Từ trái sang phải: A Dũng, A Nguyên và già làng A Viu và trưởng thôn A Nhu

Nơi chúng tôi ghé thăm đầu tiên là gia đình A Dũng. Theo già làng A Viu kể lại thì A Dũng là người đầu tiên trong làng tự nguyện hiến đất để các cháu trong thôn có trường học. A Dũng cũng là người hiến nhiều diện tích nhất trong số bảy hộ gia đình (9.500m2). Trao đổi với chúng tôi, A Dũng cho biết: "Mảnh đất này gia đình mình đã khai hoang từ lâu lắm rồi. Lập gia đình năm 2002 thì năm 2003 mình được huyện Kon Rẫy cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nhưng khi biết được nhà nước đầu tư xây dựng trường học ở đây, mình đã tự nguyện hiến luôn. Có trường lớp rồi, con cháu trong làng sẽ được đi học, biết thêm cái chữ. Cũng vì nhà ở xa nên mình phải bỏ học giữa chừng (A Dũng phải nghỉ học do trường ở quá xa khi anh đang học lớp năm)…". Già làng A Viu ngắt lời: "Nó đã mang sổ đỏ (giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) giao lại cho cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường rồi đấy!"

Tuy gia đình chưa phải là diện khá giả, nhưng A Dũng đã bàn với gia đình hiến đất để xây dựng trường học. Trên diện tích này trước đây, gia đình anh trồng sắn, thu hoạch mỗi năm trị giá hàng triệu đồng.

Chia tay A Dũng, chúng tôi tìm đến gia đình anh U Thành Nghĩa. Theo danh sách của UBND xã Đắc Tờ Lùng, đây là gia đình đã hiến 2.500m2 đất trong số bảy hộ hiến đất xây trường học. Gia đình U Thành Nghĩa cũng không phải hộ khá giả. Trước mắt chúng tôi là ngôi nhà mới được xây dựng, có gắn biển "Nhà đại đoàn kết". Già làng A Viu cho biết: Ngôi nhà này vừa mới xây dựng xong hồi tháng 6 năm 2006 bằng tiền của Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện Kon Rẫy và công sức của bà con trong làng. Theo chị Y Ví (vợ của anh U Thành Nghĩa), hiện nay anh Nghĩa đang làm nhiệm vụ trên biên giới, là chiến sĩ biên phòng đồn 665, thuộc Bộ chỉ huy Biên phòng Kon Tum.

Tôi hỏi: "Anh đang đi công tác xa, chị ở nhà tự nguyện hiến đất như thế không sợ khi về anh sẽ buồn và giận à?". Chị Y Ví trả lời:

- Trong đợt nghỉ phép vừa qua, khi nghe mình nói chuyện hiến đất xây trường học, anh ấy không những không buồn mà còn rất tán thành. Vợ chồng mình tuy nghèo nhưng nhìn cảnh bọn trẻ trong làng vì xa trường, ngại đi học mà phải bỏ học giữa chừng mình chẳng biết làm gì. Chỉ mong rằng sẽ có trường thật gần để chúng nó được đi học. Mình đây cũng vậy, mới hết lớp năm thôi. Khi họp thôn bàn chuyện hiến đất xây trường, mình đã đồng ý ngay…

Chúng tôi tiếp tục đến nhà anh A Nguyên, người đã đóng góp 3.900m2 đất. Già làng A Viu bảo: "Gia đình nó cũng đang nghèo lắm. Vợ chồng quần quật quanh năm mà vẫn không đủ ăn. Bây giờ hiến đất xây trường, nó lại khó khăn hơn đấy".

Gặp mặt, anh bạn đồng nghiệp đi cùng tôi hỏi vui:

- Bây giờ tự nguyện hiến đất, sau này thiếu đất trồng màu anh có đòi lại không?

- Không bao giờ! Cho rồi ai lại đi đòi lại. Tuy nghèo thật, nhưng con cháu trong làng mình có được trường học là mình vui rồi. Có trường ngay trong làng, con cháu mình sẽ được đi học đầy đủ…-A Nguyên đáp.

Ông A Leo, Chủ tịch UBND xã Đắc Tờ Lùng cho biết: "Khi chúng tôi đặt vấn đề hiến đất xây dựng trường học, bà con ai cũng đồng tình hưởng ứng". Anh Võ Thanh Hải, Phó Chủ tịch UBND phụ trách văn xã huyện Kon Rẫy, chuyển cho tôi danh sách những hộ gia đình tự nguyện hiến đất và cho biết thêm: Các hộ này tuy kinh tế chưa khá giả, chưa thực sự no đủ nhưng vì "sự học", vì tương lai con em của mình mà họ đã tự nguyện hiến đất để xây dựng trường học. Để động viên tinh thần các gia đình và nêu gương cho bà con nhân dân noi theo, Chủ tịch UBND huyện đã quyết định tặng thưởng mỗi hộ 1 giấy khen và 100 ngàn đồng.

Theo danh sách anh Hải cung cấp, ngoài các hộ gia đình U Thành Nghĩa, A Dũng, Y Lan, A Nguyên, còn có các hộ khác như: gia đình A Kun hiến 1.595 m²; gia đình A BLêch hiến 759 m² và gia đình anh A Jái hiến 540m². Đây là những tấm gương sáng của đồng bào dân tộc Xơ Dră ở xã Đắc Tờ Lùng.

Lúc chia tay, Già làng A Viu nói với chúng tôi: "Thôn Kon Ră này đa số trẻ phải bỏ học giữa chừng vì không có trường lớp. Rồi đây sẽ có đứa học lên đại học cũng nên!". Mong muốn của Già làng A Viu, cũng là của lãnh đạo chính quyền địa phương nói riêng, của Đảng và Nhà nước ta nói chung, khi chất lượng giáo dục trên địa bàn đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên đang còn nhiều yếu kém.

Bài và ảnh: TRẦN HOÀI NAM