Ảnh minh họa/Internet

QĐND - Trong khi Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nhận định, tôm thẻ chân trắng là đối tượng nuôi có giá trị xuất khẩu cao, thì Bộ Tài nguyên và Môi trường lại cho rằng, đó là loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại môi trường.

Đương nhiên, mỗi bộ đều “có lý” của mình. Với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thì xuất phát từ hiệu quả kinh tế và khả năng kiểm soát bệnh dịch. Trong khi, Bộ Tài nguyên và Môi trường lại xuất phát từ nguy cơ có thực về bệnh Taura lây từ tôm thẻ chân trắng sang tôm sú - như lo ngại của một số nhà khoa học.

Vấn đề nằm ở chỗ, mâu thuẫn giữa hiệu quả kinh tế và nguy cơ xâm hại môi trường đã dùng dằng tới 10 năm nay, từ khi ngành thủy sản còn thuộc Bộ Thủy sản, đến nay vẫn chưa phân định “ai thắng ai!?”.

Người nuôi tôm cũng như cơ quan chức năng địa phương đều mong đợi một quyết định rõ ràng, thống nhất giữa hai bộ. Vì khi hai bộ có quan điểm “vênh” nhau, vấn đề pháp lý của việc nuôi tôm thẻ chân trắng vẫn bỏ ngỏ, nếu xảy ra vấn đề gì từ tôm thẻ chân trắng, sẽ chẳng có ai chịu trách nhiệm.
Quãng thời gian 10 năm là quá đủ dài, vì thế, đã đến lúc hai bộ cần đi đến sự thống nhất về số phận con tôm thẻ chân trắng. Và, để đi đến quyết định đó, trước hết, cần phải khẳng định giá trị kinh tế của loài hải sản này. Năm 2010, kim ngạch xuất khẩu tôm hơn 2 tỷ USD, trong đó, tôm thẻ chân trắng chiếm 26%. Đặc biệt, năm 2011, khi hàng chục ngàn héc-ta nuôi tôm sú bị dịch bệnh ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long thì ngược lại, tôm thẻ chân trắng trở thành loài nuôi chủ lực vì hạn chế được dịch bệnh, năng suất lại cao gần gấp 10 lần so với tôm sú. Đến hết tháng 7-2011, diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng thu hoạch là 10.990ha, sản lượng đạt tới 62.308 tấn, trong khi diện tích nuôi tôm sú là 208.247ha, mà sản lượng chỉ là 120.522 tấn.

Hiệu quả kinh tế của con tôm thẻ chân trắng đã được khẳng định qua thực tế. Nhưng cũng không thể vì thế mà bỏ qua vấn đề môi trường. Nguy cơ lây bệnh từ tôm thẻ chân trắng là có thật và đã từng xảy ra tại một số nước như Thái Lan và In-đô-nê-xi-a. Tuy nhiên, lại cần cân đối giữa khả năng giải quyết vấn đề xâm hại môi trường của con tôm thẻ chân trắng và hiệu quả kinh tế của nó.

Cho đến nay, về cơ bản, vẫn chưa phát hiện có bệnh Taura lây từ tôm thẻ chân trắng sang tôm sú tại Việt Nam như lo ngại của một số nhà khoa học. Hơn nữa, theo những hộ nuôi, nuôi con gì cũng vậy, nếu chuẩn bị cơ sở vật chất tốt, hiểu rõ về nó thì dịch bệnh có thể kiểm sóat được. Còn về vấn đề khoa học, Tổng cục Thủy sản đã nghiên cứu và cho kết quả, nếu được nuôi thâm canh trong vùng quy hoạch, vấn đề xử lý dịch bệnh sẽ kiểm soát dễ dàng hơn. 

Bởi vậy, tuy tôm thẻ chân trắng có nguy cơ xâm hại môi trường nhưng nếu được nuôi thả một cách khoa học (có phương pháp kiểm tra dịch bệnh con giống tốt, chuẩn bị tốt môi trường nuôi thả...) thì đây vẫn có thể trở thành một sản phẩm mũi nhọn của ngành thủy sản, trong khi bệnh dịch vẫn có thể được kiểm soát. Do đó, giải pháp quan trọng nhất của vấn đề tôm thẻ chân trắng không phải là việc tranh cãi nuôi hay không nuôi mà là nuôi như thế nào?
10 năm là một khoảng thời gian quá dài đủ để đi đến quyết một vấn đề như con tôm thẻ chân trắng. Đã đến lúc Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn và Bộ Tài nguyên - Môi trường cần “ngồi lại” với nhau để đưa ra một “ quyết định” vừa mang tính thống nhất, vừa giúp người nuôi trồng thủy sản, ngành thủy sản nước nhà có một hướng sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Sĩ Bình