Cứ mỗi gia súc mắc bệnh được báo cáo kịp thời, người có công phát hiện sẽ được thưởng 50.000 đồng. Đó là biện pháp thưởng ở xã Đắc Tờ Lùng, huyện Kon Rẫy. Ảnh: saigonnews

Bao giờ Việt Nam thanh toán hoàn toàn được bệnh trên gia súc, gia cầm? Câu hỏi ấy, lúc lắng dịu, lúc cấp bách, vẫn đều đặn diễn ra theo… mùa dịch. Còn nhớ, hai năm trước, khi đề cập đến vấn đề này, lãnh đạo Cục Thú y mạnh dạn “dự đoán”: Sẽ phấn đấu thanh toán dịch cúm gia cầm vào năm 2010. Chỉ còn hơn một năm nữa để xóa sổ thứ dịch bệnh dai dẳng này quả là điều khó, nếu không nói là không thể. Mà nước ta đâu chỉ có mỗi cúm gia cầm. Những năm gần đây xuất hiện nhiều loại dịch bệnh như lở mồm, long móng, bệnh “tai xanh”, bệnh nhiệt thán, giun bao... trên gia súc. Vậy nên câu trả lời “bao giờ hết dịch” vẫn đang còn bỏ ngỏ!

Có một nguyên nhân rất quan trọng gây bùng phát dịch là do ý thức của người chăn nuôi chưa cao, khi có hiện tượng gia súc, gia cầm ốm chết đã không báo cáo để có hướng xử lý. Thậm chí, nhiều trường hợp còn giấu dịch, sợ các lực lượng chức năng tiêu hủy gia súc, gia cầm mà không được đền bù! Mới đây, tỉnh Kon Tum đã có một quyết định được coi là bước đột phá trong phòng, chống dịch bệnh. Để ngăn chặn dịch lở mồm, long móng lây lan nhanh ở đàn gia súc, làng Kon Mâm Tu, thuộc xã Đắc Tờ Lùng, huyện Kon Rẫy đã thực hiện biện pháp thưởng tiền cho bất kể người nào phát hiện gia súc mắc bệnh. (Cứ mỗi gia súc mắc bệnh được báo cáo kịp thời, người có công phát hiện sẽ được thưởng 50.000 đồng). Từ kinh nghiệm của xã Đắc Tờ Lùng, biện pháp thưởng tiền người phát hiện dịch bệnh được nhân rộng trên địa bàn huyện Kon Rẫy. Nhờ đó, mặc dù là địa phương sớm xảy ra tình trạng gia súc bị bệnh lở mồm, long móng, huyện Kon Rẫy đã bước đầu khống chế được dịch bệnh.

Năm nào cũng vậy, cứ đến “mùa dịch” (thường khi thời tiết lạnh), ngành Thú y lại đôn đáo chỉ đạo, kiểm tra, giám sát tình hình dập dịch tại các địa phương. Nhà nước cũng đã phải chi hàng trăm tỉ đồng để mua vắc-xin phòng dịch, bảo vệ đàn gia súc, gia cầm. Thế nhưng, thái độ chủ quan, lơ là, tắc trách của chính quyền, lực lượng thú y và chính người chăn nuôi là căn nguyên làm cho dịch bệnh cứ lúc “phát” chỗ nọ, lúc “bùng” chỗ kia. Việc thưởng tiền nêu trên, tuy chỉ là giải pháp tình thế, nhưng rõ ràng mang lại hiệu quả trong đối phó với dịch bệnh. Cách làm này khuyến khích bà con chủ động nắm bắt tình trạng sức khoẻ của vật nuôi; khắc phục tình trạng giấu dịch, khi lợn, gà, trâu, bò ốm chết không báo cáo với cơ quan chức năng. Cần phải nói rằng, các cơ sở, hộ chăn nuôi, đặc biệt là các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ theo kiểu “quanh bếp, quanh vườn” thường có suy nghĩ khá ấu trĩ, tiêu cực, đó là đằng nào gia súc, gia cầm nhiễm dịch cũng chết, báo cáo chỉ thêm… mất công! Mạng lưới thú y cơ sở hiện nay còn quá mỏng, chưa thể đảm đương hết công tác phòng, chống dịch tới từng thôn, bản, hộ chăn nuôi. Do đó, việc phát hiện tại chỗ, khoanh vùng dập dịch kịp thời, không để bệnh lây lan trên diện rộng được coi là giải pháp cần thiết, đòi hỏi ý thức chủ động, tự giác của người chăn nuôi. Khen thưởng người phát hiện dịch, góp phần ngăn chặn mối hoạ lâu dài, có thể gây thiệt hại lớn về tiền của, thậm chí tính mạng con người, đó là việc nên làm. Nhà nước và các địa phương cần trích một khoản kinh phí để hỗ trợ cho công tác này. Bên cạnh đó, cũng cần có chế tài xử phạt nghiêm minh đối với các trường hợp giấu dịch, chủ quan, lơ là, thiếu trách nhiệm khi để dịch bệnh gia súc, gia cầm phát tán và lan rộng trên địa bàn.