QĐND - Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam cho biết: Hiện nay, số tiền các doanh nghiệp, đơn vị nợ BHXH đã lên tới mức kỷ lục (gần 8000 tỷ đồng). Đáng báo động là ngày càng nhiều doanh nghiệp cố tình chây ỳ, trốn đóng, dẫn đến quỹ BHXH rơi vào mất cân đối thu-chi nghiêm trọng. Chỉ trong hai tháng đầu năm 2013, quỹ BHXH đã chi “âm” gần 7.900 tỷ đồng.

Tại đại hội công đoàn các cấp đã và đang diễn ra chuyện nhiều doanh nghiệp trốn, nợ BHXH. Đây là một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến người lao động tiến hành đình công, bãi công. Hàng vạn người lao động đã phải chịu thiệt thòi, khốn khổ vì không được hưởng các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí… do chủ doanh nghiệp trốn, nợ BHXH mà họ không biết.

Nhiều công nhân bị nợ bảo hiểm xã hội. Ảnh minh họa/ Nguồn: Cổng thông tin Chính phủ

Nguyên nhân nào khiến tình trạng trốn, nợ BHXH gia tăng? Nhiều người cho rằng do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn hoặc giải thể, không có tiền để nộp bảo hiểm… Tuy nhiên, theo ý kiến của nhiều cán bộ công đoàn thì đây chưa phải là nguyên nhân chính, bởi tình trạng doanh nghiệp trốn, nợ BHXH đã diễn ra suốt nhiều năm qua. Thậm chí, những khó khăn của nền kinh tế hiện nay đã bị biến thành cái “cớ hay” cho nhiều doanh nghiệp lợi dụng, cố tình chây ỳ nộp BHXH. Bằng chứng là hằng năm, ngành lao động-thương binh và xã hội phối hợp với công đoàn các cấp tiến hành hàng nghìn cuộc thanh tra, kiểm tra và kết quả cho thấy: Rất nhiều doanh nghiệp làm ăn tiến triển; chủ doanh nghiệp tháng nào cũng khấu trừ tiền bảo hiểm vào lương của người lao động, song lại không nộp cho cơ quan bảo hiểm. Đặc biệt, đại đa số cơ sở nợ BHXH là doanh nghiệp ngoài Nhà nước, trong khi hiệu quả đầu tư của khu vực doanh nghiệp này cao hơn.

Như vậy, những khó khăn khách quan của nền kinh tế không phải là nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng các doanh nghiệp trốn, nợ BHXH để trục lợi, mà chính là do chế tài xử lý đối với vi phạm này quá nhẹ. Theo quy định của pháp luật hiện hành thì doanh nghiệp (người sử dụng lao động) không đóng BHXH, hoặc đóng không đúng thời gian quy định chỉ bị xử phạt hành chính với mức tối đa 30 triệu đồng, đồng thời phải trả lãi suất của số tiền chưa đóng, chậm đóng theo mức lãi suất của hoạt động đầu tư từ quỹ BHXH. “Tội nặng” mà lại “xử nhẹ” nên không đủ sức răn đe. Nhiều doanh nghiệp sẵn sàng chịu phạt, vì khoản tiền phạt và lãi suất chậm nộp thấp hơn nhiều lãi suất vay ngân hàng, chẳng thấm tháp gì so với hàng tỷ đồng trốn, nợ BHXH. Đây chính là “lỗ hổng” rất lớn của BHXH cần sớm được ngăn chặn.

Mới đây, tại Hội nghị toàn quốc triển khai Nghị quyết số 21 của Bộ Chính trị (khóa XI) về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác BHXH, BHYT, Ban Bí thư đã chỉ đạo các cơ quan chức năng tiến hành rà soát, xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về hai loại bảo hiểm này. Hiện nay, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội đang phối hợp với các ngành liên quan chuẩn bị Dự thảo sửa đổi Luật BHXH để Chính phủ xem xét trình Quốc hội thông qua. Thiết nghĩ, đây chính là thời điểm hợp lý để khắc phục những bất cập trong xử lý hành vi trốn, nợ BHXH theo hướng: Tăng mức xử phạt hành chính, đồng thời xác định rõ hành vi cố tình trốn, nợ BHXH với số tiền lớn hoặc trong thời gian dài thì phải xử lý hình sự. Luật pháp có bảo đảm công bằng, nghiêm khắc mới đủ sức răn đe.

HUY QUANG