Không thể chủ quan

Phó thống đốc NHNN Nguyễn Kim Anh chỉ rõ, các phương thức thanh toán hiện đại như ví điện tử, internet banking, mobile banking hay thẻ phi vật lý… đang tiềm ẩn rủi ro cho cả ngân hàng và khách hàng. Quá trình sử dụng dịch vụ khiến chúng ta phải đối mặt với các loại hình tội phạm công nghệ cao cùng phương thức và thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn. Trên thế giới, gian lận rủi ro trong hoạt động thanh toán có thể xảy ra ở bất cứ quốc gia nào, kể cả những nước có nền kinh tế, khoa học công nghệ phát triển như Mỹ, Anh, Đức, Nhật... Đối với các tổ chức thẻ quốc tế lớn như Visa hay MasterCard..., vấn đề an ninh, an toàn bảo mật nhằm hạn chế gian lận trong giao dịch thẻ luôn được đặt lên hàng đầu.

 Hội nghị trực tuyến Bảo đảm an ninh trong thanh toán điện tử và thanh toán thẻ. 

Tại Việt Nam, trước đây các vụ việc gian lận phát sinh chủ yếu đối với thẻ quốc tế và đối tượng phạm tội là người nước ngoài thì hiện nay đã chuyển hướng sang cả với thẻ nội địa và hệ thống ATM/POS. Phó thống đốc NHNN cho rằng, hệ thống thanh toán của Việt Nam hiện nay vẫn được bảo đảm an toàn với số lượng, tỷ lệ sự cố và vụ việc gian lận xảy ra ít, chỉ là hy hữu. Tuy nhiên, chúng ta không thể chủ quan, xem nhẹ tình hình và xu hướng phát triển của tội phạm công nghệ cao. Đại tá Trần Văn Doanh, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (C50-Bộ Công an) cho biết, đầu năm 2016, Tổ chức Cảnh sát hình sự châu Âu (Europol) đã có thông báo gửi Bộ Công an về một số loại mã độc ATM cùng phương thức tấn công, các loại malware đã sử dụng và chiến lược đối phó của họ.

Tại Việt Nam chưa phát hiện trường hợp nào như tại một số nước Đông Âu, Mỹ, Ấn Độ, Trung Quốc... Tuy nhiên, vừa qua đã xảy ra một số vụ việc khách hàng khiếu nại không sử dụng dịch vụ thanh toán nhưng tiền trong tài khoản vẫn bị trừ gây dư luận lo lắng cho khách hàng sử dụng các phương tiện trực tuyến của ngân hàng. Các ngân hàng đã chủ động, khẩn trương kiểm tra, rà soát lại quy trình và hoạt động thanh toán cũng như đã thông báo, phối hợp với khách hàng, cơ quan công an để xác minh, điều tra vụ việc.

Theo Vụ Thanh toán, NHNN, tính đến cuối tháng 6-2016, Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng (IBPS) có 96 tổ chức tín dụng tham gia, với 252 đơn vị thành viên, trong đó có 62 thành viên (với 185 đơn vị) tham gia dịch vụ thanh toán giá trị thấp. Trên toàn quốc có hơn 17.330 cây ATM và hơn 240.660 máy POS được lắp đặt, số lượng thẻ phát hành đạt mức hơn 107 triệu thẻ (tăng gấp 3,48 lần so với cuối năm 2010). Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2016, số lượng giao dịch qua internet đạt gần 58 triệu giao dịch với giá trị đạt hơn 3,3 triệu tỷ đồng. Số lượng giao dịch qua điện thoại di động đạt hơn 43 triệu giao dịch với giá trị đạt hơn 123 nghìn tỷ đồng. Đến nay đã có khoảng 53 tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán triển khai dịch vụ thanh toán qua internet và khoảng 35 tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán qua điện thoại di động. Đã có 65 triệu tài khoản cá nhân được mở.

      Đề cao cảnh giác

Đại tá Trần Văn Doanh chỉ ra một số thủ đoạn mà tội phạm công nghệ cao thường sử dụng để trộm cắp, gian lận qua thanh toán thẻ và tài khoản hiện nay. Phướng thức tiêu biểu của loại tội phạm này là sử dụng thiết bị gắn vào các máy ATM để trộm cắp dữ liệu, làm giả thẻ từ, rút tiền. Sau khi lấy được thông tin thẻ ngân hàng và mã PIN, các đối tượng sẽ sử dụng thiết bị làm giả thẻ ngân hàng thông qua phần mềm chuyên dụng, thiết bị đọc và in dữ liệu thẻ từ bán trên internet và rút tiền tại các máy ATM. Cục C50 đã phát hiện, thông báo và kiến nghị NHNN, yêu cầu các ngân hàng thương mại kiểm tra, lắp đặt phần mềm và thiết bị anti-skimming tại cây ATM, tuy nhiên, loại tội phạm này vẫn tiếp tục hoạt động với những thủ đoạn tinh vi.

Thủ đoạn nữa là việc làm giả thẻ ngân hàng, thực hiện thanh toán “khống” hàng hóa, dịch vụ qua POS để chiếm đoạt. Thời gian gần đây, để đối phó với việc điều tra, phát hiện, xử lý của lực lượng Cảnh sát phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, các đối tượng người nước ngoài nhập cảnh vào Việt Nam, móc nối làm giả thẻ, thanh toán “khống” qua POS để chiếm đoạt hàng tỷ đồng của ngân hàng và chủ thẻ. Đối với tội phạm sử dụng công nghệ cao trong hoạt động thanh toán trực tuyến, chúng thường lập website, gửi đường link phishing, giả danh ngân hàng chiếm đoạt tài khoản internet banking và chuyển tiền.

Ngoài ra còn có các thủ đoạn như: Sử dụng trái phép thông tin thẻ tín dụng mua hàng hóa, vé máy bay; mua, thuê người mở tài khoản để nhận, chuyển tiền lừa đảo, cá độ trực tuyến, rửa tiền. Ông Đào Minh Tuấn, đại diện Hội Thẻ ngân hàng Việt Nam cho biết thêm, một số hình thức lừa đảo chiếm đoạt tiền của chủ thẻ phổ biến gần đây như: Phishing, tức là tạo ra website giả mạo có giao diện giống hệt website của ngân hàng hoặc của một đơn vị bán hàng trên mạng, trên đó yêu cầu khách hàng (chủ thẻ) cung cấp các thông tin thẻ (số thẻ, ngày hiệu lực, mã bảo mật thẻ CVV, CVC…). Phương thức ATM skimming là khi đối tượng gian lận lắp đặt thiết bị trên ATM nhằm lấy cắp thông tin thẻ và mã PIN để làm thẻ ATM giả rút tiền của khách hàng.

Đặc biệt, hình thức gian lận thay đổi theo hướng tinh vi và táo tợn hơn khi đối tượng yêu cầu đơn vị chấp nhận thẻ chuẩn bị. Ngay sau khi nhận được tin nhắn tiền được ngân hàng báo có vào tài khoản, đối tượng yêu cầu đơn vị ứng trước tiền với các giao dịch thành công thay vì cùng nhau ra ngân hàng rút tiền chia nhau. Nhiều nhóm đối tượng yêu cầu lắp POS không dây để tránh sự kiểm tra của ngân hàng, cho mượn hoặc đưa người khác sử dụng, không rõ thanh toán hàng hóa, dịch vụ gì đồng thời để hưởng % trên tỷ lệ giao dịch trong tài khoản.

(còn nữa)

Bài và ảnh: HOÀNG TRƯỜNG GIANG