QĐND - Cách đây hơn 10 năm, Thủ tướng Chính phủ triển khai chương trình xây dựng cụm, tuyến dân cư (gọi tắt là CDC) vượt lũ các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long nhằm giúp cho người dân có nơi ở ổn định, an toàn, hạn chế thiệt hại mỗi khi mùa lũ về. Đến nay, các địa phương quy hoạch, xây dựng được hơn 1000 CDC vượt lũ và bố trí hơn 165.000 hộ vào sinh sống. Tuy nhiên, hiện nay đang có rất nhiều hộ tự ý sang nhượng, cầm cố chỗ ở trái phép hoặc khóa trái cửa nhà, rời bỏ CDC. Tình trạng này xảy ra ở hầu hết những CDC vượt lũ thuộc 8 tỉnh, thành phố vùng Đồng bằng sông Cửu Long (An Giang, Đồng Tháp, Kiên Giang, Long An, Tiền Giang, Vĩnh Long, Hậu Giang, TP Cần Thơ), trong đó tỉnh Đồng Tháp là nghiêm trọng nhất. Qua điều tra, các cơ quan chức năng của Đồng Tháp đã phát hiện có tới 1.569 trường hợp sang bán nền nhà trong CDC, mặc dù chính quyền và ngành chức năng địa phương đã có văn bản nghiêm cấm.

Với người dân nghèo vùng lũ, ai cũng biết rằng vào CDC sinh sống sẽ được hưởng nhiều quyền lợi về điều kiện sinh hoạt, đời sống tinh thần, các chế độ chính sách, an sinh xã hội… Tuy nhiên, vào sinh sống tại CDC rồi mới thấy phát sinh nhiều vấn đề nan giải. Khoảng 80% hộ dân trong những CDC thuộc diện nghèo và cận nghèo, không nghề nghiệp, ít đất canh tác, thiếu vốn sản xuất, phần lớn làm thuê hoặc dựa vào thiên nhiên kiếm sống. Trong khi đó, sống ở CDC, hằng ngày họ phải tốn thêm nhiều khoản chi phí với bao thứ dịch vụ khác.

Ảnh minh họa/ Internet.

Ở các địa phương, vấn đề đào tạo nghề cho người dân trong CDC gần như được “phủ sóng” toàn bộ. Nhiều lớp dạy nghề ngắn hạn cho dân đã được mở. Thế nhưng có nghề mà không có việc, vì hiếm hoi lắm mới có được CDC nằm gần các nhà máy, xí nghiệp, thành thử số người "thất nghiệp" vẫn là đa số. Việc làm không có, thu nhập không ổn định, thế nên sau hơn 10 năm vào sống trong các CDC vượt lũ, nhiều hộ dân nghèo vẫn hoàn nghèo.

Cũng cần nói thêm, nhiều CDC được quy hoạch một cách vội vã, không hợp lý về vị trí, thiếu đồng bộ về hạ tầng cơ sở nên người dân không muốn gắn bó lâu dài. Điện, nước sạch sinh hoạt, khu vệ sinh tập trung, trường học, trạm xá… đều còn thiếu  trong các CDC hiện  nay.

Tình trạng người dân sang bán chỗ ở trái phép hoặc âm thầm rời bỏ CDC vượt lũ chính là dấu hiệu cảnh báo về những bất cập chưa được giải quyết thấu đáo. Chưa an tâm với cuộc sống trước mắt và lâu dài thì làm sao tính đến chuyện an cư, lạc nghiệp?

Chương trình xây dựng CDC vượt lũ là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước nhằm bảo đảm cuộc sống ấm no, ổn định cho nhân dân. Nhưng hiện nay các CDC mới chỉ thực hiện được một nửa mục tiêu đó là "ổn định chỗ ở cho dân" còn việc họ sống như thế nào, sống bằng gì trong CDC ấy thì vẫn là câu hỏi chưa có lời giải. Một lẽ hiển nhiên là, đối với người dân, cứ nơi nào có thể kiếm sống được thì họ mới tính chuyện định cư. Khi xây dựng CDC mà chỉ tính đến "chỗ ở", không tính đến "cái ăn" của dân thì rõ ràng là không hợp lý và việc người dân rời bỏ nơi định cư tất yếu xảy ra. Vì thế, việc cần làm trước hết bây giờ là phải tạo ra việc làm cho dân. Người xưa đã dạy "có an cư thì mới lạc nghiệp", và tất nhiên có "lạc nghiệp" thì mới có thể "an cư".  

HỒNG BỈNH HIẾU