Thầy giáo Phan Thanh Định (ảnh TNO)

Sự việc thầy giáo Phan Thanh Định dạy môn vật nữ của Trường Phổ thông năng khiếu thể dục thể thao Thái Nguyên (PTNKTDTT Thái Nguyên) bị chính học trò của mình đưa đơn kiện về hành vi hành hạ, đánh đập, ăn chặn lương, có biểu hiện không đúng với học sinh nữ... gây xôn xao dư luận đang được cơ quan chức năng điều tra, làm rõ. Tuy nhiên, đây cũng là bài học đắt giá do sự thiếu sâu sát trong khâu quản lý cán bộ, đồng thời một lần nữa nhắc nhở về ý thức tự rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, ý thức của mỗi giáo viên, học sinh để sao cho "thầy ra thầy, trò ra trò", giữ trọn đạo lý thầy-trò cao đẹp của dân tộc.

Tự ý xây dựng nội quy

Năm 2001, anh Phan Thanh Định "đầu quân" làm huấn luyện viên môn vật nữ cho trường PTNKTDTT Thái Nguyên. Khi đó thành tích môn vật nữ Thái Nguyên đang ở mức "khiêm tốn". Sau khi về, thầy giáo Định tự ý xây dựng nội quy cho bộ môn vật nữ mà không thông qua nhà trường. Tuy nhiên, nội quy đã được thông qua toàn đội và cha mẹ các em. Việc làm của thầy giáo Định với mong muốn là rèn luyện trong kỷ luật "thép'', các em sẽ trưởng thành, có thành tích và thứ hạng cao. 4 năm trôi qua, cũng đã có những em vi phạm nội quy và các em thực hiện nghiêm túc hình thức "phạt" mà không phản ứng gì. Có thể nói, nhờ vào bản "nội quy" mà thành tích môn vật nữ được cải thiện rõ rệt, đạt thành tích đứng đầu quốc gia (hiện tỉnh Thái Nguyên có 6 kiện tướng, 1 vận động viên cấp 1). Trong giải vô địch vật nữ toàn quốc năm 2005 và 2006, Thái Nguyên đạt 4 huy chương Vàng, 2 huy chương Bạc, 1 huy chương Đồng, đứng thứ nhất toàn Đoàn. Đặc biệt năm 2005, vận động viên bộ môn vật nữ giành 1 huy chương Vàng thế giới, 1 huy chương Đồng châu Á và 1 huy chương Bạc SEA Games.

Thế nhưng, cũng chính việc áp dụng "hình phạt" theo nội quy đối với vận động viên Dương Thị Hồng Vân đã dẫn tới việc gia đình Vân gửi đơn tố cáo thầy giáo Phan Thanh Định về hành vi hành hạ, đánh đập, ăn chặn tiền lương và sàm sỡ với học trò... Vân kể lại: "Khoảng 20 giờ 30 phút ngày 14-6-2006, em cùng Thanh-vận động viên cử tạ sang phòng dành cho vận động viên nam để thăm bạn trai Đỗ Trung Hiếu, lớp ca-ra-te. Chúng em bị phát hiện và đuổi về. Vi phạm nội quy, thầy Định phạt em chạy 200 vòng sân vận động, hạ mức ăn từ 5.000 đồng xuống 2.500 đồng/bữa và viết 200 bản kiểm điểm. Do lần đầu bị phạt, em rất sợ nên sáng 15-6-2006, em tự ý bỏ về. Đến 18 giờ cùng ngày, em được gia đình đưa lại trường và bắt đầu thực hiện hình phạt viết bản kiểm điểm. Sáng hôm sau, 16-6-2006, em chạy được 40 vòng và buổi tối, em nộp bản kiểm điểm. Nhưng khi đọc xong bản kiểm điểm, thầy Định ném bản kiểm điểm vào mặt em vì theo thầy, lý do bị phạt nêu trong bản kiểm không đúng và cho 9 bạn lần lượt tát em, sáng hôm sau em bỏ về". Trao đổi với chúng tôi, bà Nguyễn Hiền, mẹ của Vân, cho biết: "Gia đình không muốn viết đơn kiện thầy Định, gia đình tin tưởng giao con cho thầy để rèn luyện, nhưng quá uất ức về xử phạt, hành vi của thầy Định, nên gia đình mới làm việc chẳng đặng đừng này".

Dẫn đến "trò kiện thầy"

Sáng 16-8-2006, trao đổi với chúng tôi về việc "trò kiện thầy", bà Nguyễn Thúy Liên, Trưởng phòng Tổ chức hành chính Trường PTNKTDTT Thái Nguyên, cho biết: "Trường biết việc này thông qua Công an phường Trưng Vương, khi họ mời đại diện của trường ra giải quyết theo đơn tố cáo. Sau đó, gia đình em Dương Thị Hồng Vân mới gửi đơn tố cáo đến trường".

Ngay sau khi có phản ánh của gia đình Vân, trường tổ chức cuộc họp làm rõ sự việc. Tại cuộc họp, thầy Định thừa nhận phạt Vân chạy 200 vòng sân vận động, viết 200 bản kiểm điểm, ăn "đại táo" (hạ mức ăn), ngoài ra những lời tố cáo khác là bịa đặt. Ngay cả 9 học sinh: Bùi Thị Loan, Nguyễn Thị Trang, Lương Kim Hoa, Dương Kim Ngân, Hoàng Thị Hương, Nguyễn Thị Thương, Đặng Thị Hà, Dương Thị Lan và Ngô Thị Thu-những bạn học mà Vân nói rằng tát Vân theo "lệnh" thầy - đều phủ nhận việc đó. Sau buổi họp đó, nhiều cuộc họp đã được mở ra: họp nội bộ nhà trường, họp nhà trường và học sinh môn vật nữ, bản thân các em cũng tổ chức cuộc họp làm rõ việc thầy Định có hành hạ, đánh đập... như đơn tố cáo không. Ông Tạ Đình Chiến, Phó hiệu trưởng nhà trường, nói: "Sau khi thầy Định thừa nhận phạt em Vân, trường quyết định tạm đình chỉ giảng dạy đối với thầy Phan Thanh Định. Sở TDTT Thái Nguyên cũng kỷ luật phạt cảnh cáo toàn ngành khi tự ý xây dựng nội quy của đội mà không thông qua nhà trường. Trong sự việc này, chúng tôi cũng có phần thiếu sót do không sâu sát trong quản lý cán bộ, dẫn đến sự việc đáng tiếc này. Nhưng phải thừa nhận rằng, học sinh môn vật nữ do thầy Định phụ trách vi phạm nội quy ít nhất so với học sinh bộ môn khác. Công an thành phố Thái Nguyên đã vào cuộc, hy vọng họ sớm điều tra làm rõ sự việc".

Nói về sự việc này, thầy giáo Phan Thanh Định thừa nhận: "Cái tội của tôi là tự ý xây dựng bản nội quy mà không thông qua nhà trường với mong muốn rèn luyện cho các em ý thức kỷ luật, tôi vừa làm thầy, vừa làm phụ huynh, vì các em sống xa nhà (29 ngày/tháng sống tại trường). Nội quy chủ yếu quản lý chặt việc yêu đương quá sớm, tuổi các em còn nhỏ (13-16 tuổi) sẽ ảnh hưởng đến luyện tập. Hơn nữa, bản nội quy được thông qua toàn đội và phụ huynh học sinh, chỉ có điều tôi không xin chữ ký của họ. Nhưng từ ngày có nội quy, có em nào phải thực hiện hết "hình phạt" đâu, thấy các em "vất vả" lại thương và cho qua. Thật bất ngờ và hẫng hụt khi chính học trò - những người tôi coi như em gái - tố cáo mình. Vân mới nhập học chưa đầy một năm, nhanh nhẹn, có tố chất, nếu luyện tập tốt Vân sẽ đạt thành tích cao. Vân đã một lần vi phạm nội quy của đội, của trường, vì thế tôi mới phạt chạy 200 vòng sân vận động, nhưng không buộc hoàn thành ngay một lúc mà cho Vân thời hạn một tuần. Hạ mức ăn từ 5.000 đồng xuống 2.500 đồng/bữa, chỉ bữa chính, còn bữa sáng giữ nguyên và "ăn vặt"... không cấm, cũng thực hiện một tuần, số tiền phạt đưa vào quỹ đội do lớp trưởng giữ. Viết 200 bản kiểm điểm từ tối 14 đến tối 16-6-2006. Tôi đưa ra "hình phạt" nhằm răn đe, không nghĩ sẽ buộc Vân phải thực hiện bằng hết, còn những điều như ăn chặn lương, có hành vi không đúng với học sinh nữ... thì tuyệt nhiên không có. Sau sự việc, tôi đã xin lỗi gia đình Vân".

Không chỉ có thầy giáo Định bào chữa cho mình, mà nhiều học sinh đã và đang do thầy giáo Định huấn luyện cũng đứng ra bào chữa cho thầy giáo Định. Các em phủ nhận việc thầy định Định đánh đập, hành hạ, ăn chặn tiền lương, làm mất danh dự học sinh... Tất cả là bịa đặt, vu khống nhằm làm mất danh dự của Sở TDTT Thái Nguyên, của trường, bộ môn vật nữ cũng như của thầy Định. Các em đều cho rằng những kỷ luật mà thầy đưa ra với mong muốn các em thành đạt. Em Nguyễn Thị Minh, học sinh môn vật nữ - người vừa đoạt huy chương Đồng tại Giải Vật nữ châu Á tháng 8-2006, bày tỏ: "Em rất buồn vì việc xảy ra với thầy. Thầy như người anh lớn, vừa dạy bảo chuyên môn, vừa quan tâm tới cuộc sống của những học trò xa nhà chúng em. Ở gần nhà Vân, lại sống cùng một đội, nên em biết về Vân. Vân thường vi phạm nội quy của trường. Thầy và bạn bè trong đội nhắc nhở nhiều, nhưng Vân không chịu nghe".

Chuyện đau lòng "trò kiện thầy" xảy ra có nhiều nguyên nhân, sẽ thiếu sót nếu không nói đến yếu kém trong công tác quản lý và thực hiện các quy chế của Trường PTNKTDTT Thái Nguyên. Từ khi thành lập, trường đã ban hành Quy chế hoạt động về các mặt công tác. Và khi về trường, thầy giáo Phan Thanh Định cũng ký Bản cam kết trách nhiệm giữa giáo viên, huấn luyện viên và nhà trường. Do thiếu sâu sát, giám sát thực hiện quy chế, bản cam kết đã đề ra, dẫn đến thầy giáo tự ý xây dựng nội quy thưởng, phạt cho riêng bộ môn trong thời gian dài mà nhà trường không hề hay biết. Đành rằng, nhà trường còn nhiều việc phải lo, điều kiện sinh hoạt, giảng dạy, học tập của trường còn khó khăn như khu ký túc xá tồi tàn, tạm bợ, việc ăn ở của học sinh bị phân tán. Ông Chiến cũng thừa nhận nếu nhà trường sâu sát trong khâu quản lý, chắc chắn ngăn chặn được sự việc đáng tiếc này.

Rồi đây sự việc sẽ được cơ quan chức năng làm rõ, xử phạt đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Song, đây là bài học cho Sở TDTT Thái Nguyên nói riêng, ngành TDTT nói chung trong công tác đào tạo, huấn luyện vận động viên. Biết rằng, thể thao nước ta vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn, các trường năng khiếu, trung tâm TDTT trong cả nước còn hạn chế từ cán bộ, giáo viên, huấn luyện viên đến cơ sở vật chất, phương tiện giảng dạy và điều kiện luyện tập thiếu thốn. Nhưng dù trong hoàn cảnh nào, các trường, trung tâm phải tự nỗ lực, nâng cao chất lượng giảng dạy, đào tạo vận động viên. Đòi hỏi cán bộ, giáo viên, huấn luyện viên là người có tâm với nghề, có tư cách phẩm chất đạo đức thì chưa đủ, mà học sinh, vận động viên cũng tự phải trau dồi tư cách đạo đức, nghiêm chỉnh chấp hành nội quy, quy chế do trường, trung tâm đề ra, yêu nghề và mong muốn đóng góp sức lực cho sự nghiệp thể thao nước nhà.

Nhóm phóng viên phòng Bạn đọc và Cộng tác viên