Giải quyết đất ở, đất sản xuất, hỗ trợ nhà ở và nước sinh hoạt cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo trên địa bàn Tây Nguyên theo các Quyết định 132 và 134 của Thủ tướng Chính phủ là chương trình lớn, thể hiện sự quan tâm, chăm lo của Đảng, Nhà nước ta đối với đồng bào vùng khó khăn, tạo điều kiện để người dân được định canh, định cư vững chắc, vươn lên xây dựng cuộc sống ấm no. Đến nay, toàn vùng Tây Nguyên đã cấp đất ở, đất sản xuất cho hơn 55 nghìn hộ, hỗ trợ nhân dân làm mới và sửa chữa hơn 41 nghìn căn nhà. Nhìn chung, chương trình được triển khai khẩn trương và có hiệu quả, đáp ứng đúng nguyện vọng của người dân, giải quyết cơ bản những vấn đề bức xúc nảy sinh ở vùng nông thôn Tây Nguyên. Tuy nhiên, ở một số nơi, do không bám sát thực tế, thiếu kiểm tra, giám sát nên xảy ra tình trạng: Công trình nhà xây dựng kém chất lượng, xuống cấp nhanh, nhà ở được xây dựng nhưng không bảo đảm các điều kiện thiết yếu phục vụ sản xuất và sinh hoạt nên người dân không ở, dẫn tới lãng phí; đất sản xuất quá xấu, xa nơi ở, thiếu nguồn nước, không tiện giao thông nên sau khi được giao đất người dân không sản xuất được.

Xin nêu một ví dụ: Tại huyện Ea Kar (Đắc Lắc), khu giãn dân theo chương trình 132 và 134 cho các xã Ea Đa, Ea Kmút, Cư Huê và thị trấn Ea Kar được quy hoạch tại xã Cư Bông. Theo đó, huyện đã đầu tư hơn 5 tỷ đồng xây dựng nhà ở, xây trường học, làm đường giao thông, kéo điện thắp sáng, đào giếng nước, khai hoang ruộng lúa nước và đất thổ cư cấp cho 115 hộ dân ở các xã, thị trấn trên. Thế nhưng, trên thực tế số hộ đến ở và sản xuất lại rất thấp (có 12/115 hộ được cấp đất cấp nhà đến ở), chỉ chiếm 10,43%. Như vậy còn tới 103 căn nhà để hoang (chiếm 89,57%), kéo theo đó là đất cũng để cho cỏ mọc.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng trên là diện tích đất sản xuất cấp cho các hộ quá ít không thể nuôi, trồng để bảo đảm cuộc sống của cả gia đình, hoặc đất sản xuất cách quá xa nơi ở. Đó là chưa kể đến việc do tập quán canh tác còn lạc hậu, chi phí sản xuất ngày một cao, nhiều hộ dân sản xuất trên 3 sào ruộng, thu không bù đủ chi. Nguyện vọng của nhiều bà con vùng giãn dân là, được cấp thêm đất để sản xuất. Có thêm đất thì bà con sẽ tới nhận nhà và định canh, định cư ổn định.

Từ thực tế của Ea Kar cũng như một số địa phương ở Tây Nguyên còn cho thấy: Chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước là đúng đắn, nhưng nếu triển khai thực hiện cứng nhắc, không phù hợp với đòi hỏi thực tế đặt ra thì kết quả thực hiện sẽ thấp, thậm chí còn dẫn tới lãng phí cả công sức và tiền của. Với những vùng nông thôn ở Tây Nguyên, vấn đề định canh, định cư cần phải gắn kết chặt chẽ với nhau, không thể chỉ giải quyết nhà ở mà không tính đến điều kiện sản xuất và việc làm, nhằm bảo đảm thu nhập cho người dân.

KIỀU BÌNH ĐỊNH