Tuy nhiên, nhiều năm qua, thương hiệu nông sản Đà Lạt thường xuyên bị lợi dụng, gây thiệt hại không nhỏ cho người tiêu dùng và người sản xuất.

Đủ kiểu “nhái” nông sản Đà Lạt

Cách trung tâm TP Đà Lạt khoảng 10km về phía đông bắc là chợ nông sản Đà Lạt, với hàng chục hộ kinh doanh. Nhưng đây cũng chính là "điểm nóng" về tình trạng gian lận thương mại. Thủ đoạn chủ yếu của một số tiểu thương tại chợ này là nhập khoai tây Trung Quốc với số lượng lớn, sau đó tiến hành rửa, bôi đất đỏ, đóng gói, giả làm khoai tây Đà Lạt rồi bán ra thị trường. Ngoài khoai tây, nhiều mặt hàng nông sản khác của Đà Lạt, như: Cà rốt, cải bắp, hành tây, nông sản sấy, mứt… cũng bị làm giả. “Với các loại nông sản này, tiểu thương thường nhập từ nơi khác với số lượng lớn, chở đến Đà Lạt và vùng phụ cận để xé lẻ, đóng gói, gắn nhãn Đà Lạt rồi xuất ra thị trường. Nhiều người không khỏi ngạc nhiên khi thấy những chiếc xe tải chở cải bắp, hành tây, cà rốt, khoai tây, mứt… từ TP Hồ Chí Minh chạy ngược lên Đà Lạt. Nhưng đó là cách mà một số đối tượng đánh lừa người tiêu dùng”, ông Võ Ngọc Hiệp, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng, cho biết.

Cơ quan chức năng thu giữ khoai tây Trung Quốc giả mạo khoai tây Đà Lạt tại chợ nông sản Đà Lạt

Theo thống kê của UBND TP Đà Lạt, tính từ tháng 6 đến nay có gần 600 tấn khoai tây Trung Quốc chuyển vào chợ nông sản Đà Lạt và hầu hết đều được “hóa kiếp” thành khoai tây Đà Lạt để bán với giá cao. Vừa qua, khi tiến hành kiểm tra đột xuất, cơ quan chức năng đã bắt quả tang 3 hộ kinh doanh, gồm: Bà Đoàn Thị Chè và bà Nguyễn Thị Kim Hiệp đang thực hiện hành vi bôi đất đỏ vào khoai tây Trung Quốc để mang đi tiêu thụ; riêng hộ bà Lê Thị Nhung kinh doanh khoai tây Trung Quốc, nhưng không có nhãn phụ bằng tiếng Việt. Cơ quan chức năng đã tịch thu 1,5 tấn khoai tây, 2 máy trộn rửa khoai tây và xử phạt 3 hộ tổng số tiền 14,2 triệu đồng. Trước đó, cơ quan chức năng địa phương cũng thu giữ và tiêu hủy hàng chục tấn mứt, rau, củ sấy khô không rõ nguồn gốc, nhưng được các tiểu thương trên địa bàn nhập và bán như mặt hàng đặc sản của Đà Lạt.

Theo lãnh đạo Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng, hành vi giả mạo nông sản Đà Lạt xuất phát từ mục đích lợi nhuận. “Nông sản tương tự nhập từ nước ngoài có giá chỉ bằng 0,1-0,3 lần so với nông sản Đà Lạt. Đơn cử như tại thời điểm tháng 6-2018, khoai tây Trung Quốc chỉ có giá 9.000 đồng/kg, nhưng khoai tây Đà Lạt lại có giá 18.000 đồng/kg. Với mỗi tấn khoai tây, các tiểu thương có thể thu lợi 5-9 triệu đồng. Vì lợi nhuận lớn mà nhiều năm qua, dù chính quyền và các ngành chức năng tại địa phương liên tục tuyên truyền, kiểm tra, xử phạt nhưng hành vi gian lận vẫn liên tục tái diễn”, ông Võ Ngọc Hiệp cho biết thêm.

Cần giải pháp hiệu quả, khả thi

Mặc dù lượng nông sản giả mạo thương hiệu Đà Lạt không lớn, nhưng diễn ra trong thời gian dài đã tác động tiêu cực với uy tín, thương hiệu nông sản của địa phương; gây xói mòn lòng tin của người tiêu dùng và ảnh hưởng trực tiếp tới người sản xuất. Nhằm ngăn chặn hành vi giả mạo nông sản Đà Lạt, chính quyền địa phương đã có nhiều biện pháp xử lý, nhưng do thiếu chế tài cụ thể nên hiệu quả chưa cao. “Theo Quy định số 43/2017/NĐ-CP của Chính phủ về nhãn hàng hóa, đối với hàng hóa là thực phẩm tươi sống thì không bắt buộc phải dán nhãn mác. Do đó, không có căn cứ xử lý vi phạm”, ông Nguyễn Văn Sơn, Phó chủ tịch UBND TP Đà Lạt nêu ví dụ.

Từ ngày 15-9, UBND TP Đà Lạt ra quy định, hộ kinh doanh tại chợ nông sản Đà Lạt chỉ được phép kinh doanh nông sản sản xuất tại địa phương. Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lâm Đồng) bắt đầu triển khai đề án dán tem cho khoai tây Đà Lạt. Theo đó, khoai tây Đà Lạt trước khi xuất ra thị trường sẽ được dán tem nhãn in mã QR code, giúp khách hàng truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Tuy nhiên, đây chỉ là những giải pháp tình thế bởi lượng nông sản giao dịch tại chợ nông sản Đà Lạt rất nhỏ so với lượng nông sản giao dịch mỗi ngày tại địa phương. Hơn nữa, việc dán nhãn cũng không thực sự khả thi, bởi ngoài các doanh nghiệp và các hộ sản xuất khoai tây quy mô lớn có nhu cầu dán nhãn và phải đăng ký với cơ quan Nhà nước thì rất nhiều hộ nông dân sản xuất quy mô nhỏ lẻ vẫn chưa ý thức được tầm quan trọng của việc sử dụng tem nhãn.

Thương hiệu nông sản Đà Lạt không chỉ có ý nghĩa đối với địa phương, mà còn là tài sản quốc gia. Điều này càng có ý nghĩa khi Đà Lạt là trung tâm du lịch lớn của đất nước. Do đó cần có những giải pháp chặt chẽ, đồng bộ nhằm bảo vệ thương hiệu nông sản Đà Lạt. Thiết nghĩ, địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục cho người sản xuất và nhà phân phối nâng cao ý thức, trách nhiệm trong bảo vệ thương hiệu nông sản Đà Lạt; tăng cường công tác kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi sai phạm; đẩy mạnh mô hình hợp tác, liên kết sản xuất và tiêu thụ nhằm chuẩn hóa, minh bạch hóa nguồn gốc sản phẩm. Cùng với đó, các bộ, ngành cần khẩn trương ban hành những quy định pháp luật nhằm bảo vệ thương hiệu nông sản Đà Lạt nói riêng và thương hiệu nông sản Việt Nam nói chung.

VŨ ĐÌNH ĐÔNG