QĐND Online - Cát là tài nguyên khoáng sản của quốc gia, khai thác, vận chuyển, kinh doanh phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Hành vi khai thác cát, sỏi trái phép là hành vi trộm cắp tài sản nhà nước. Vận chuyển hàng không rõ nguồn gốc, khai thác cát trái phép bị phạt tiền và tịch thu tang vật theo quy định của Nhà nước. Song, do lợi nhuận quá lớn, nhiều đối tượng đã bất chấp sai phạm để trục lợi. Một lý do khác là công tác giám sát, kiểm tra, xử lý các sai phạm còn lỏng lẻo, cần phải chấn chỉnh.

Xem nhẹ công tác đảm bảo an toàn

Theo thông tin từ Cục Cảnh sát đường thủy cho biết, toàn quốc hiện có 205 cơ sở kinh doanh cát, sỏi, nhưng có tới 36 cơ sở kinh doanh không phép. Qua kiểm tra 1.264 bến, bãi tập kết, trung chuyển vật liệu xây dựng, lực lượng chức năng đã xử lý 284 bến, bãi không có giấy phép. Bên cạnh đó, tại nhiều điểm, mỏ, hoạt động khai thác cát, sỏi có dấu hiệu bừa bãi, không theo quy trình quy định. Công tác đảm bảo an toàn hàng lang bảo vệ, an toàn cho người và phương tiện bị xem nhẹ, điều mà các ông chủ mỏ quan tâm chỉ là lợi nhuận. Trong 2 tháng qua, cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý đối với 41 mỏ hoạt động sai quy định, trong đó 16 mỏ chỉ có giấy phép thăm dò nhưng vẫn khai thác cát, sỏi vào ban đêm nhằm đối phó với lực lượng làm nhiệm vụ.

Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Bắc Ninh xử lý phương tiện khai thác cát, sỏi trái phép.

Thượng tá Nguyễn Đăng Hội, Phó trưởng phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Bắc Ninh cho biết: “Từ đầu tháng 9 đến nay, đơn vị đã xử phạt hơn 20 trường hợp vi phạm Luật Giao thông đường thủy với các lỗi phổ biến như: Không đủ thuyền viên theo quy định, Chở quá vạch dấu mớm nước an toàn, Không có thuyền trưởng khi phương tiện đang lưu thông, Không bằng thuyền trưởng, máy trưởng…; lập biên bản tạm giữ 1 guồng hút cát trái phép”.

Đâu là nguyên nhân?

Lợi nhuận mang lại cho mỗi chủ mỏ (thuyền) rất cao nên những đối tượng khai thác cát, sỏi trái phép rất manh động và liều lĩnh. Chỉ làm một phép toán đơn giản, chi phí cho một mét khối cát khi khai thác lén lút dao động từ 70.000 đồng đến  80.000 đồng nhưng khi cập bến, bán ra có thể kiếm gấp 3 - 5 lần. Do vậy, “cát tặc” sẵn sàng giằng co, chống đối, không xuất trình giấy tờ, đóng cửa tàu không cho công an vào kiểm tra, hay cho phương tiện trôi tự do nhằm gây khó khăn cho việc xử lý.

Sau hai tháng cao điểm kiểm tra, phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm cát, sỏi trên đường thủy, đảm bảo TTATGT đã được công an, các đơn vị cảnh sát đường thủy địa phương tổ chức triển khai có hiệu quả. Các địa phương xử lý 550 phương tiện khai thác bơm, hút cát vi phạm định (phạt hành chính, thu kho bạc nhà nước 4.513.750.000 đồng) với các lỗi khai cát trái phép trên luồng, khai thác cát trái phép trong hành lang bảo vệ. Lực lượng chức năng lập biên bản xử lý 7.115 phương tiện vận chuyển cát sai quy định; xử phạt 38 điểm, mỏ khai thác cát, sỏi không có đề án bảo vệ môi trường, khai thác không đúng giấy phép, không có phương án đảm bảo TTATGT được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cấp. Qua đây, Cảnh sát đường thủy đã có cơ sở để đánh giá tình hình, những sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý, kiểm tra, xử lý của những cơ quan chức năng. Tuy nhiên, nhiều vấn đề cần phải nghiên cứu, xem xét kỹ hơn để có kiến nghị đầy đủ, toàn diện với các ngành, các cấp nhằm quản lý chặt chẽ nguồn tài nguyên quý của quốc gia.

Bài và ảnh: Tuấn Nam