QĐND Online – Lâu nay, ai cũng nói phương châm “bốn tại chỗ”: Chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, vật tư- phương tiện và kinh phí tại chỗ; hậu cần tại chỗ, là chủ trương tốt nhất trong công tác phòng chống lụt bão. Nhưng có lẽ, tính chính xác hiệu quả của nó đến đâu thì vẫn cần xem xét bởi hầu như năm nào thiệt hại do bão lũ gây nên ở nước ta vẫn ở mức cao. Hai cơn lũ lớn vừa xảy ra ở các tỉnh miền Trung đã làm 173 người chết, 168 người bị thương và gây thiệt hại hơn 8.500 tỉ đồng.

Nhiều nhà dân bị nước lũ bị nhấn chìm bởi nước lũ tại Quảng Bình

Thực tế cho thấy còn nhiều người, kể cả nhân dân vùng hay gặp bão lũ, vẫn không có bất kỳ khái niệm và sự chuẩn bị nào, mặc dù “bốn tại chỗ” đã được nhắc đến khá nhiều, nhất là trong khâu chỉ đạo, triển khai tại hầu hết các địa phương trong cả nước. Ngay cả khi biết rõ phương châm trên thì nhiều nơi việc thực hiện được “một tại chỗ” thôi cũng rất do khó khăn, thiếu thốn. Mặt khác, có địa phương dù đủ “bốn tại chỗ” vẫn không phát huy hiệu quả do việc triển khai và chuẩn bị mang tính hình thức, ứng dụng yếu kém.

Tại nhiều xã thuộc các tỉnh miền Trung, nhiều thanh niên và đàn ông đi làm hoặc đi học xa nên chính quyền địa phương không biết lấy ai làm “lực lượng tại chỗ”. Khi thiên tai ập đến, nhiều nơi chỉ có phần lớn là người già và trẻ em. Không có lực lượng tại chỗ, chính những người dân phải tự cứu mình và xả thân cứu người khác, mặc dù trong số họ có những người chưa bao giờ được huấn luyện nghiệp vụ và trang bị phương tiện cứu hộ.

Mặt khác, có những xã, huyện vì còn gặp nhiều khó khăn nên không thể đảm bảo “vật tư- phương tiện và kinh phí tại chỗ; hậu cần tại chỗ”. Đối với nhiều người dân và chính quyền ở những xã nghèo, việc lo đủ ăn đủ mặc đã khó, nói gì đến chuyện chuẩn bị vật tư phương tiện và tích trữ lương thực. Qua hai đợt lũ lớn tại các tỉnh miền Trung xảy ra tháng trước có thể dễ dàng nhận ra sự thiếu thốn này khi đã không có đủ phương tiện cứu nạn và lương thực cứu trợ cho nhân dân khi lũ lụt xảy ra.

Đặc biệt, trình độ tổ chức, chỉ đạo trong công tác phòng chống bão lũ của một số cán bộ địa phương còn yếu kém. Đó là còn chưa kể đến tính chủ quan, ỷ lại của số ít cán bộ, chính quyền và nhân dân địa phương, cứ khi có lũ bão là trông chờ vào các cơ quan chức năng và lực lượng vũ trang đến tiếp ứng, mặc dù họ chính là yếu tố quan trọng hàng đầu: “chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ” trong phương châm phòng chống lụt bão “bốn tại chỗ”. Ngay như trận lụt đang xảy ra tại các tỉnh Nam Trung Bộ, những ngày đầu dù mưa ít, nước lũ lên chưa cao nhưng đã gây ra thiệt hại nặng nề về cả người và tài sản cho nhân dân.

Chính những lý do trên mà biện pháp “bốn tại chỗ” chưa phát huy hiệu quả như mong muốn ở nhiều địa phương. Triển khai và ứng dụng tốt phướng châm “bốn tại chỗ” sẽ góp phần giảm thiệt hại về người và tài sản do bão lũ gây ra. Các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương phải bằng nhiều cách quán triệt và áp dụng đầy đủ, chu đáo phương châm “4 tại chỗ” trong phòng chống lụt bão.

Việt Nam là một trong những nước nằm trong vùng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của hiện tượng biến đổi khí hậu toàn cầu nên khó có thể tránh khỏi thiên tai hàng năm. Việc “sống chung với lũ, với bão” ngày càng trở nên quen thuộc với nhiều người dân. Vì vậy, mỗi người dân trong các vùng bão lũ cũng nên nâng cao ý thức và tự trang bị cho mình các biện pháp đảm bảo an toàn cho bản thân và gia đình mình trước khi nhờ đến các lực lượng ứng cứu. Đó có thể hiểu như một cách “khắc phục tại chỗ” bổ sung cho phương châm “bốn tại chỗ” phát huy hết hiệu quả cao hơn nữa.

Bài và ảnh: Duy Minh