Tại một hội nghị của ngành du lịch, nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan đã nêu nhiều điểm khiếm khuyết của ngành du lịch nước ta, trong đó có dịch vụ ăn theo ở các di tích đền chùa, lễ hội. Các nước láng giềng của ta như Thái Lan, Lào, Cam-pu-chia cũng có nhiều di tích lịch sử văn hoá, đặc biệt là hệ thống chùa chiền. Nhưng ở những nơi đó, khách vào tham quan, vãng cảnh, nếu có nhu cầu thắp hương khấn lễ thì đã có sẵn hương của nhà chùa. Người có ý thức văn hoá chỉ cần thắp một nén hương là thể hiện lòng thành nơi cửa Phật. Cũng có nơi quy định chỉ được thắp hương vào ngày rằm, mồng một hoặc lễ tết; khách đến vào ngày thường chỉ được khấn vái rồi ra. Điều đó thể hiện sự tôn nghiêm của Phật pháp, nếp sống có văn hoá và tôn trọng tín ngưỡng của dân tộc ở chốn thiền viên.

Việc đó tưởng chừng thật đơn giản. Vậy mà ở nước ta, hiếm có nơi nào làm được.

Khách đi tham quan du lịch, cứ bước tới cổng khu di tích hoặc đền chùa là hàng chục người bán hàng rong lao ra bu bám, chèo kéo. Người mời mua thẻ hương, vàng mã; kẻ nài ép mua đồ tế lễ và hàng lưu niệm. Sự nhiệt tình quá đáng của đội quân dịch vụ làm mất đi vẻ linh thiêng, trầm mặc vốn có của khu di tích; gây tâm lý bất an, sợ hãi và vướng bận cho du khách hành hương. Về phía khách, mặc dù đã có quy định thắp một nén hương để tránh ô nhiễm và cháy nổ nhưng vẫn có người đốt cả bó hương to, lửa cháy đùng đùng như bó đuốc, ngang nhiên chen vào giữa chỗ đông người. Còn ban quản lý các khu du lịch và di tích, hễ cứ thấy người nước ngoài là thu lệ phí cao gấp mấy người Việt Nam. Đã không ít khách nước ngoài phàn nàn về cái sự bất công này ở nhiều khu du lịch.

Lệ phí thu được ở các di tích và đền chùa hằng năm không nhỏ. Trích từ khoản thu này để chi cho việc mua hương phục vụ du khách có đáng là bao. Lực lượng quản lý, bảo vệ cũng được hưởng lợi khá nhiều từ các dịch vụ tham quan du lịch, cớ gì không bảo đảm được an toàn trật tự và nếp sống văn hóa nơi mình đảm nhiệm. Và đã là tham quan du lịch, một hoạt động xã hội hóa thì tại sao còn phân biệt “ta với tây” để thu hai mức tiền dịch vụ…

Việc đơn giản thế mà chưa biết đến bao giờ ngành du lịch và chính quyền các địa phương mới làm được! Trong khi đó, nước ta đã bước vào “chợ lớn” WTO rồi, không thể tồn tại lề thói tự do tùy tiện như thế mãi. Hãy nhớ rằng, khách đến rồi sẽ hẹn ngày trở lại, đừng để khách ra tới cổng là sợ tới mức “cao chạy xa bay” luôn!