QĐND Online - Trong kho tàng văn hóa của dân tộc Việt Nam, sinh hoạt lễ hội là vùng văn hóa rất đặc trưng. Theo thống kê, cả nước có gần 8.000 lễ hội; trong đó lễ hội dân gian chiếm 88,36%, lễ hội lịch sử chiếm 4,16%, lễ hội tôn giáo chiếm 6,28%...

Lễ hội là sinh hoạt văn hóa dân gian hầu như có mặt ở khắp mọi miền đất nước. Nhiều lễ hội ra đời cách đây hàng nghìn năm đến nay vẫn được duy trì. Lễ hội ở Việt Nam thường hướng thiện, giúp con người nhớ về nguồn cội, nhằm tạo dựng một cuộc sống tốt lành, yên vui.

Tuy nhiên, bên cạnh những yếu tố tích cực, nhiều địa phương hiện đang có xu hướng "thương mại hóa, xã hội hóa" lễ hội nhằm quảng bá hình ảnh địa phương, thu hút khách du lịch, tận dụng thế mạnh để phát triển ngành công nghiệp không khói này. Đáng tiếc là ở nhiều địa phương tư duy quản lý lại chưa theo kịp với thực tế tình hình, còn rất lúng túng trong chỉ đạo, điều hành, quản lý và tổ chức lễ hội.

Ảnh minh họa/Trọng Hải.

Tại nhiều lễ hội, việc tuyên truyền về giá trị truyền thống, ý nghĩa nhân văn, nguồn gốc của lễ hội... không được đầu tư một cách bài bản và đầy đủ mà thay vào đó chỉ thấy ban tổ chức quan tâm đến phương án quản lý hàng quán, tổ chức điểm trông xe, dịch vụ ăn uống… Đến lễ hội là để con người ta thể hiện cái tâm hướng thiện, ngưỡng vọng công đức, tri ân tiên tổ, là nơi con người tìm cơ hội giao lưu văn hóa, tìm sự bình an, hỉ xả nhưng tại nhiều lễ hội vẫn tồn tại những thứ không lành mạnh như mê tín dị đoan, cờ bạc, trộm cắp, dịch vụ “chặt chém”… khiến nhiều lễ hội bị biến dạng, xa rời dần với giá trị tín ngưỡng truyền thống vốn có của nó.

Không những thế, ý thức, thái độ của người tham gia lễ hội hiện nay cũng rất đáng lo ngại. Từ lời ăn tiếng nói trong giao tiếp khi tham dự lễ hội, đến việc “thể hiện” cung cách dâng lễ vật (lễ của mình phải to hơn người khác để được hưởng lộc nhiều hơn) và cả những ứng xử văn hóa với nhau dường như ngày càng “xuống cấp”. Tại một số lễ hội, người ta tranh giành “lộc”, bán hàng giả, kém chất lượng hoặc sẵn sàng lao vào nhau “nói chuyện” bằng nắm đấm hoặc gậy gộc. Với nhiều người, lễ hội là dịp để họ “làm ăn”. Thông qua các dịch vụ, họ tha hồ “chặt chém” du khách từ chiếc vé gửi xe, chỗ ngồi trên manh chiếu đến dịch vụ ẩm thực… Chính kiểu làm ăn chộp giật, “ăn xổi, ở thì” này khiến nhiều du khách cả trong và nước ngoài chỉ một lần đến mà “không hẹn ngày trở lại”.

Thiết nghĩ, các nhà quản lý cần nghiêm túc nhìn nhận và đề ra, thực hiện nghiêm túc những quy chế cụ thể về lễ hội. Mặt khác, chính những người tham gia lễ hội cũng cần phải có văn hóa, nêu cao ý thức về mọi mặt để có thể duy trì, phát huy truyền thống văn hóa dân tộc, góp phần để lễ hội mãi là nét đẹp của văn hóa Việt.

Phúc Thắng