Xây dựng công trình giao thông đô thị. Ảnh Vnn

Đầu tư xây dựng cơ bản là giải pháp quan trọng để tăng trưởng kinh tế bền vững, giải quyết các vấn đề xã hội và củng cố thế trận quốc phòng-an ninh. Năm 2008 này, trong khi phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức do biến động giá cả trên thị trường thế giới và những thiên tai, dịch bệnh ở trong nước khó lường, Chính phủ vẫn kiên quyết chỉ đạo phải đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng các công trình, dự án trọng điểm, bên cạnh việc cắt giảm những dự án chưa thật cần thiết. Thế nhưng, kết quả thực hiện công tác này trong 4 tháng đầu năm vẫn chưa tương xứng với yêu cầu trong bài toán đầu tư trọng điểm và còn tồn tại quá nhiều nghịch lý.

Theo số liệu thống kê của hai bộ sử dụng nhiều vốn ngân sách Nhà nước là Giao thông-Vận tải và Nông nghiệp-Phát triển nông thôn: Trong 4 tháng đầu năm nay, công tác giải ngân vốn xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách Nhà nước của hai bộ này mới đạt tương ứng là 12,6% và 31% kế hoạch của cả năm; vốn Trái phiếu Chính phủ (Nhà nước phải trả lãi vay) giải ngân lại đạt thấp hơn, chỉ có 9,8% và 12%.

Trong lúc nhiều công trình phải giãn tiến độ, hoãn khởi công do thiếu tiền thì rất nhiều công trình, dự án đầu tư xây dựng cơ bản lại không tiêu được tiền, tiến độ chậm, gây hậu quả nghiêm trọng đến nền kinh tế mà dễ nhìn thấy nhất là tình trạng thiếu điện, cơ sở hạ tầng xuống cấp. Lý giải về việc giải ngân chậm, hầu hết các chủ đầu tư đều đổ lỗi do… cơ chế, do giá vật liệu xây dựng biến động. Thế nhưng theo ý kiến của Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải thì những vướng mắc về mặt cơ chế đã được Chính phủ tháo gỡ, từ thủ tục đầu tư đến điều chỉnh giá xây dựng. Lực cản lớn nhất ảnh hưởng đến việc giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản lại từ chính các chủ đầu tư và các nhà thầu trong công tác chuẩn bị các dự án, các quyết định điều chỉnh dự toán cụ thể và năng lực nhà thầu, công tác giải phóng mặt bằng thi công,…

Để khắc phục tình trạng này, vấn đề mấu chốt là phải nâng cao năng lực ban quản lý các dự án, các nhà thầu xây dựng. Đã đến lúc cần phải xem xét lại trách nhiệm của từng người, của nhà thầu tại các công trình. Mặt khác, cũng cần phải xác định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương ở nơi có công trình trong việc giải phóng mặt bằng để đẩy nhanh tiến độ thi công. Hệ thống Kho bạc Nhà nước với vai trò là cơ quan được giao nhiệm vụ quản lý và kiểm soát quỹ ngân sách Nhà nước cần phải kiểm soát kỹ từng chứng từ, hóa đơn, phiếu giá công trình; đối chiếu dự toán, giá cả, khối lượng, để hạn chế đến mức thấp nhất những thất thoát, lãng phí trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản.

ĐỖ PHÚ THỌ