Trên thị trường đang có rất nhiều thương hiệu nước tinh khiết. Ảnh: Xuân Dũng

Với hơn 700 thương hiệu khác nhau, thị trường nước tinh khiết hiện rất lộn xộn. Nhiều sản phẩm chỉ là nước sông, nước giếng khoan đóng chai trong khi cơ quan chức năng vẫn chưa ban hành được các quy định “chuẩn” để quản lý...

Nước tinh khiết... giếng khoan

Theo thống kê của cơ quan quản lý thị trường, cả nước ta hiện nay có tới hơn 700 thương hiệu nước tinh khiết. Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng khuyến cáo: Có nhiều sản phẩm nước tinh khiết làm giả, làm nhái, chưa được kiểm định vệ sinh an toàn thực phẩm vẫn lưu hành trôi nổi trên thị trường.

Mới đây, ở Hà Nội, hàng loạt cơ sở sản xuất nước tinh khiết bị đình chỉ hoạt động. Ngày 10-9-2008, cơ quan chức năng phát hiện Công ty TNHH Trang Vũ (Hà Nội) không có giấy phép khai thác nước ngầm nhưng vẫn hút nước từ… một giếng cũ nằm trên phần đất lưu không căn hộ B5, tập thể Bắc Linh Đàm đã bỏ hoang từ lâu để sản xuất… nước tinh khiết. Đại diện của công ty cho biết: “Chúng tôi mua… nước máy cấp đến khu đô thị Linh Đàm để sản xuất nước tinh khiết”. Ngày 11-9, cơ quan quản lý thị trường cũng phát hiện Công ty TNHH nước giải khát Hoa Kỳ (Mễ Trì, Từ Liêm, Hà Nội) bơm nước giếng khoan để sản xuất nước đóng chai tinh khiết không giấy phép và còn cho thêm hóa chất dạng bột (Natri Cacbonat và muối ăn) vào nước nhưng không thể hiện trên hồ sơ công bố sản phẩm. Ngày 20-9 vừa qua, cơ quan chức năng tiếp tục đình chỉ sản xuất nước tinh khiết thương hiệu Queen"s Hox của cơ sở sản xuất bánh kẹo Thanh Hương do đơn vị này chưa bảo đảm chất lượng nước đầu vào (nước giếng khoan), vệ sinh không bảo đảm, bụi lưu cữu...

Chính vì “bát nháo” về chất lượng như vậy nên giá nước tinh khiết cũng bát nháo: giá một bình nước uống tinh khiết loại 19-20 lít dao động từ 20.000 đến 25.000 đồng; nếu mua lẻ thì tiền cược 1 bình từ 35.000 đến 50.000 đồng, tùy hãng. Tuy nhiên, nhiều loại nước uống tinh khiết cùng loại do các cơ sở tư nhân sản xuất có khi chỉ 10.000 - 15.000 đồng/bình.

Làm sao định nghĩa được sự... “tinh khiết”?

TS Nguyễn Việt Hùng, Trưởng khoa Chống nhiễm khuẩn (Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội) là người đã tìm hiểu, nghiên cứu về nước tinh khiết nhiều năm nay khẳng định: Căn cứ vào quy định của Tổ chức Nông-lương quốc tế và Tổ chức Y tế thế giới thì nước khoáng thiên nhiên đóng chai phải chứa một lượng muối khoáng hòa tan nhất định ở một tỷ lệ có lợi cho cơ thể, phải được lấy trực tiếp từ nguồn tự nhiên và phải được đóng chai tại nguồn. Nước tinh khiết là nước không có bất kỳ một chất nào khác, dù có lợi hay có hại cho cơ thể, vì nước tinh khiết phải chưng cất nhiều lần trước khi sử dụng. Trên thế giới, một số quốc gia có lượng người sử dụng nước tinh khiết cao như Mỹ, Nhật Bản cũng chỉ có hơn 10 đến vài chục thương hiệu nước tinh khiết. Thế mà ở Việt Nam lại có tới hơn 700 thương hiệu, quá nhiều. Thêm vào đó là người tiêu dùng còn rất mơ hồ khái niệm đâu là nước khoáng đóng chai, đâu là nước tinh khiết. Đây chính là nguyên nhân khiến thị trường nước tinh khiết ở nước ta trở nên hỗn loạn.

Trao đổi với anh Vũ Thanh Hà, Giám đốc Công ty Vạn Xuân, đơn vị có thâm niên sản xuất nước tinh khiết Mi-ru và mới đầu tư dây chuyền sản xuất nước tinh khiết từ Mỹ trị giá 1,5 triệu USD (hiện là dây chuyền sản xuất nước tinh khiết lớn nhất Việt Nam) chúng tôi được biết, quy trình sản xuất nước tinh khiết phải qua bốn giai đoạn. Đó là: Tìm được nguồn nước ngầm đủ tiêu chuẩn, sau đó khử khoáng, xử lý nước; Xử lý ba lần để loại bỏ cặn, lọc bằng than hoạt tính, khử màu, mùi của nước; Lọc thẩm thấu ngược qua hệ thống tiệt trùng bằng tia UV (Ultra-violet) để diệt khuẩn và lọc tinh để loại bỏ xác vi khuẩn (nếu có); cuối cùng mới là khâu đóng chai… Đối chiếu với quy trình trên, hiện nay chỉ một số thương hiệu nước tinh khiết, nước khoáng như Vital, Lavie, Mi-ru… là thực hiện nghiêm túc.

Đặc biệt, theo ông Nguyễn Ngọc Châm, cán bộ Trung tâm Y tế dự phòng Hà Nội thì để có thiết bị công nghệ RO (màng lọc thẩm thấu ngược) đạt tiêu chuẩn sản xuất nước uống đóng chai, doanh nghiệp phải đầu tư 1 tỷ đồng trở lên nên rất ít cơ sở làm được. Vừa qua, Trung tâm Y tế dự phòng Hà Nội đã kiểm tra và thống kê trên địa bàn hiện có 147 cơ sở chuyên kinh doanh và sản xuất nước đóng chai thì hầu hết các cơ sở đều không có công nghệ này. Chính vì vậy, các chỉ số về chất lượng nước như Coliform, độ pH, vi khuẩn Ecoli.... có trong mẫu nước tinh khiết đều vượt ngưỡng cho phép.

Thị trường nước tinh khiết rất “bát nháo” nhưng hiện nay, quy chuẩn về điều kiện sản xuất nước tinh khiết phải có nguồn nước thế nào, máy móc ra sao… vẫn chưa được các cơ quan chức năng ban hành. Trong khi đó, thủ tục mở cơ sở sản xuất-kinh doanh nước tinh khiết đóng chai lại quá đơn giản. Chỉ cần lấy mẫu nước của cơ sở nộp cho cơ quan Y tế dự phòng kiểm tra, xét nghiệm mẫu nước, độ pH... là xong cũng là một lý do dẫn đến tình trạng nêu trên.

THÁI HÀ MINH