Các đại biểu tham gia buổi tọa đàm tìm kiếm sinh viên tài năng

Theo điều tra mới đây của Bộ Kế hoạch và Đầu tư tại 63.000 doanh nghiệp ở 36 tỉnh, thành phố trên cả nước, có tới 1/3 lãnh đạo các doanh nghiệp có trình độ học vấn dưới đại học. Và số liệu điều tra của công ty tư vấn việc làm (Vietnam Works), thì nguồn nhân lực quản lý cấp cao tại nước ta mới chỉ đáp ứng được khoảng từ 30 đến 40% nhu cầu.

Như vậy, rõ ràng đội ngũ quản lý và lãnh đạo các doanh nghiệp của chúng ta đang còn rất nhiều hạn chế, mà hạn chế lớn nhất, có tính chi phối tới toàn bộ quá trình phát triển của doanh nghiệp, đấy là kiến thức và kỹ năng quản lý, điều hành. Đây là một trong các nguyên nhân làm cho hiệu quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp nước ta trong thời gian qua chưa cao. Một nguyên nhân khác không kém phần quan trọng, đó là đội ngũ người lao động trong các doanh nghiệp hiện nay chưa được đào tạo nghề một cách cơ bản, nếu không muốn nói là chưa có bài bản một cách hệ thống, phần lớn lao động trong các doanh nghiệp là lao động phổ thông. Theo thống kê, hiện nay có tới hơn 85% số lao động trong các doanh nghiệp chưa được qua trường đào tạo nghề một cách đầy đủ và chính quy, mà do các doanh nghiệp tự đào tạo theo dạng “cầm tay chỉ việc”, “vừa học vừa làm”… Vì vậy tác phong làm việc của người lao động chưa đáp ứng được đòi hỏi của nền sản xuất công nghiệp. Đây quả là một nghịch lý và cũng lý giải vì sao trình độ dân trí của nước ta khá cao, chi phí lao động của nước ta rẻ hơn so với mặt bằng chung, nhưng năng suất lao động lại chưa tương xứng với tiềm năng.

Hai điều bất cập trên đây, xuất phát từ một nguyên nhân bao trùm đấy là chính sách thu hút nhân tài và đào tạo nhân lực của các doanh nghiệp chưa được chú trọng đúng mức. Có một thực tế đang diễn ra trong các doanh nghiệp, đấy là người thực tài thì không muốn ở lại, còn những người ở dạng bình thường thì lại tìm mọi cách để có việc làm, đặc biệt là tìm cách để vào biên chế trong các doanh nghiệp Nhà nước. Vì vậy trên “thị trường” lao động xuất hiện tình trạng các doanh nghiệp liên doanh, hoặc doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, chất lượng lao động cao hơn hẳn các doanh nghiệp Nhà nước. Hầu như các doanh nghiệp đều chưa có một chiến lược riêng đào tạo nguồn nhân lực cho mình, do chi phí lớn nên công tác đào tạo không được chú trọng, vì thế mới xảy ra tình trạng “thu hút” nguồn nhân lực thông qua những “chính sách” có tính thời vụ, đội ngũ người lao động ở các doanh nghiệp không ổn định, chất lượng người lao động ở các doanh nghiệp chưa được chuẩn hóa.

Vấn đề này đang tồn tại như một tư duy lỗi thời. Để nâng cao năng lực cạnh tranh trong điều kiện hội nhập hiện nay, chúng ta phải kiên quyết đổi mới tư duy về phương thức đào tạo nhân lực một cách bài bản. Một mình các doanh nghiệp chắc chắn không thể làm được, còn nếu dựa hẳn vào Nhà nước cũng khó có khả năng giải quyết. Một sự hợp tác giữa các doanh nghiệp với các trường đại học, các trường dạy nghề là cách tối ưu để chúng ta đầu tư có chiều sâu, có trọng điểm và có địa chỉ, như vậy việc xây dựng kế hoạch nguồn lực cả “đầu vào” lẫn “đầu ra” sẽ hết sức chặt chẽ. Và hơn thế nữa, chúng ta sẽ có một nguồn nhân lực chất lượng cao, đủ trình độ và năng lực cạnh tranh trong điều kiện hội nhập và trong tiến trình hiện đại hoá, công nghiệp hóa.

LÂM QUÝ