Liên tiếp trong những ngày qua nhiều vụ cháy xảy ra gây tâm lý hoang mang trong đời sống xã hội. Đặc biệt, vụ cháy chung cư 18 tầng xảy ra vào chiều tối ngày 10-3 trên đường Khuất Duy Tiến (Hà Nội) và tiếp đó là vụ cháy tại doanh nghiệp tư nhân Siêu Vĩnh Lợi ở Bình Dương gây hậu quả hết sức nghiêm trọng. Hai vụ cháy trên (9 người thiệt mạng), báo động nhiều điều trong công tác phòng cháy, chữa cháy (PCCC) ở các khu đô thị, các khu dân cư, các cơ sở sản xuất.

Ảnh minh họa/internet.

Trong nhiều năm qua Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan đã có những biện pháp chỉ đạo hết sức quyết liệt đối với công tác PCCC. Ngoài hệ thống văn bản pháp lý khá đầy đủ và chặt chẽ của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, các ngành chức năng cũng tăng cường kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm các quy định về an toàn trong phòng, chống cháy nổ. Tuy vậy, các vụ cháy nổ vẫn cứ liên tiếp xảy ra. Vậy đâu là nguyên nhân căn bản của tình trạng trên ? Đây là câu hỏi được dư luận đặc biệt quan tâm trong suốt hơn một tuần qua.

Theo kết quả kiểm tra năm 2009 của lực lượng cảnh sát PCCC Công an Hà Nội thì trong tổng số 364 nhà cao tầng tại Hà Nội được kiểm tra, chỉ có 228 tòa nhà được trang bị hệ thống báo cháy tự động, trong đó có 207 tòa nhà hệ thống này hoạt động tốt. 103 tòa nhà có trang bị hệ thống chữa cháy bằng nước, nhưng chỉ có 91 tòa nhà hệ thống hoạt động tốt. Cũng theo kết quả kiểm tra của lực lượng cảnh sát PCCC Công an Hà Nội, thì chỉ có 332/364 tòa nhà được trang bị các thiết bị PCCC xách tay hoạt động được. Đặc biệt, hệ thống chiếu sáng, điều áp cầu thang, cửa thoát hiểm khi xảy ra cháy nổ dường như vẫn chỉ trang bị cho đủ theo quy định của pháp luật, mà chưa phát huy được hiệu quả trong sử dụng.

Hà Nội là vậy, còn tại Thành phố Hồ Chí Minh, theo số liệu mới nhất của Sở Cảnh sát PCCC Thành phố Hồ Chí Minh thì hiện có tới 80% tòa nhà cao tầng không có hệ thống thông gió, hút khói. Chính điều này đã được cảnh báo ngay sau khi xảy ra vụ cháy Trung tâm thương mại ITC năm 2002 làm 60 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương. Theo kết quả điều tra, nguyên nhân làm các nạn nhân tử vong trong vụ cháy trên là do không có lối thoát và bị ngạt khói. Đó cũng chính là nguyên nhân dẫn đến những cái chết thương tâm của 9 người trong hai vụ cháy liên tiếp xảy ra ở Hà Nội và Bình Dương mấy ngày qua.

Trở lại nguyên nhân để xảy ra hai vụ cháy điển hình thời gian gần đây có hai vấn đề mà dư luận đặc biệt quan tâm: Hệ thống PCCC tại các tòa nhà cao tầng đều có, song khi xảy ra hỏa hoạn không những không phát huy được hiệu quả, mà còn vô tình “góp phần” làm tăng thêm mức độ nguy hiểm. Nhiều hạng mục của tòa nhà phải làm bằng những vật liệu chống cháy nhưng đã không được thi công theo thiết kế, khi xảy ra cháy làm cho lửa cháy to hơn. Mặt khác, còn thiếu các biện pháp xử lý kiên quyết của các ngành chức năng đối với những công trình, các chủ quản lý công trình trước thực trạng các thiết bị PCCC kém hiệu quả, hoặc không sử dụng được, việc duy tu, bảo dưỡng, tập huấn nghiệp vụ cũng không được làm thường xuyên.

Một điều nữa cũng hết sức đáng bàn là ý thức của người dân trong công tác phòng, chống cháy nổ chưa cao, phổ biến là tình trạng chủ quan. Thật không khó khi chúng ta bắt gặp những bếp than tổ ong, những trang bị kém chất lượng được sử dụng tại các chung cư, các nhà cao tầng, các cơ sở sản xuất. Bởi vậy, nguy cơ xảy ra cháy nổ vẫn còn tiềm ẩn rất lớn cho dù các công trình, các cơ sở sản xuất được trang bị những thiết bị phòng, chống cháy nổ hiện đại.

Chúng tôi cho rằng, vấn đề có ý nghĩa quan trọng, thậm chí mang tính quyết định trong công tác phòng cháy là nâng cao ý thức và trách nhiệm của mỗi người dân, của mỗi tổ chức. Chỉ khi nào mọi người đều nhận thức một cách đầy đủ tính chất và mức độ nguy hại của cháy nổ, thì khi ấy mới không để xảy ra những thiệt hại đau lòng như thời gian vừa qua. Khi ý thức của người dân được nâng cao họ sẽ đòi hỏi các chủ đầu tư phải thực hiện nghiêm túc việc lắp đặt, bảo dưỡng, quản lý, khai thác các thiết bị PCCC hiệu quả. Người sử dụng cần biết từ chối những công trình mà hệ thống trang, thiết bị phục vụ công tác PCCC kém chất lượng.

Lê Long Khánh