Theo đánh giá của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, sáu tháng đầu năm 2007, nền kinh tế có nhiều chuyển biến tích cực, nguồn lực đầu tư gia tăng nhanh. Thế nhưng do nhiều vướng mắc, việc thực hiện tiến độ đầu tư lại chậm nhiều so với cùng kỳ năm trước. Đã có không ít bộ, ngành, địa phương có khối lượng thực hiện và giải ngân sáu tháng đầu năm dưới 10% kế hoạch năm. Đặc biệt, vốn trái phiếu Chính phủ giải ngân sáu tháng chỉ đạt 11,6% kế hoạch năm. Hàng nghìn tỷ đồng được huy động đang nằm chờ giải ngân, trong khi Nhà nước vẫn phải chịu lãi suất. Rất nhiều công trình bị chậm tiến độ, điển hình là các dự án phát triển nguồn điện đã gây lãng phí tiền của Nhà nước, ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng kinh tế và đời sống nhân dân. Nguyên nhân dẫn đến chậm tiến độ thực hiện các dự án đầu tư, theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, trước hết là do quy chế quản lý đầu tư và xây dựng. Nhiều văn bản hướng dẫn của các bộ, ngành còn trái với quy định của Luật và vượt thẩm quyền quản lý hoặc nhiều nội dung quản lý chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản hướng dẫn khác nhau. Công tác xây dựng, thẩm định, phê duyệt dự án, tổng dự toán và thiết kế kỹ thuật... vừa chậm trễ, vừa chưa bảo đảm yêu cầu chất lượng. Công tác khảo sát ban đầu thiếu chính xác, dẫn đến phải điều chỉnh thiết kế, tổng dự toán, kéo dài thời gian thi công. Thủ tục phê duyệt tổng dự toán, kế hoạch đấu thầu, tiêu chuẩn đánh giá thầu, kết quả trúng thầu... còn rườm rà và phức tạp. Năng lực của các đơn vị tư vấn chưa đáp ứng được nhu cầu. Công tác giải phóng mặt bằng chậm cũng là nguyên nhân làm chậm tiến độ các dự án. Tuy nhiên, có một nguyên nhân quan trọng dẫn đến việc thực hiện các dự án đầu tư chậm tiến độ mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư chưa đề cập là chế tài xử phạt. Chúng ta mới chỉ có các chế tài xử lý kiên quyết các trường hợp tham nhũng, lãng phí. Còn việc giải quyết công việc chậm thì cũng mới chỉ dừng lại ở mức nhắc nhở phê bình đối với cán bộ công chức, phạt tiền hoặc thu hồi dự án đối với các nhà thầu. Việc truy cứu trách nhiệm hình sự với những người làm chậm gần như là không có. Trong khi đó, trong một số trường hợp, nếu làm chậm tiến độ thì mức độ thiệt hại về kinh tế còn nặng hơn cả tham nhũng, lãng phí. Vì thế, theo ý kiến của nhiều chuyên gia kinh tế, để tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư, trước hết, phải cần có những chế tài mạnh để xử lý người làm chậm, doanh nghiệp làm chậm. Cần tiến hành ngay việc rà soát các văn bản quy phạm pháp luật về đầu tư xây dựng cơ bản, vướng chỗ nào thì kiên quyết gỡ. Được biết, ngay sau cuộc giao ban tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư sáu tháng đầu năm 2007, Thủ tướng Chính phủ sẽ ban hành Chỉ thị về các giải pháp thúc đẩy tiến độ thực hiện và giải ngân các dự án đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước trong sáu tháng cuối năm. Hy vọng, Chỉ thị của Thủ tướng sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để các Bộ ngành, địa phương tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ đầu tư trong sáu tháng cuối năm nay ./.

Đỗ Phú Thọ