Việc bà Lương Thị Tiếm (37/2 khóm 2, thị xã Vĩnh Long, Cửu Long) bán lúa cho kho lúa Cửu Long (quốc lộ 4, An Lạc, Sài Gòn) hiện vẫn còn đầy đủ giấy xác nhận bảng cân mỗi lô, biên bản tiếp nhận, chứng chỉ kiểm lượng và phẩm chất. Theo đó số lúa bà Tiếm (với môn bài đứng tên Trương Thị Ngọc Đào) là 39,335 tấn, gồm 582 bao, là “lúa thường địa phương”, nhập kho hồi 17 giờ ngày 25-4-1975. Do ngày nhập là vào chiều thứ sáu, việc thanh toán tiền cho chủ lúa chưa tiến hành. Tiếp đến miền Nam giải phóng, số lúa của bà Tiếm cùng toàn bộ tài sản của kho Cửu Long, cách mạng tiếp quản. Bà Tiếm

Tại công văn 8390, Thanh tra Bộ Nông nghiệp và Công nghiệp thực phẩm (NN và CNTP) ngày 19-5-1988, đã hướng dẫn bà Tiếm “trực tiếp đến nơi bà bán lúa để thanh toán. Việc này đã được vụ TCKT (tài chính kế toán) của Bộ thông báo các tỉnh và địa phương thanh toán”. Nhưng đến nơi, bà Tiếm không được thanh toán. Ngày 21-12-1989, Tổng công ty Lương thực (TCTLT) TƯ2 có công văn 1004/TCT/ĐD: “Đề nghị UBND tỉnh và Công ty lương thực tỉnh Cửu Long thanh toán với bà Tiếm theo chỉ thị 66CT/HĐBT ngày 16-3-1988”. Ngày 17-3-1990, UBND tỉnh Cửu Long có công văn 78/CV-UBT trả lời “Số lúa bà Lương Thị Tiếm bán tại kho An Lạc là do TCTLT thuộc Bộ NN và CNTP nhận, theo giấy xác nhận không số ngày 15-4-1988 (do ông Phan Bội Hai và ông Phạm Trưởng Thọ ký tên). Tỉnh Cửu Long không có trách nhiệm giải quyết với bà Lương Thị Tiếm”.

Ngày 1-10-1990, Bộ NN và CNTP cũng có công văn 1296 NN-TCKT/CV gửi Tổng công ty lương thực “căn cứ ý kiến của Chủ tịch HĐBT Đỗ Mười, Bộ giao cho TCTLTTƯ2 là cơ quan thừa kế Tổng công ty lương thực cũ chi trả tiền mua lúa cho bà Tiếm”. “Yêu cầu TCTLTTƯ2 và các vụ hữu quan kiểm tra, xem xét và giải quyết sớm việc thanh toán tiền bán lúa cho bà Tiếm”. Ngay sau đó, Tổng công ty Lương thực Trung ương 2 cùng Vụ lương thực, Vụ Tài chính kế toán, Văn phòng II Bộ NN và CNTP tổ chức cuộc họp giải quyết. Theo biên bản, hội nghị “đã trao đổi và đi đến nhất trí về căn cứ chi trả, thời gian chi trả… Về nguồn vốn chi trả: “tạm thời Tổng công ty lấy trong tiền các khoản nộp ngân sách để chi trả”. Về giá “căn cứ vào sự chỉ đạo của công văn 1296 NN-TCKT/CV của Bộ NN và CNTP thì giá lúa thông dụng ở thời điểm chi trả hiện nay tại thành phố Hồ Chí Minh là 600đ/kg”.

Việc thanh toán tưởng xong thì ngày 3-11-1990 (sau cuộc họp trên một tháng) TCTLTTƯ2 có xác nhận gửi bà Tiếm “Tổng công ty Lương thực Trung ương 2 đã gặp các đồng chí lãnh đạo Bộ xin ý kiến giải quyết. Được biết các đồng chí đang làm tờ trình xin ý kiến Hội đồng Bộ trưởng".

Bà Tiếm thắc mắc: Hội đồng Bộ trưởng đã chấp thuận, có chỉ thị bằng công văn 66 CT/HĐBT, Bộ NN và CNTP căn cứ ý kiến của Chủ tịch HĐBT yêu cầu Tổng công ty "giải quyết sớm" mà nay Tổng công ty lại phải gặp lãnh đạo Bộ "xin ý kiến giải quyết". Rồi lãnh đạo Bộ lại phải "làm tờ trình xin ý kiến Hội đồng Bộ trưởng"?

Mười ngày sau, Bộ NN và CNTP có công văn 1547 NN-CTKT/CV "Yêu cầu Tổng công ty và các vụ hữu quan kiểm tra, xem xét. Nếu đủ điều kiện thì thanh toán ngay tiền bán lúa cho bà Tiếm, không để bà phải đi lại nhiều lần". Nhưng bà Lương Thị Tiếm vẫn tiếp tục phải đi lại, đề nghị. Ngày 5-2-1996, Bộ Tài chính có công văn 358 TC/TCDN về việc chi trả tiền mua lúa của bà Lương Thị Tiếm (37/2, khóm 2, phường 4, thị xã Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long): "Bộ Tài chính đã đề nghị Bộ Nông nghiệp và Công nghiệp thực phẩm, nay là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với UBND tỉnh Vĩnh Long tổ chức kiểm tra khoản nợ của bà Tiếm và thông báo kết quả cho Bộ Tài chính biết. Nếu khoản nợ này thuộc diện Nhà nước phải thanh toán thì báo cáo Thủ tướng Chính phủ xin hướng giải quyết".

Hướng giải quyết thì Hội đồng Bộ trưởng đã có chỉ thị 66 CT/HĐBT từ ngày 13-2-1988. Còn UBND tỉnh Vĩnh Long, ngày 13-2-1996 có công văn 11/CV-UBT báo cáo: "Ngày 17-3-1990 UBND tỉnh Vĩnh Long có văn bản xác nhận số lúa của bà Tiếm bán lại kho An Lạc là do Tổng công ty lương thực thuộc Bộ NN và CNTP nhận nên tỉnh Vĩnh Long không có nguồn chi trả". Tổng công ty lương thực miền Nam, ngày 25-7-1996 cũng có công văn 945/TCT/TCKT về việc xác định nguồn chi trả tiền lúa cho bà Tiếm. "Để thực hiện chỉ đạo của Bộ NN và CNTP Tổng công ty Lương thực miền Nam xin ý kiến Bộ Tài chính như sau: 1- Về giá lúa chi trả: theo giá lúa thông dụng thời điểm tại địa phương 1.500đ/kg. 2- Đề nghị Bộ xác định nguồn thanh toán để Tổng công ty làm căn cứ quyết toán. 3- Khoản nợ này thuộc diện nào, Tổng công ty đã có công văn số 819 TCT-TCKT ngày 4-5-1996 gửi Bộ Tài chính để Bộ xem xét, quyết định".

Đến ngày 24-4-2007, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn vẫn có công văn 1103/BNN.TTr "Sự việc phát sinh từ năm 1975 đến nay chưa giải quyết được mà vướng mắc chủ yếu là nguồn vốn thanh toán và quy định chứng từ hợp lệ hợp pháp. Tổng công ty Lương thực miền Nam đã có công văn 945/TCT/TCKT ngày 25-7-1996 và công văn số 825/TCT/TCKT ngày 24-7-1997 gửi Bộ Tài chính xin được hướng dẫn giải quyết nhưng đến nay vẫn chưa nhận được trả lời”.

Không biết Bộ Tài chính bao giờ có công văn trả lời? Chỉ biết cho đến nay, bà Lương Thị Tiếm vẫn phải mang đơn đến các cơ quan “thỉnh cầu lên tiếng, trả lại tài sản cho gia đình”.

TRẦN HỒ BẮC