ vật chất thông thường để tận tâm phát triển khoa học nước nhà.

Hành động từ chối món quà trị giá 3 triệu USD cũng đánh tan mọi nghi ngờ, băn khoăn của dư luận trước đó khi cho rằng Giáo sư Châu không về nước làm việc vì thu nhập của nhà khoa học trong nước hiện quá thấp. Ngô Bảo Châu đến với khoa học bằng niềm đam mê mãnh liệt, bằng ý chí chinh phục đỉnh cao trí tuệ, “mở ra những cánh cửa tri thức mà nhân loại tưởng như không thể mở”, chứ không làm khoa học để nổi tiếng hay chỉ mưu cầu lợi ích cá nhân.

Cách từ chối quà tặng của Giáo sư Ngô Bảo Châu cũng rất đáng trân trọng. Trước tấm thịnh tình, nhiều lần đề cập đến món quà của ông Đào Hồng Tuyển, Giáo sư Châu đã đề nghị ông nếu có thể thì tham gia đóng góp vào Quỹ khuyến học Ngô Bảo Châu mà anh đang ấp ủ ý định thành lập để giúp đỡ các tài năng trẻ. Một lời đề nghị đã hướng người tặng quà sang một đối tượng rộng lớn, có giá trị nhân văn sâu sắc hơn. Nếu ý tưởng và lời đề nghị của Giáo sư Châu thành hiện thực, thì hình ảnh của người tặng và người nhận quà đều sẽ “lớn” hơn rất nhiều.

Một lần nữa, chúng ta lại cảm ơn Giáo sư Châu!

Hồng Hải