Những tháng ngày này, đồng bào miền Trung đã và đang phải sống chung với cảnh lũ lụt, úng ngập trên diện rộng. Nhiều người, hàng chục ngày sống trong cảnh màn trời chiếu đất, có những người phải sống trên nóc nhà, xung quanh bốn bề là nước, lại có những người phải chia nhau gói mì ăn liền để cầm hơi trong mấy ngày liền bởi phải sống cô lập với xung quanh, khi chưa có phương tiện nào đến được để tiếp tế. Đó là chưa kể đến mưa rét, quần áo ẩm ướt, sống giữa biển nước mà không có nước uống, đời sống của bà con vốn đã khổ nay lại khổ hơn do “lũ chồng lên lũ”, bão trước chưa qua thì bão khác đang đến… Mỗi năm, lụt, bão, úng ngập đã cướp đi hàng trăm mạng sống, hàng nghìn tỷ đồng của miền Trung nói riêng và của cả nước nói chung, ấy là chưa kể đến những chi phí hết sức tốn kém về sức người, sức của để khắc phục hậu quả.

Chắc chắn năm nào thiên tai cũng xảy ra, làm gì để đồng bào miền Trung sống chung được với lũ, chủ động cao nhất trong phòng, chống thiên tai, giảm tối đa thiệt hại? Có lẽ phương châm 4 tại chỗ (chỉ huy, lực lượng, hậu cần vật chất, thông tin) lâu nay chúng ta vẫn thường nhắc tới nhưng đã bị xem nhẹ, hoặc chỉ là câu khẩu hiệu ở nhiều địa phương? Nên chăng, mỗi thôn, mỗi làng tùy theo số lượng dân cư, nên xây từ hai đến ba hoặc có thể hơn nữa nhà cao nền (hoặc cao tầng-tùy theo địa hình, mức độ úng ngập hằng năm thường diễn ra tại địa phương) để mỗi khi ngập úng bà con sẽ tập trung đến đó ở tạm, tại đó có bể nước sạch, có kho dự trữ lương thực, chất đốt, thuốc chữa bệnh, hóa chất khử trùng… Lượng vật chất dự phòng cần đáp ứng phương án đối phó “lũ chồng lên lũ”, “bão nối bão” như vừa qua. Khi mùa mưa bão đi qua, đây có thể là những điểm sinh hoạt văn hóa của địa phương. Nếu so với số tiền thiệt hại do lũ úng gây ra hoặc so với chi phí tốn kém về sức người, vật chất của các lực lượng cứu hộ, cứu nạn thì việc xây dựng những nhà chống lũ như thế còn rẻ hơn nhiều. Điều quan trọng hơn thế là tính mạng người dân được bảo đảm an toàn, không để xảy ra tình trạng dân đói rét…

Chúng ta tuy còn nghèo nhưng trong điều kiện kinh tế, xã hội hiện nay, Nhà nước ta không phải là không có điều kiện để hỗ trợ hoặc cấp kinh phí cho các địa phương xây các nhà cao nền (hoặc cao tầng) để sống chung với lũ. Điều cần nhất là phải có kế hoạch, có đầu tư cụ thể, đi đôi với đầu tư là sự giám sát thực hiện.

HOÀNG QUÝ LÊ