(tiếp theo kỳ trước)

Người dân xã Ia Lốp cùng cán bộ kỹ thuật nhà máy giấy Tân Mai chăm sóc vườn ươm giống cây keo.

Trải qua những năm tháng đầu đầy gian nan đến nay, người dân trong dự án kinh tế-quốc phòng (KT-QP) Ea Súp (Đắc Lắc) đã tính tới chuyện làm giàu. Họ muốn mở rộng sản xuất, canh tác các loại cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, đất đai để mang lại hiệu quả kinh tế cao. Ước mơ lớn nhất của bà con bây giờ là: Có vốn làm ăn và tưới tiêu thuận lợi.

Triệu phú chưa phải là... giàu

Trao đổi với chúng tôi, Thiếu tướng Nguyễn Doãn Não, Tư lệnh Binh đoàn 16 khẳng định: “Trồng cây xen canh là một phương thức sáng tạo, mang lại hiệu quả kinh tế cao của bà con trong dự án KT-QP Ea Súp hiện nay”. Những năm qua, kinh nghiệm trồng lúa trong vườn điều đã được bà con vận dụng rất hiệu quả. Không chỉ trồng lúa, đến nay 100% các gia đình (kể cả công nhân của Binh đoàn 16) đã tận dụng tối đa diện tích đất để trồng xen các loại hoa màu. Nhiều người đến đây đã phải ngạc nhiên khi thấy có gia đình người dân thu hoạch vài chục tấn lúa trong một vụ.

Gia đình ông Tư Chu ở xã Ia R’vê là một điển hình. Lên vùng kinh tế mới năm 2003, đến nay ông đã nhận khoán hơn 15ha vườn điều trong dự án KT-QP. Gia đình ông đã tích cực cải tạo đất để trồng lúa, ngô, vừng xen canh. Do chịu khó nghiên cứu kỹ thuật trồng và chăm sóc cây, nên vụ lúa năm 2007, gia đình ông Tư Chu đã thu hoạch được 80 tấn lúa, hơn một tấn ngô, vừng và các loại trái cây khác. Trừ các khoản chi phí về làm đất, giống cây, phân bón và công chăm sóc, gia đình ông thu lời được hơn 500 triệu đồng mỗi năm. Sản xuất có lãi, ông Tư Chu đã mua được máy cày trị giá hơn 50 triệu đồng, máy bơm nước để sử dụng trong gia đình và đi làm công cho bà con trong xã. Năm nay, gia đình ông không chỉ trồng lúa, mà còn trồng 4ha xoài, thanh long, chanh. Gia đình chị Hà Thị Pứng (dân tộc Thái) ở xã Ia Lốp, nằm trong dự án do đơn vị B. 25 quản lý năm nay đầy lúa trong nhà. Là Chủ tịch Hội Phụ nữ xã, nhưng chị Pứng vẫn dành nhiều thời gian cùng chồng con nắng mưa cấy cày chăm sóc 10ha ruộng khoán. Do biết cách sản xuất, nên vụ lúa năm 2006, gia đình chị thu hoạch được hơn 10 tấn lúa, đến năm 2007, thu hoạch 21 tấn. Có vốn làm ăn, chồng chị là anh Hà Sỹ Ngoan đã mua một chiếc máy cày trị giá 45 triệu đồng để sản xuất và làm công cho các gia đình trong dự án. Anh Ngoan nói: “Nếu chịu khó làm ăn, người dân ở Ia Lốp sẽ khấm khá trong nay mai. Hiện nay ở xã tôi, không ít gia đình thu hoạch hơn 10 tấn lúa một năm như gia đình anh Minh, anh Bày công nhân đội 1”. Em trai chị Pứng là Hà Ngọc Viên từ Thanh Hóa vào Ea Súp chơi nói với chúng tôi: “Ở quê, tôi chưa nhìn thấy nhà ai có nhiều thóc như thế này”.

Thượng tá Lê Văn Lệ, Chỉ huy trưởng đơn vị B36 cho chúng tôi biết: “Với những phương thức trồng xen canh, gia đình công nhân và nông dân của đơn vị đã có nguồn thu nhập đáng kể. 70% số hộ đã thoát nghèo và nhiều hộ trở thành khá giả”.

“Khát” vốn và “khát” nước

Trao đổi với chúng tôi, ông Vi Văn Son, Phó chủ tịch UBND xã Ya Lốp nói: “Không sợ người dân lười lao động, mà chỉ sợ họ thiếu vốn và thiếu nước sản xuất”. Cùng với quan điểm này,

Chăm sóc trẻ thơ giữa đại ngàn Tây Nguyên.

Thượng tá Trịnh Ngọc Hà, Chỉ huy trưởng đơn vị B37 cho rằng: “Do thiếu vốn để đầu tư vào xây dựng cơ sở hạ tầng và thiếu nước để sản xuất, nên sự phát triển kinh tế trong dự án Ea Súp chưa có những bước đột phá lớn”.

Trong dự án KT-QP Ea Súp, đường nhựa cấp phối chỉ chiếm hơn 2%, còn tất cả vẫn là đường đất đỏ. Đường cấp phối mùa nắng thì bụi mù, còn mùa mưa thì lầy lội. Từ xã Ia R’vê, Ia Lốp đi đến thị trấn huyện Ea Súp mất hơn 50km, ra đến thành phố Buôn Ma Thuột hơn 100km. Giao thông khó khăn, nên hàng hóa do người dân làm ra khó tiêu thụ vì công vận chuyển rất cao. Trong các cụm dân cư, nhiều tư thương đến thu mua lúa và các loại nông sản, nhưng người dân thường bị ép giá. Hệ thống giao thông kém phát triển, còn hệ thống thủy lợi hầu như chưa có. Khu vực hai xã Ia R’vê và Ia Lốp mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10. Thời gian này nhiều khu vực bị ngập úng, người dân không thể trồng hoa màu mà chỉ trồng được lúa. Mùa khô kéo dài khoảng nửa năm, cả vùng dự án trở thành khô hạn. Nếu trồng hoa màu cũng không đủ nước tưới. Ông Hà Trung Tính, Phó bí thư Đảng ủy xã Ia Lốp nói: “Chúng tôi rất mong Nhà nước làm các công trình thủy lợi cho dự án KT-QP Ea Súp. Có nước, bà con sẽ trồng được 2 vụ lúa/năm và thu nhập của nhân dân sẽ tăng, đời sống sẽ tốt lên nhiều”. Cũng vì thiếu nước, nhiều hộ dân đang tận dụng đất ở để phát triển kinh tế vườn, nhưng khá tốn kém. Chỉ những gia đình dư dả mới khoan được giếng, hoặc bơm nước về để tưới cây. Ông Tư Chu ở Ia R’vê cho rằng: “Nếu có nước, nhà nào cũng có thể trồng xoài, nhãn để tăng thêm thu nhập”.

Một điều đáng quan tâm, là người dân đang rất thiếu vốn để sản xuất. Cố gắng lắm, trong năm 2007 xã Ia Lốp cũng chỉ hỗ trợ được 98 triệu đồng cho đồng bào dân tộc thiểu số nuôi bò sinh sản. Đến các cụm dân cư hiện nay, chỗ nào người dân cũng kêu thiếu vốn. Anh Trần Hoàng Quynh, Trưởng thôn 7, xã Ia R’vê cho biết: “Người dân vay vốn khó quá. Trong khi giá cả phân bón, giống cây tăng cao, không có vốn chúng tôi không thể mở rộng sản xuất được”. Thực tế, các hộ công nhân, hộ dân trong dự án KT-QP Ea Súp đang rất cần vay vốn. Vì vậy, mong chính quyền huyện Ea Súp và tỉnh Đắc Lắc cần nghiên cứu xây dựng các công trình thủy lợi và tạo điều kiện cho bà con được vay vốn để phát triển sản xuất.

Tin tưởng vào tương lai

Trước hết phải khẳng định, xây dựng dự án KT-QP Ea Súp là một chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước ta. Chỉ sau hơn 5 năm, nơi đây đã trở thành một khu dân cư rộng lớn. Cuộc sống của người dân dần đi vào ổn định và đang từng bước phát triển. Đúng như đồng chí Phạm Tấn Bê, Bí thư huyện ủy Ea Súp đã nói: “Thành công lớn nhất của dự án KT-QP Ea Súp là xây dựng được các cụm dân cư ổn định, từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân, tạo ra “phên giậu đường biên” để bảo vệ Tổ quốc”.

Đến các đội sản xuất của hai xã Ia R’vê, Ia Lốp, chúng tôi thấy bà con rất tin tưởng vào các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và sự giúp đỡ của quân đội. Khi phát hiện thấy một số loại cây trồng chưa mang lại hiệu quả kinh tế cao, lãnh đạo Binh đoàn 16 đã phối hợp với nhà máy giấy Tân Mai (Biên Hòa-Đồng Nai) thử nghiệm trồng cây keo để làm giấy. Nếu kết quả khả quan, dự án trồng keo lấy gỗ làm nguyên liệu giấy, sẽ được nhân rộng trong toàn khu vực. Với phương thức nhà máy giấy Tân Mai chịu trách nhiệm về giống cây, kỹ thuật chăm sóc, chi vốn để mua phân bón, thuốc trừ sâu bệnh và thu mua sản phẩm, Binh đoàn 16 và bà con có quỹ đất, bỏ công sức ra trồng, chăm bón và thu hoạch, hy vọng sẽ mang lại nguồn thu lớn cho người dân.

Niềm vui lớn hơn của người dân trong dự án KT-QP Ea Súp là con cái họ được học hành đến nơi, đến chốn; được chăm sóc sức khỏe. Đến thăm các ngôi trường, chúng tôi như hòa vào khí thế học tập và giảng dạy của thầy trò trên vùng đất cằn khô. 10 năm, 20 năm nữa, những học sinh hôm nay sẽ trở thành nguồn nhân lực mới xây dựng khu kinh tế-quốc phòng Ea Súp. Và chính mảnh đất biên cương giữa đại ngàn Tây Nguyên này, sẽ trở thành quê hương mới của các em. Quê hương mà cha mẹ các em, cùng các chú bộ đội Binh đoàn 16 đã dày công khai phá, xây dựng kinh tế-xã hội đang phát triển từng ngày, góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Bài và ảnh: Ngọc Nội – Phi Hùng