Những năm trước, cứ sau rằm tháng Giêng, các làng nghề, các đơn vị sản xuất, kinh doanh, các khu công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp… lại nhộn nhịp bắt đầu chuẩn bị cho mùa làm ăn phấn chấn. Song đến ngày 23-2 (29 tháng Giêng), cũng ở những nơi này chỉ sản xuất cầm chừng, thậm chí vẫn chìm lắng. Anh Ngô Văn Minh, bộ đội xuất ngũ, hiện là thợ phun sơn, hoàn thiện đồ gỗ có tiếng làm không hết việc ở làng Phù Khê (Bắc Ninh) cho biết: Tết đã hết từ lâu nhưng cánh thợ chúng tôi vẫn chưa có việc làm. Tình hình này có lẽ còn kéo dài bởi sản phẩm nổi tiếng như đồ gỗ Đồng Kỵ còn phải “đắp chăn” không bán được thì sản xuất làm gì?

Ở làng nghề sắt thép Đa Hội cũng rơi vào tình cảnh tương tự, hàng trăm nghìn tấn sản phẩm làm ra cũng đang nằm “đắp chiếu” trong kho.

Ảnh minh họa

Nhiều làng nghề, nhiều công ty, doanh nghiệp ở ngoại thành Hà Nội, Thanh Hóa, Thái Bình… cũng điêu đứng. Không ít lao động đi làm việc ở nước ngoài cũng mất việc làm, phải trở về nước trước thời hạn.

Được biết, thời gian qua nhiều doanh nghiệp “tầm cỡ” đã thông báo cắt giảm hàng ngàn lao động hoặc cho công nhân nghỉ chờ việc. Theo thống kê sơ bộ ở 11 tỉnh, thành phố, số lao động mất việc làm lên tới con số hàng vạn.

Trước thực tế trên, Nhà nước đã có nhiều giải pháp kích cầu sản xuất; hỗ trợ lãi suất 4%; giảm thuế, giãn thuế cho các doanh nghiệp đang gặp khó khăn; hoãn thu gần 3.400 tỉ đồng vốn ngân sách ứng trước phải thu trong năm 2009. Mới đây nhất, Thủ tướng Chính phủ vừa yêu cầu Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội phối hợp với Bộ Tài chính dự thảo, trình Thủ tướng ban hành Quyết định về chính sách hỗ trợ đối với lao động trong doanh nghiệp mất việc làm do suy giảm kinh tế… Một số địa phương, các công ty, doanh nghiệp bước đầu đã vào cuộc, tìm giải pháp thích hợp hỗ trợ lao động mất việc làm. Đó là những quyết sách nhạy bén, kịp thời. Tuy nhiên, thời gian qua, không ít doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế triển khai thực hiện quyết định của Thủ tướng còn lúng túng, trở ngại. Đơn cử như các ngân hàng: ACB, Vietcombank, AB Bank… cho rằng, đã chuẩn bị hàng nghìn tỉ đồng để cho các doanh nghiệp vay với mức hỗ trợ ưu đãi 4% năm, thậm chí có ngân hàng còn cho vay, tài trợ xuất khẩu bằng VND theo lãi USD với mức lãi suất thấp 1,5%, nhưng rất ít doanh nghiệp tiếp cận với nguồn vốn ưu đãi này. Còn nhà sản xuất thì phản hồi là thủ tục còn rườm rà, nhiều trở ngại nên khó vay được tiền.

Tạo việc làm cho người lao động thất nghiệp và bán thất nghiệp, góp phần giảm gánh nặng cho xã hội, ngăn chặn đà suy giảm kinh tế là việc làm cấp thiết mà tất cả các ngành, các cấp, các tổ chức kinh tế-xã hội phải nhanh chóng bắt tay vào thực hiện một cách rốt ráo. Xác định kinh tế thế giới hiện nay suy thoái và Việt bị ảnh hưởng nên hàng hoá ít tiêu thụ, lao động dôi dư là điều khó tránh khỏi. Song đến một thời điểm, kinh tế toàn cầu được phục hồi, phát triển và lúc đó đội ngũ lao động lành nghề lại đóng vai trò hàng đầu. Chính vì vậy, ngay từ lúc này, bằng nhiều cách chúng ta phải tạo điều kiện cao nhất có thể để giữ chân, ổn định cuộc sống người lao động. Trước hết, các doanh nghiệp trước đây sản xuất chủ yếu phục vụ xuất khẩu, nay cần nhanh chóng chuyển đổi mục đích, tập trung nghiên cứu hạ giá thành phục vụ tiêu dùng nội địa. Thứ hai, trong lúc nhiều mặt hàng phục vụ tiêu dùng, xuất khẩu có dấu hiệu đóng băng, các tập đoàn, các tổng công ty có tiềm năng nên chuyển mạnh sang đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng như đường giao thông, cầu cống, các trường học, bệnh viện, các công trình phúc lợi xã hội. Với đội ngũ lao động có tay nghề thấp, chúng ta có thể bố trí làm thuỷ lợi, trồng rừng, phủ xanh đất trống đồi trọc. Việc hướng nghề, đào tạo lại nghề để chuẩn bị cho giai đoạn kinh tế phục hồi cũng cần được chú trọng ngay từ bây giờ… Nếu thực hiện tốt các khâu then chốt trên, cùng với sự hỗ trợ từ chính sách của Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng và các doanh nghiệp, nhất định chúng ta sẽ giải quyết được bài toán công ăn việc làm, ổn định cuộc sống người lao động trong giai đoạn khó khăn hiện nay.

Đỗ Thắng