QĐND Online - Giếng cổ Bá Lễ, ở phường Minh An, thành phố Hội An, Quảng Nam từ lâu không chỉ đơn thuần là điểm đến thú vị của khách du lịch trong và ngoài nước mà nó còn là “cần câu cơm” của bao gia đình ở phố cổ này.

Cả nhà sống nhờ giếng cổ

Theo tương truyền trong dân gian, nước ở giếng cổ Bá Lễ trong tựa nước suối, ngọt vị thiên nhiên. Nếu dùng nước giếng cổ mà nấu ăn, pha trà, cà phê, đặc biệt món Cao Lầu (đặc sản phố cổ Hội An) thì món ăn ấy sẽ đậm đà hơn, ngon miệng hơn so với nước máy. Từ giá trị thực ấy, nhiều nhà hàng, khách sạn, quán ăn ở phố cổ thường xuyên dùng nước giếng cổ để pha chế, nấu đồ ăn và từ đó sinh ra đội gánh nước giếng cổ đi bán.

Hàng ngày nhiều hộ gia đình đến mức nước gánh đi bán khắp phố phường Hội An

Nói là đội cho oai vậy thôi, chứ theo anh Trần Trung Mẹo (50 tuổi), ở phường Minh An, cả đội chỉ gồm có 7 người, chủ yếu là các gia đình làm nghề từ rất lâu. Gặp anh tại giếng cổ lúc 7 giờ sáng, thế nhưng anh Mẹo bảo rằng đây đã là chuyến thứ 5 của anh rồi. Anh cho tôi biết: “Công việc của những người gánh nước giếng cổ đi bán thường bắt đầu từ 4 giờ sáng, để kịp cho các nhà hàng, khách sạn, quán ăn nấu đồ ăn sáng cho khách. Sau đó, chúng tôi mới chở đi bán cho các hộ gia đình trong phố cổ và cong việc chỉ kết thúc trước lúc mặt trời lặn”.

Công việc chở nước đi bán tuy vất vả, cực nhọc bởi phải thức khuya, dậy sớm, gồng mình kéo những gầu nước ở độ sâu 30-40m, đội nắng, đội mưa giao tận khách hàng nhưng với những hộ nghèo nơi đây đó là một nghề để mưu sinh.

Vừa gồng mình kéo những gàu nước từ giếng lên, anh Nguyễn Văn Nhẫn, ở phường Minh An chia sẻ với tôi: “Tôi vào nghề được 5 năm và đây là nguồn thu nhập chính của gia đình. Thường mỗi ngày tôi chở được khoảng 50 can (loại 20 lít), mỗi can giá từ 3.000 đến 5.000 đồng tùy đường gần hay xa. Như vậy, mỗi ngày trừ tiền xăng xe tôi cũng có được khoảng hơn 200.000 nghìn. Nhờ nguồn thu nhập này mà gia đình tôi bớt khổ hơn, các con có điều kiện được học tập”.

Anh Trần Trung Mẹo chuẩn bị chở những can nước tới các nhà hàng, khách sạn

Giếng cổ Bá Lễ luôn là điểm đến thú vị của nhiều du khách trong và ngoài nước

Ở khu vực giếng cổ Bá Lễ này, nhắc đến vợ chồng ông bà Nguyễn Đường (72 tuổi) và bà Nguyễn Thị Mỹ (71 tuổi)  ai cũng biết. Bởi ông bà là người gánh nước thuê lâu đời nhất ở phố cổ này với hơn 50 năm hành nghề.  Tâm sự với tôi, bà Mỹ nói: “Từ lâu rồi người dân ở phố cổ Hội An chuộng dùng nước giếng Bá Lễ vì nước ở giếng giúp hương vị món ăn thêm ngon và đậm đà. Cả gia đình tôi, bao năm qua sống nhờ bằng nghề này”.

Có lẽ là người lâu năm trong nghề nên giờ đây dù tuổi đã cao nhưng gánh nước của vợ chồng ông Đường luôn đắt hàng, nhất là vào mùa nắng nóng, hay những lúc nguồn nước máy ở thành phố bị cắt. Khi ấy, cả hai vợ chồng ông Đường phải “chạy sô” mới đáp ứng được nhu cầu của khách.

Luôn ý thức bảo vệ giếng cổ

Giếng cổ bao năm là kế sinh nhai cho các hộ gia đình nghèo ở phố cổ Hội An. Bởi vậy những người làm nghề gánh nước thuê đi bán luôn có ý thức bảo vệ giếng cổ. Bởi nghĩ đơn thuần là bảo vệ “cần câu cơm” của bao gia đình nhưng nghĩ rộng ra là bảo vệ một di tích của phố cổ, một điểm đến mà nhiều du khách lựa chọn khi đến Hội An.

Chẳng thế mà khi tôi có mặt ở giếng cổ, dù hoạt động lấy nước của các phu nước diễn ra tấp nập từ 4 giờ sáng nhưng giếng cổ luôn sạch sẽ, không bùn đất, không có một mẩu rác thải nào được vứt bừa bãi ở đây.

Nói về công việc bảo vệ giếng cổ, anh Trần Trung Mẹo cho tôi biết: “Điều này không có quy ước trên giấy nhưng với người làm nghề mưu sinh trên giếng cổ có những quy tắc rõ ràng là không được ai vứt rác, để bùn đất làm bẩn nền giếng. Ngoài ra, mỗi năm vào mùa hè, các gia đình thay phiên nhau thuê người xuống múc cát và làm vệ sinh dưới đáy giếng”.

Thiết nghĩ, xoay quanh câu chuyện mưu sinh bên giếng cổ Bá Lễ và cách mà các phu nước ở Hội An bảo vệ di tích, chúng tôi chợt nghĩ tới bao di tích khác trên đất nước mình. Giá mà nơi đâu người dân cũng làm được như ở Hội An có lẽ khách du lịch đến Việt Nam sẽ ngày một đông hơn.

Bài và ảnh: Duy Thành