Cuối năm 2007, Cơ quan cảnh sát điều tra (CSĐT) Công an tỉnh Quảng Ninh đã tạm giữ 821 bộ hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (CNQSDĐ) cho các hộ dân phường Hải Hòa (thành phố Móng Cái) vì những sai phạm của chính quyền trong thực hiện trình tự cấp sổ đỏ. Từ đó đến nay, đã qua hai cấp tòa xét xử, vụ việc vẫn còn nhiều bất cập dẫn đến bế tắc, gây lúng túng cho chính quyền địa phương và thiệt hại cho công dân… 

Theo các bản án của TAND tỉnh Quảng Ninh và Tòa phúc thẩm TANDTC tại Hà Nội, cuối năm 2003, UBND thị xã Móng Cái (nay là thành phố Móng Cái) triển khai thực hiện cấp Giấy CNQSDĐ cho nhân dân trên địa bàn phường Hải Hòa theo Chỉ thị số 18/CP-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Quá trình thực hiện, một số cán bộ thi hành công vụ từ cấp trưởng khu, UBND phường Hải Hòa, đến các cơ quan chức năng như: Phòng Tài nguyên và Môi trường, Chi Cục thuế, UBND thị xã Móng Cái đã có các hành vi trái quy định của pháp luật về quản lý đất đai. Cụ thể, các trưởng thôn (trưởng khu phố) là thành viên Hội đồng đăng ký đất đai cùng Hội đồng đăng ký đất đai phường Hải Hòa trực tiếp hoặc cùng các cán bộ địa chính vẽ khống nhà, ghi ý kiến và ký xác nhận không đúng hiện trạng sử dụng đất vào các hồ sơ xin đăng ký quyền sử dụng đất… để hồ sơ từ không đủ điều kiện thành đủ điều kiện cấp Giấy CNQSDĐ; ghi sai nguồn gốc đất, ghi lùi thời điểm sử dụng đất trong các hồ sơ để các hồ sơ này đủ điều kiện và không phải nộp tiền sử dụng đất; không thực hiện đúng chức năng nhiệm vụ, làm trái các quy định của pháp luật trong việc luân chuyển hồ sơ của người sử dụng đất…

Trong quá trình khởi tố, điều tra vụ án, từ cuối năm 2007, cơ quan CSĐT công an tỉnh Quảng Ninh đã tạm giữ 821 bộ hồ sơ cấp Giấy CNQSDĐ cho các hộ dân phường Hải Hòa. Thế nhưng, khi xét xử, TAND tỉnh Quảng Ninh (tại Bản án số 124/HSST ngày 16-9-2009) chỉ xem xét đến hồ sơ xin cấp Giấy CNQSDĐ của 307 hộ dân có quyền và nghĩa vụ liên quan, mà không đề cập đến tính pháp lý của các bộ hồ sơ còn lại. Mặt khác, đối với 307 bộ hồ sơ này, trong phần nhận định, Tòa án chỉ nêu quan điểm: “Việc xử lý sổ đỏ thuộc thẩm quyền giải quyết của UBND thành phố Móng Cái” mà không thể hiện tại phần “Quyết định” của bản án… Bên cạnh đó, đối với một số hồ sơ xin cấp Giấy CNQSDĐ, được bản án nhận định là có sai phạm, nhưng phần quyết định của bản án không đề cập đến hướng giải quyết (hủy bỏ kết quả, thu hồi Giấy CNQSDĐ hoặc thu hồi đất…). Chính vì vậy, khi xử lý hậu quả tiếp sau của bản án, UBND thành phố Móng Cái không biết “xoay xở” thế nào?

Tại Bản án số 35/HSPT ngày 22-1-2010 của Tòa phúc thẩm TANDTC tại Hà Nội đã quyết định: “Giao cho UBND thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh giải quyết đúng quy định của pháp luật đối với các hồ sơ địa chính, Giấy CNQSDĐ đã được UBND thành phố Móng Cái cấp cho những người sử dụng đất trên địa bàn phường Hải Hòa có sai phạm liên quan trong vụ án này (gồm 268 trường hợp)”. Thực hiện yêu cầu trên, ngày 6-5-2010, UBND thành phố Móng Cái đã ra quyết định về việc trưng dụng cán bộ tham gia Tổ công tác rà soát hồ sơ hợp thức hóa đất ở và cấp Giấy CNQSDĐ liên quan đến vụ án sai phạm tại phường Hải Hòa.

Vấn đề đặt ra đối với UBND thành phố Móng Cái lúc này là khi thực hiện việc kiểm tra đối với các bộ hồ sơ xin cấp Giấy CNQSDĐ của 268 trường hợp như bản án của TANDTC đã nêu, nếu phần lớn các bộ hồ sơ này đều đủ điều kiện thì giải quyết ra sao?  Bởi, theo quy định của pháp luật, hồ sơ nào đúng sẽ được tiếp tục hoàn thiện để cấp sổ đỏ, còn hồ sơ sai sẽ hủy bỏ kết quả… Cơ quan Thanh tra thành phố Móng Cái sẽ thực hiện việc kiểm tra, rà soát việc “đúng-sai”, nếu phát hiện thấy sai phạm, đương nhiên sẽ chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra. Vậy thì, phán quyết của tòa án thiếu cơ sở pháp lý để địa phương thực thi. Bản án số 35/HSPT cần được xem xét lại. Hiện nay, một số hộ dân nằm trong diện bị tạm dừng giao dịch, tạm dừng xây dựng theo thông báo của UBND thành phố Móng Cái đang có đơn kiến nghị tập thể, đề nghị giải quyết rõ ràng các quyền và lợi ích hợp pháp liên quan. Đề nghị các cơ quan chức năng của thành phố Móng Cái và tỉnh Quảng Ninh sớm đưa ra những quyết định đúng, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người dân và tránh để khiếu kiện kéo dài./.

 Hoàng Diệp