Khu tái định cư di dân cho thủy điện Bản Vẽ, huyện Tương Dương, thuộc xã Ngọc Lâm, huyện Thanh Chương (tỉnh Nghệ An) được xây dựng và đưa vào sử dụng từ đầu năm 2006. Thế nhưng, đến nay vẫn còn 20 ngôi nhà trị giá hơn 1 tỷ đồng vô chủ và đang bị xuống cấp cùng thời gian. Trách nhiệm thuộc về ai? 

Một góc của 20 ngôi nhà bỏ hoang ở Ngọc Lâm.

Đầu năm 2006, hằng trăm hộ dân từ huyện Tương Dương được di dân về lập nghiệp ở Thanh Chương để xây dựng nhà máy thủy điện Bản Vẽ trong đó có 5 xã (Kim Đa, Kim Tiến, Hữu Khuông, Hữu Dương, Luân Mai) huyện Tương Dương và xã Mỹ Lý, huyện Kỳ Sơn. Những ngôi nhà này được xây cấp 4A có công trình vệ sinh, bể chứa nước, chuồng trại chăn nuôi gia súc, gia cầm… trị giá mỗi căn hộ từ 60-80 triệu đồng (trị giá năm 2006). Phần lớn nhà xây đã được nhân dân về ở, tuy nhiên vẫn còn 20 ngôi nhà không có người ở, xuống cấp nghiêm trọng. Trong 20 ngôi nhà đó có 17 ngôi nhà thuộc bản Noong và ba ngôi nhà của bản Mà.

Anh Lương Văn Tờn (bản Noong) cho chúng tôi biết: Năm 2006 có rất nhiều hộ trong đó 4 hộ (Lữ Văn Kiên, Lữ Thị Cúc, Lương Văn Hiến, Quang Thị Pích) đến ở một thời gian ngắn, song vì không có nước dùng cho nên họ rủ nhau xuống khe suối dựng tạm nhà ở. Tương tự lại có ba hộ là Ngân Văn Quýnh, Lô Thị Liên, Lô Thị Hạnh nhà xây cạnh bờ suối cho nên gặp trời mưa to nước ngập nhà không ở được, lại kéo nhau tản cư…

Theo ông Lô Huy Hùng, Phó chủ tịch UBND xã Ngọc Lâm, huyện Thanh Chương, việc 20 ngôi nhà bỏ hoang và hư hỏng nặng hơn bốn năm nay là có thật và nguyên nhân chính là do những ngôi nhà đó xây ở trên cao, đi lại khó khăn, nước không có… lại phân cho những gia đình neo đơn, già cả. Chính vì vậy, các hộ này phải tìm chỗ thấp hơn có nước dựng lều để ở. Nhà ở hư hỏng nặng là lẽ tất nhiên, bởi không có người ở, không ai quản lý cho nên trẻ con vào phá phách, mối xông, trong số đó có nhiều nhà trở thành chỗ vệ sinh là chuyện thường. Nếu quy trách nhiệm thì đương nhiên thuộc về Ban Quản lý dự án Thủy điện 2, còn chính quyền các cấp ở Thanh Chương chỉ có nhiệm vụ nhận mà thôi.

Tìm hiểu thêm chúng tôi được biết: Khi xây dựng, Ban Quản lý dự án Thủy điện 2 có xây dựng đường ống dẫn nước từ Khe Lang về dài khoảng 20km, nhưng nước chỉ về đến chỗ thấp. Không những nhà ở mà ngay hai trường THCS và tiểu học dành riêng cho khu tái định cư mới chỉ làm mấy năm nay mà móng nhà đã bị nứt nẻ, sụt lún nhiều nơi. Bể nước quá tạm bợ chỉ sử dụng được một thời gian, sau đó bị rạn nứt không sử dụng được, cho nên nhân dân phải bỏ tiền ra đào giếng để dùng. Còn các bể nước bị bỏ hoang, trở thành nhà vệ sinh công cộng.

Hiện tại mới chỉ có 2/14 bản của xã Ngọc Lâm có nước sạch vì hai bản này cạnh Khe Lang, còn lại thiếu thốn trăm điều. Người dân nơi đây rất bức xúc, nhưng không biết kêu ai. Đề nghị các cấp có thẩm quyền của tỉnh Nghệ An và Trung ương sớm tiến hành kiểm tra, xác minh và có biện pháp khắc phục.

Bài và ảnh: Đào Hữu Nguyên