QĐND - GAP - quy trình nông nghiệp an toàn, được coi là hướng đi đúng đắn cho nông sản Việt Nam trong thời kỳ hội nhập kinh tế thế giới. Thời gian qua, chính quyền và các nhà khoa học ở Đồng bằng sông Cửu Long ra sức kêu gọi, vận động, tạo mọi điều kiện hỗ trợ để nông dân sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP hoặc VietGAP. Thế nhưng, sau nhiều năm sản xuất theo tiêu chuẩn GAP, rất nhiều nơi, người nông dân bắt đầu không có thiện cảm với phương pháp sản xuất này.

Vì sao lại như vậy? Theo nguyên lý, chứng nhận VietGAP và GlobalGAP mang lại lòng tin cho nhà phân phối, người tiêu dùng và cơ quan quản lý, giúp người sản xuất xây dựng thương hiệu sản phẩm và tạo thị trường tiêu thụ ổn định.

Vú sữa lò rèn Vĩnh Kim sau khi đạt chuẩn GlobalGAP đã được xuất sang nhiều nước châu Âu. - Ảnh: Internet.

Nhưng trên thực tế thì lại khác, đối với người sản xuất thì lợi nhuận là yếu tố đặc biệt quan trọng. Trước kia, khi chính quyền địa phương và các nhà vận động sản xuất theo tiêu chuẩn GAP với những hứa hẹn xán lạn về thị trường, giá cả, tiêu thụ ổn định, người nông dân tích cực hưởng ứng vì thực tâm không ai muốn sản phẩm của mình kém chất lượng khi chất lượng tỷ lệ thuận với lợi nhuận. Những quy trình kỹ thuật khắt khe đã đưa lại niềm tự hào là người “nông dân GAP” về cho địa phương và cho nông sản. Nhưng lợi nhuận thì chưa thấy đâu, hàng loạt nông sản đạt tiêu chuẩn phải bán ra thị trường với giá bằng những sản phẩm cùng loại nhưng không có tiêu chuẩn.

Hóa ra, bài toán về chuỗi cung ứng sản phẩm GAP lại chưa được các cơ quan chức năng xem xét. Vậy nên GAP bị vướng ở đầu ra. Một lần nữa, “4 nhà” trong mối liên kết sản xuất nông nghiệp chưa phát huy được vai trò: Nhà nước chưa đứng ra quy hoạch, đầu tư; nhà doanh nghiệp còn do dự khi gắn với vùng nguyên liệu và quảng bá mở rộng thị trường…

Trước kia đa số diện tích trái cây được chứng nhận VietGAP và GlobalGAP tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long là do các doanh nghiệp tài trợ hoặc các viện, trường, chính quyền địa phương bỏ tiền ra làm nhằm mục đích lôi kéo nông dân tham gia. Thế nhưng, giấy chứng nhận GAP chỉ có giá trị trong vòng một năm. Muốn tái chứng nhận thì nông dân phải tự bỏ tiền ra làm với giá đắt đỏ (phí chứng nhận GlobalGAP cho khoảng 20ha vườn cây ăn trái dao động ở mức 3.100-3.200USD; riêng phí chứng nhận VietGAP khoảng 40 triệu đồng/20ha). Bên cạnh đó, nông dân còn mất thêm một năm ròng để thực hiện khoảng 70 tiêu chuẩn của VietGAP và 234 tiêu chuẩn của GlobalGAP trước khi thẩm định, cấp giấy chứng nhận. Việc để nông dân tự “bơi” đã ảnh hưởng tiêu cực đến lòng tin của nông dân vào phương thức sản xuất mới.

Về lâu dài GAP vẫn là xu thế tất yếu của nền nông nghiệp Việt Nam. Thế nhưng, Nhà nước phải xem xét, chấn chỉnh việc cấp giấy chứng nhận VietGAP và GlobalGAP, xây dựng được chuỗi cung ứng sản phẩm… để tạo dựng lòng tin, nhân rộng phong trào sản xuất theo VietGAP và GlobalGAP, góp phần loại bỏ những sản phẩm kém chất lượng, xây dựng một thị trường bền vững với các sản phẩm đạt chuẩn của khu vực và thế giới.

Việt Hà