Xác định tầm quan trọng của công tác hòa giải ở cơ sở,nhất là từ khi Pháp lệnh về tổ chức và hòa giải ở cơ sở (Pháp lệnh) có hiệu lực thi hành, những năm qua UBND tỉnh Kon Tum luôn chỉ đạo Sở Tư pháp phối hợp Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh, cùng các ngành liên quan, các địa phương hướng dẫn, đôn đốc, theo dõi kiểm tra việc thành lập, củng cố, kiện toàn và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ hòa giải tại các xã, phường, thị trấn.

Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, Sở Tư pháp thường xuyên phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh để triển khai có kết quả Pháp lệnh. Hoạt động phối hợp hướng vào các nội dung như hướng dẫn củng cố, kiện toàn tổ chức; tập huấn nâng cao kỹ năng hòa giải; lồng ghép hoạt động hòa giải với công tác phổ biến, tuyên truyền pháp luật, triển khai các phong trào thi đua, các cuộc vận động, nhất là cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”. Hằng năm, Mặt trận Tổ quốc ở cơ sở và các tổ chức thành viên phối hợp chặt chẽ với UBND, Ban Tư pháp rà soát về tổ chức và hoạt động của tổ hòa giải của địa phương mình, qua đó nắm được số lượng tổ viên tổ hòa giải, chất lượng hoạt động của các tổ hòa giải, tổ viên tổ hòa giải, trên cơ sở đó đề xuất nhiều ý kiến củng cố, kiện toàn về tổ chức các tổ hòa giải và bổ sung kịp thời tổ viên tổ hòa giải..

Sau 10 năm thực hiện Pháp lệnh, hoạt động hòa giải ngày càng được triển khai sâu rộng, đang dần trở thành nét đẹp trong đời sống cộng đồng, giải quyết ổn thỏa các mâu thuẫn, xích mích nhỏ trong nhân dân, góp phần bảo đảm an ninh trật tự, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng tinh thần tương thân, tương ái; hỗ trợ tích cực cho công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao hiểu biết pháp luật trong nhân dân, thực hiện khẩu hiệu “Sống, làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”. Các tổ hòa giải đã thụ lý 8.867 vụ việc, trong đó số vụ việc hòa giải thành là 5.840; số vụ việc hòa giải không thành: 3.037; số vụ việc chuyển cơ quan chức năng giải quyết: 2.203; số vụ việc đang hòa giải: 834. Cùng với nhiệm vụ chính, các tổ viên tổ hòa giải còn tích cực lồng ghép hoạt động hòa giải với đẩy mạnh công tác trợ giúp pháp lý, phổ biến, tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nâng cao hiểu biết pháp luật, tạo thói quen xử sự theo pháp luật của người dân, qua đó chủ động phòng ngừa, hạn chế hành vi vi phạm pháp luật, các xích mích mâu thuẫn xảy ra, thắt chặt quan hệ đoàn kết gắn bó, tương thân tương ái trong cộng đồng. Đồng thời, củng cố niềm tin của nhân dân đối với cấp ủy, chính quyền.

Từ thực tế tiến hành công tác hòa giải ở Kon Tum có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm bước đầu như sau: Một là, sự quan tâm chỉ đạo trực tiếp, sâu sát của các cấp ủy, chính quyền là nhân tố quyết định. Địa phương nào cấp ủy Đảng, chính quyền quan tâm tạo điều kiện về tổ chức, kinh phí, cơ sở vật chất... thì ở đó hòa giải thu kết quả tốt, góp phần giữ ổn định an ninh, an sinh xã hội, tăng cường mối quan hệ đoàn kết trong cộng đồng, thúc đẩy kinh tế-xã hội ở địa phương phát triển. Hai là, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị trong việc tuyên truyền về mục đích, ý nghĩa của hoạt động hòa giải ở cơ sở, tạo sự thống nhất trong nhân dân; phối hợp chỉ đạo triển khai đồng bộ nhiều giải pháp huy động sức mạnh dư luận trong nhân dân bảo đảm công tác hòa giải triển khai ngày càng sâu rộng. Ba là, các cơ quan chức năng, trước hết là cơ quan tư pháp cần thường xuyên quan tâm cung cấp các văn bản, tài liệu hướng dẫn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác hòa giải ở cơ sở, kịp thời kiểm tra, đôn đốc, giúp đỡ các tổ hòa giải ở cơ sở giải quyết những vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện Pháp lệnh.

Song, để triển khai tốt công tác hòa giải trên địa bàn, thời gian tới cần tập trung thực hiện tốt một số điểm sau: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền sâu rộng Pháp lệnh và các văn bản liên quan đến toàn thể nhân dân trong tỉnh; giúp người dân nâng cao hiểu biết về mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác hòa giải. Kiện toàn tổ chức bảo đảm 100% thôn, làng, tổ dân phố, cụm dân cư có tổ hòa giải, có cơ cấu thành viên hợp lý, chú trọng thu hút đối tượng là già làng, trưởng thôn, những người có uy tín trong cộng đồng tham gia tổ hòa giải. Nghiên cứu đề ra các chính sách phù hợp, khuyến khích lòng nhiệt tình, đề cao trách nhiệm của các tổ viên, bảo đảm các điều kiện để các tổ hòa giải hoạt động đạt kết quả tốt. Hằng năm có kế hoạch tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cho các thành viên tổ hòa giải; tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ thông qua nhiều hình thức cho tổ viên tổ hòa giải, góp phần đẩy mạnh hoạt động hòa giải ở cơ sở ngày càng có hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ công tác hòa giải cũng như nhiệm vụ chính trị ở cơ sở. Bên cạnh đó, củng cố, kiện toàn tổ chức, cán bộ tham mưu triển khai các nội dung về quản lý Nhà nước đối với hoạt động hòa giải cơ sở; nắm bắt kịp thời những khó khăn, vướng mắc nảy sinh, qua đó có biện pháp chấn chỉnh, tháo gỡ kịp thời.

PHẠM VĂN CHUNG

(Sở Tư pháp tỉnh Kon Tum)