Tầng 16, công trình số 9 Đào Duy Anh được tháo dỡ. Ảnh: LĐ

Từ cuối năm 2006, dư luận cả nước đã rất bức xúc về tình trạng vi phạm trong xây dựng tại các thành phố, thị xã, với những ngôi nhà cao tầng không phép hoặc sai phép ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh. Báo chí lên tiếng phê phán, cấp ủy, chính quyền và nhân dân đồng tình với công luận, yêu cầu phải “cắt ngọn”, phải xử phạt nghiêm khắc chủ công trình vi phạm cùng số cán bộ, nhân viên bao che, dung túng. Trên thực tế cũng đã có nhiều quyết định của cơ quan có thẩm quyền được đưa ra, một vài công trình tự giác “cắt ngọn”, một số cán bộ cơ sở bị kỷ luật vì liên đới trách nhiệm. Thậm chí ở Thành phố Hồ Chí Minh, Tòa án nhân dân thành phố vừa có một phiên tòa hình sự với mức án hàng chục năm tù dành cho 4 bị cáo là cán bộ xã Vĩnh Lộc A, huyện Bình Chánh vì liên quan đến hành vi bao che cho xây dựng trái phép.

Những tưởng như vậy thì tình hình xây dựng không phép, sai phép sẽ chấm dứt, kỷ cương, phép nước trong lĩnh vực này sẽ được lập lại. Nhưng trên thực tế sai phạm vẫn tiếp tục xảy ra với diễn biến rất phức tạp. Việc xử lý các công trình sai phạm đã được chỉ ra còn rất chậm, có công trình bị “cắt ngọn” lại mọc lên ngọn mới, ở nhiều địa bàn tình trạng xây dựng không phép, sai phép vẫn gia tăng tới mức báo động. Tại Hà Nội, hầu hết các công trình cao tầng trái phép vẫn chưa bị “cắt ngọn” như tuyên bố của chính quyền. Tháng 11-2006 công trình xây dựng sai phép ở số 221-223 phố Bạch Mai, phường Cầu Dền, quận Hai Bà Trưng đã bị cơ quan có thẩm quyền “cắt ngọn” 4 tầng, nhưng vừa qua chủ công trình lại tái phạm, mở rộng tum, xây tường quây tầng 9 cao đến 2,2m... Theo thống kê của Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, chỉ tính sáu tháng đầu năm 2007, toàn thành phố có gần 3.000 vụ xây dựng không phép, sai phép (kể từ ngày Luật Xây dựng có hiệu lực thi hành, 1-7-2004, trên địa bàn này có hơn 10.000 căn nhà xây dựng không phép, sai phép).

Thực trạng trên do nhiều nguyên nhân, trong đó chủ yếu bởi các quy định, các chế tài xử lý xây dựng không phép, sai phép chưa chặt chẽ, kiên quyết, còn những kẽ hở để bị lợi dụng; chính quyền, cơ quan chức năng thiếu trách nhiệm, chưa nghiêm minh, thậm chí có biểu hiện bao che, đồng lõa; các chủ công trình thiếu ý thức tôn trọng pháp luật, cố tình vi phạm... Dù bởi nguyên nhân gì thì tình trạng xây dựng không phép, sai phép cũng gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng mà nguy hại là làm giảm lòng tin của nhân dân vào pháp luật, vào hiệu lực của chính quyền. Do đó không thể để tồn tại kéo dài thực trạng xây dựng không phép, sai phép tràn lan như hiện nay. Chúng ta phải sớm hoàn chỉnh hệ thống văn bản quy định, các chế tài cần thiết và tăng cường phổ biến giáo dục để cho cán bộ và nhân dân hiểu biết từ đó tự giác chấp hành. Bồi dưỡng, bố trí đội ngũ cán bộ chuyên môn ở cơ sở về phẩm chất, năng lực, phát huy cao nhất trách nhiệm của chính quyền các cấp, đặc biệt là cán bộ làm công tác đất đai, xây dựng. Cần kiên quyết xử lý những cán bộ thiếu trách nhiệm hoặc vi phạm, bảo đảm chính quyền cơ sở thật sự sạch và vững. Từng chủ công trình phải nêu cao ý thức trách nhiệm, nghĩa vụ của công dân, tôn trọng pháp luật, tự giác đặt cái tôi của mình dưới lợi ích chung, vì sự nghiêm minh của pháp luật và kỷ cương, phép nước.

Xử lý kiên quyết, dứt điểm là liều thuốc cần thiết để chữa căn bệnh xây dựng không phép, sai phép. Không thể vì bất cứ lý do gì mà cứ để tồn tại mãi tệ “nhờn thuốc” như thời gian qua.

PHẠM VĂN HUẤN