Hơn một tuần nay trên các phương tiện thông tin đại chúng liên tục nêu gương những thủ khoa của kỳ thi đại học năm 2007. Và cũng như những năm trước, phần lớn những thủ khoa đều là con nhà nghèo!

Thủ khoa Nguyễn Đăng Chuẩn (ảnh Vnn)

Không chỉ nghèo, có những thủ khoa gia đình rất nghèo. Em Trần Văn A, nhà thuộc diện nghèo nhất, nhì của xã Cẩm Thanh, ngoại ô phố cổ Hội An. Hằng ngày em vừa đi học vừa phải phụ giúp việc gia đình. Em là thủ khoa Đại học Y khoa Huế (29,5 điểm). Nguyễn Thái Bình ở xóm 2, thôn Phước Bình, xã Quế Lộc (Quảng Nam), thủ khoa Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh (27,5 điểm). Thi xong là Bình cất sách vở, theo bố lên Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục làm nghề phụ hồ. Lê Thị Ngọc Anh, sống với gia đình ở căn phòng chỉ rộng 36m², thuộc Khu tập thể Bộ Nội thương (cũ) Thái Thịnh 2, Đống Đa, Hà Nội, thủ khoa 2 trường: Đại học Ngoại thương (30 điểm - cũng là thí sinh duy nhất của Thành phố Hà Nội thi đạt điểm tuyệt đối) và Đại học Nông nghiệp 1 Hà Nội (29,5 điểm). Cả bố và mẹ của Lê Thị Ngọc Anh đều là công nhân bình thường, trong nhà không có gì đáng giá ngoài chồng sách của con. Còn Nguyễn Đăng Chuẩn, ở xã Thanh Khương, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, thủ khoa Đại học Bách Khoa, Hà Nội (29,75 điểm), nhà làm ruộng, bố thương binh 1/4, bị tràn dịch màng phổi nhiều năm nay do di chứng chiến tranh… Hiện nay, nỗi lo canh cánh của gia đình Chuẩn là sắp tới lấy tiền đâu để đóng học phí cho con. Chị và anh của Chuẩn cũng học rất giỏi, nhưng đều phải bỏ học nửa chừng vì nhà nghèo…

Điều rất đáng suy ngẫm là, hầu hết những “thủ khoa con nhà nghèo” này đều thành công nhờ tự học, học chăm chỉ, học chắc từng phần…Và không em nào có điều kiện đi học thêm, đi ôn ở các “lò” luyện thi. Kết quả và kinh nghiệm học tập của các thủ khoa nghèo đã củng cố niềm tin cho những học sinh có hoàn cảnh gia đình nghèo khó, vì nó khẳng định rằng, việc tự học là yếu tố quan trọng nhất, quyết định sự tiến bộ trưởng thành. Điều đó cũng có nghĩa là, việc học thêm tràn lan, hay tìm thầy, tìm cô giỏi để bồi dưỡng, phụ đạo; hoặc những “cô chiêu, cậu ấm” con nhà khá giả, gia đình lắm tiền nhiều của, địa vị bố mẹ cao sang, điều kiện học tập tốt… mà bản thân không cố gắng, ỉ lại, lười học tập thì cũng không thể đạt được kết quả cao.

Hiện nay, ngành giáo dục đang thực hiện phong trào “hai không”, thời gian tới chắc chắn sẽ càng có nhiều những thủ khoa là học sinh nghèo vượt khó; những học sinh lười học, “ăn may” sẽ không còn cơ hội. Vì thế, ngay từ bây giờ, bản thân mỗi học sinh và các bậc phụ huynh cần phải xác định cho mình quyết tâm tự học, nếu muốn thành đạt.

HUY THIÊM