Thực trạng ô nhiễm môi trường ở nông thôn đã được cảnh báo từ nhiều năm nay. Tính trung bình, một hộ gia đình ở đô thị mỗi ngày thải ra 1kg rác, còn mỗi gia đình ở nông thôn thải ra 0,7kg rác. Hiện tại cả nước có tới 70% dân cư sinh sống trên địa bàn nông thôn, tổng số lượng rác thải ra hằng ngày lên đến hàng vạn tấn. Do tập quán, lối sống tiểu nông manh mún, lạc hậu tồn tại dai dẳng nên nhiều gia đình, nhiều người dân thiếu ý thức trách nhiệm giữ gìn vệ sinh chung, vứt bỏ rác thải sinh hoạt rất bừa bãi. Nhiều dòng sông một thời lấp lánh nên thơ và nhiều dòng kênh “xanh xanh” thuở nào nay đã biến thành “dòng sông chết”, “dòng kênh đen”. “Hệ lụy” xấu từ rác thải sẽ giảm dần, nếu chúng ta biết cách “chế ngự” nó một cách phù hợp.

Một dây chuyền xử lý rác thải. Ảnh internet

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, xã Tam Hồng, huyện Yên Lạc (Vĩnh Phúc) đã xây dựng mô hình “Mỗi thôn có một bể chứa và xử lý rác thải hữu cơ” bước đầu mang lại kết quả khả quan. Bên cạnh việc nâng cao chất lượng hoạt động của tổ vệ sinh môi trường ở 9/9 thôn, xã đã giao cho các thành viên trong tổ đến từng nhà trực tiếp hướng dẫn người dân phân loại rác thải ngay tại gia đình để có biện pháp xử lý phù hợp. Qua phân loại, chất thải không còn lẫn nhựa, thủy tinh, kim loại... có thể tận dụng 70-80% các chất thải hữu cơ dễ phân hủy để đốt thành tro làm phân bón ruộng. Còn các loại rác khó phân huỷ (chất thải rắn) được các tổ vệ sinh môi trường thu gom, chuyển ra vị trí bãi rác xa khu dân cư để chờ xử lý bằng chu trình kỹ thuật khép kín. Đến nay, tất cả các thôn trong xã đã xây dựng bể chứa và xử lý rác thải hữu cơ tại chỗ. Người dân tự giác phân loại và đổ rác thải đúng nơi quy định. Việc phân loại rác thải ngay tại gia đình, xây bể chứa và đốt rác hữu cơ đã mang lại “hiệu quả kép”: Vừa hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường ngay từ mỗi gia đình, thôn xóm; vừa tạo ra một nguồn phân bón đáng kể phục vụ sản xuất nông nghiệp. Mặt khác, việc làm này còn góp phần giảm diện tích đất đai dùng để chôn lấp rác thải và ngăn ngừa nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngầm.

Để gắn kết hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, thực hiện tiến bộ công bằng xã hội và bảo vệ môi trường vì mục tiêu phát triển bền vững, bên cạnh việc xử lý có hiệu quả tình trạng ô nhiễm môi trường ở các khu công nghiệp, khu đô thị, khu đông dân cư, chúng ta cần hết sức chú ý đến việc quy hoạch các khu xử lý rác thải ở nông thôn. Từ mô hình và cách làm ở xã Tam Hồng, các địa phương, cơ sở khác có thể tham khảo, vận dụng. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là chính quyền địa phương phải thường xuyên làm tốt công tác vận động, tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho người dân về tác hại, hậu quả khôn lường do nạn ô nhiễm môi trường gây ra; đồng thời tăng cường giám sát, kiểm tra, hướng dẫn nhân dân tự giác, tích cực phân loại và xử lý rác thải tại chỗ đúng cách để góp phần làm trong sạch môi trường sống; tránh tình trạng chỉ làm mạnh thời gian đầu rồi… đâu lại vào đấy.

NGUYỄN VĂN HẢI