QĐND - Ngày 14-7 vừa qua, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đã chủ trì cuộc họp kiểm điểm việc thực hiện dự án xây dựng tượng đài Bà mẹ Việt Nam anh hùng tại xã Tam Phú, thành phố Tam Kỳ. Đây là công trình văn hóa tầm cỡ quốc gia, được khởi công ngày 27-7-2009, với tổng kinh phí 81 tỷ đồng, chủ yếu từ ngân sách Nhà nước và một phần xã hội hóa. Công trình dự kiến hoàn thành sau 3 năm xây dựng, nhưng đến nay chỉ mới xong một số hạng mục và tỉnh phải bổ sung thêm hơn 330 tỷ đồng để tiếp tục thi công, khiến tổng kinh phí tăng gấp 5 lần so với dự toán ban đầu. Theo kết luận của Chủ tịch UBND tỉnh thì nguyên nhân chậm trễ và đội giá trên đây là do các tổ chức và cá nhân liên quan thiếu trách nhiệm; thiếu sự phối hợp, hướng dẫn, hỗ trợ của các ngành chức năng, dẫn đến nhiều vướng mắc phát sinh…

Bậc lên xuống công viên Hòa Bình bị vỡ sau khi khánh thành. Ảnh : Internet

Cùng ngày 14-7, tại diễn đàn kỳ họp HĐND thành phố Hà Nội, vấn đề chất lượng của một số công trình kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội đã được nhiều đại biểu bức xúc đề cập. Tiêu biểu như hai công trình Bảo tàng Hà Nội và Công viên Hòa Bình có vốn đầu tư hàng nghìn tỷ đồng, nhưng vừa đưa vào sử dụng đã xuống cấp nghiêm trọng. Theo giải trình của ngành chức năng thì nguyên nhân là do công trình phải xây gấp trong một thời gian ngắn để kịp Đại lễ, nên nhiều hạng mục không bảo đảm chất lượng và trách nhiệm thuộc về nhà đầu tư, đơn vị thi công, đơn vị quản lý, đơn vị giám sát và… các đơn vị liên quan (?)

Hai sự việc trên đây xảy ra tại hai địa phương khác nhau. Một nơi là do thi công chậm trễ nên kinh phí phát sinh thêm hàng trăm tỷ đồng; một nơi thì do thi công gấp gáp vội vàng nên công trình mau xuống cấp. Nguyên nhân có vẻ khác nhau, nhưng thiệt hại về kinh tế-xã hội thì đều giống nhau. Và nguyên nhân của các “nguyên nhân” trên đây, theo giải trình và kết luận thì chủ yếu đều do… thiếu trách nhiệm (!)

 “Thiếu trách nhiệm” là nguyên nhân chủ yếu của những sai phạm trong quản lý kinh tế, quản lý xã hội ở hầu hết các lĩnh vực của các ngành và các địa phương lâu nay. Nhưng vì nhiều người, nhiều ngành, nhiều cấp cùng chịu trách nhiệm nên việc truy cứu trách nhiệm và xử lý kỷ luật thường thiếu kiên quyết và không triệt để. Tình trạng này một phần do các quy định của chúng ta còn chồng chéo bất cập, do năng lực và kinh nghiệm điều hành, quản lý còn hạn chế… Nhưng chủ yếu là do tàn dư của cơ chế bao cấp xin-cho, tác phong quan liêu, vấn nạn “chạy” dự án, tâm lý tư duy “nhiệm kỳ”… vẫn tồn tại ở nhiều nơi. Vì vậy, khi có sai phạm, khuyết điểm thì rất dễ đùn đẩy, “đánh bùn sang ao”, “hòa cả làng”…

Những vấn đề trên đây cũng đã được “mổ xẻ” phê phán từ lâu, được coi là một trong những khâu đột phá của công cuộc cải cách hành chính. Nhưng nếu không có chế tài đủ mạnh để khắc phục triệt để thì chúng vẫn tồn tại dai dẳng, tạo nên sức ỳ và lực cản trì níu công cuộc đổi mới và phát triển.

Mai Nam Thắng