Một điểm bị ngập lụt nặng trên địa bàn huyện Đức Thọ (Hà Tĩnh) trong trận lũ lụt lịch sử. (Ảnh chụp ngày 20-10. Ảnh: Hoàng Hà)

QĐND - Thủy tai xếp hàng thứ nhất trong bốn tai họa đe dọa cuộc sống con người: "Thủy hỏa đạo tặc". Hai trận lũ lụt khủng khiếp vừa diễn ra tại miền Trung đã gây thiệt hại nghiêm trọng cả người và tài sản. Dù các cấp, các ngành, các địa phương, đặc biệt là quân đội và các LLVT đã gồng mình chống đỡ, nỗ lực giúp dân, nhưng hậu quả nặng nề của nó vẫn vượt quá sức tưởng tượng.

Miền Trung hầu như năm nào cũng có mưa lũ, nhưng mấy năm gần đây cường độ lũ cao hơn, thiệt hại cũng nhiều hơn. Lý giải vấn đề này, có người đổ tội cho trời, có người cho rằng do sự  “biến đổi khí hậu”. Thế nhưng theo phân tích của một số nhà khoa học và đại biểu Quốc hội thì một trong những nguyên nhân chính là do quy hoạch phát triển thiếu tính bền vững, chưa tính hết đến tác động của môi trường. Việc quy hoạch lại do con người. “Nhân tai dẫn tới  thủy tai” - một đại biểu Quốc hội phát biểu thẳng thắn như vậy.

Miền Trung là dải đất dốc và hẹp, một bên là núi, một bên là biển. Trước đây rừng bạt ngàn, khi mưa về rừng giữ nước, nay rừng không còn,  mưa to rừng không giữ được nước, lũ lụt bất thần ập xuống là điều dễ hiểu. Việc mất rừng có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân quan trọng là  việc quy hoạch các công trình giao thông, thủy lợi, thủy điện chưa có tầm nhìn xa, trông rộng. Thực tế, việc xây dựng  hồ đập thủy điện, thủy lợi do chưa có quy hoạch đầy đủ nên các địa phương thấy chỗ nào có điều kiện thuận lợi là làm. Trong khi đó, một số tuyến đường giao thông dọc của Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế… lại thiếu sự nghiên cứu về thoát nước, khi mưa xuống, một số đoạn như con đê ngăn nước tiêu thoát một cách tự nhiên. Miền núi của các tỉnh này có độ cao từ 700 đến 800 mét so với mực nước biển mà  bị ngập sâu dưới nước mấy ngày,  rõ ràng dòng chảy bị chặn. Một số trục giao thông, trong đó có Quốc lộ 1,  thường xuyên được nâng cấp, tôn cao nền, trong khi hệ thống cống thoát nước vẫn vậy…

Cuối tuần qua, tại cuộc thảo luận ở tổ về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2010 và kế hoạch năm 2011, nhiều đại biểu Quốc hội đã phát biểu ý kiến đề nghị Chính phủ phải có một đợt tổng kiểm tra rà soát lại quy hoạch giao thông, thủy lợi, thủy điện ở miền Trung. Quốc hội nên giám sát chặt chẽ việc xây dựng và thực hiện quy hoạch này. Chính phủ cũng cần đầu tư hơn nữa cho công tác quy hoạch, trước hết là phải quy hoạch lại đội ngũ cán bộ làm công tác quy hoạch.

Đỗ Phú Thọ