Nhân không khí sôi nổi của Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ 9 diễn ra những ngày qua, chúng tôi xin bàn thêm về một vấn đề rất thanh niên, đó là tính tự nguyện.

Tuổi trẻ thành phố Hải Phòng tham gia thu dọn vệ sinh môi trường. Ảnh: Internet

Các nghiên cứu xã hội học về thanh niên đều cho thấy: Thanh niên là thế hệ năng động nhất trong sự vận động xã hội và cũng là lực lượng có tính tập thể-cộng đồng cao nhất. Họ ưa thích vận động, đồng thời lại luôn có nhu cầu giao tiếp trong xã hội, không thích hoạt động một cách đơn lẻ. Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, khi giặc xâm lăng kéo đến thì việc thanh niên nô nức tòng quân, thích vào tay hai chữ “Sát Thát”, rồi các phong trào phản đế, phản phong, xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước, thanh niên ba sẵn sàng... của giai đoạn cách mạng giành độc lập và kháng chiến chống thực dân Pháp, chống Mỹ cứu nước sau này. Tất cả những phong trào thanh niên xưa và nay đều có chung “mẫu số” đó là tính tự nguyện.

Tính tự nguyện của tuổi trẻ Việt xuất phát từ nhu cầu đạo đức đã thành giá trị truyền thống: Sẵn sàng vì người khác! Qua ngàn đời, tự nguyện đã trở thành điều thiêng liêng và cao cả nhất trong nấc thang đạo đức xã hội. Tại đền thờ Phù Đổng Thiên Vương có ghi câu nói của Cao Bá Quát: Phá giặc đàm hiền tam tuế vãn (Tình nguyện phá giặc thì ba tuổi cũng không phải là trẻ) như một sự đúc kết tinh thần tình nguyện của dân tộc ta. Và nay, trong hòa bình độc lập, ấm no thịnh vượng, cụm từ “thanh niên tình nguyện” đã phác nên đủ và đẹp về hình ảnh thanh niên Việt hôm nay.

Phải làm gì để khơi dậy sự tự nguyện, tự giác của tuổi trẻ? Như đã nói ở trên, đó là nhu cầu đạo đức sẵn sàng vì người khác. Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, giúp đỡ gia đình chính sách, người neo đơn, tàn tật, chống hủ tục, tệ nạn xã hội, xây dựng xóm làng, phố phường văn minh, vệ sinh, an toàn, đưa giống mới, nghề mới về quê hương, mang ánh sáng văn hóa đến vùng sâu vùng xa, tiếp sức mùa thi, mùa hè tình nguyện, giúp đỡ người nhiễm HIV hòa nhập cộng đồng... là những phong trào lớn thu hút hàng triệu thanh niên tham gia sôi nổi. Bởi họ thấy công sức của mình bỏ ra là có ích, họ thấy được sự giúp đỡ của mình có hiệu quả đối với người khác. Vậy đó, giản dị mà thiết thực!

Trong thực tế, hoạt động đoàn ở nhiều nơi, nhất là nông thôn và một số đô thị, đơn vị kinh tế tư nhân chỉ mang tính hình thức. Hình thức bởi tổ chức không chặt chẽ, không đề ra nhiệm vụ cụ thể, thiết thực để khơi gợi, cuốn hút sự tham gia của đoàn viên thanh niên. Lý tưởng, lẽ sống của tuổi trẻ đâu phải là những điều cao siêu, xa vời, mà là những nhu cầu rất đời, gần gũi. Đời sống đất nước và mỗi vùng quê, mỗi cơ sở, đơn vị luôn có những cái mới cần gây dựng, những vấn đề nảy sinh cần giải quyết, không có việc gì tuổi trẻ đứng ngoài cuộc, không có việc gì tổ chức Đoàn không thể chủ động, năng động tham gia. Khơi nguồn tự nguyện trong tuổi trẻ, nhiệm vụ đó phải được các cấp bộ Đảng, chính quyền quan tâm hướng dẫn, phải được “thủ lĩnh” đoàn các cấp thường xuyên chăm lo, có vậy phong trào tổ chức Đoàn mới không đi vào chung chung, hình thức.

LÊ ĐÔNG HÀ