Hút thuốc lá ban đầu có thể chỉ do thói quen hoặc để chứng tỏ mình là người lớn (nhất là đối với một số bạn trẻ). Thế rồi, sau một thời gian hút thuốc, trở nên nghiện và việc bỏ thuốc lá là vô cùng khó khăn. Một số người nghiện thuốc lá tâm sự: Sau khi nghe thông tin về tác hại của thuốc lá, cũng muốn bỏ, nhưng không biết phải làm thế nào? Tòa soạn xin giới thiệu với bạn đọc về  tác hại của thuốc lá và một số biện pháp từ bỏ thuốc lá.

Bán thuốc lá tràn lan trên phố Hàng Hành, Hà Nội. Ảnh: THU HƯƠNG.

Tác hại của thuốc lá: Hầu như mọi người đều biết rằng, thuốc lá là nguyên nhân gây ra các bệnh nguy hiểm như: Tăng mỡ trong máu, các bệnh tim, các bệnh đường hô hấp, ung thư thực quản, ung thư bàng quang, ung thư tụy, ung thư thận… Hằng năm, trên thế giới có khoảng 6 triệu người chết sớm vì các bệnh do hút thuốc lá cả chủ động và thụ động (ngửi phải khói thuốc lá của những người xung quanh).

Việc hút thuốc không chỉ ảnh hưởng tới cá nhân mà còn ảnh hưởng tới cộng đồng. Các nhà khoa học phân tích chi phí liên quan đến thuốc lá và ước tính rằng chi phí điều trị trong bệnh viện liên quan đến hút thuốc lá ở nước ta (năm 2005) là hơn 1.161 tỉ đồng; trong số này, 80% chi phí liên quan đến điều trị các bệnh hô hấp do khói thuốc và khoảng 8% liên quan đến ung thư phổi. Con số 1.161 tỉ đồng chiếm khoảng 0,2% GDP và 4,3% ngân sách y tế quốc gia.  Trong số chi phí điều trị các bệnh liên quan đến thuốc lá khoảng 51% do Nhà nước chi trả, 34% do người dân chi trả và 15% là bảo hiểm chi trả.

Tác hại của thuốc lá đối với mỗi người và cộng đồng là rất lớn. Do vậy, từ bỏ thuốc lá là con đường duy nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân và những người xung quanh.

Nghiện thuốc lá và cách từ bỏ: Theo các nhà tâm lí học, định nghĩa một chất gây "nghiện" bằng ba đặc tính cụ thể như sau: Một là, người dùng khó có khả năng ngưng dùng cho dù cũng có cố gắng. Hai là, người dùng vẫn cứ dùng mặc dù biết rõ chất đó có hại. Ba là, khi ngưng dùng, chất đó có gây ra một số triệu chứng: Bồn chồn, khó ngủ, khó chịu và khó tập trung vào việc gì một cách lâu dài. Căn cứ theo các đặc tính này và nhiều cuộc nghiên cứu lâm sàng trong vòng 50 năm qua, các nhà khoa học khẳng định: Chất nicotine có trong thuốc lá là thủ phạm chính gây cho người hút thuốc “mắc” nghiện.

Mặc dù “ma lực” cám dỗ của thuốc lá rất lớn, nhưng người hút thuốc lá hoàn toàn có thể bỏ thói quen này. Có nhiều phương pháp cai thuốc lá khá hiệu quả. Trong đó, biện pháp thành công nhất là bỏ hút thuốc một cách đột ngột, tức là đột nhiên một ngày nào đó người hút quyết định từ bỏ thói quen này một cách dứt khoát.  Bạn có thể chọn một ngày nào đó tuyệt nhiên ngưng dùng thuốc lá, không thèm ngó đến gói thuốc nữa. 

Như đã đề cập ở trên, trong thuốc lá, nicotine là chất gây ra nghiện, nên biện pháp cai thuốc lá thứ hai này vô cùng hữu hiệu dành cho những người nghiện nặng, đó là sử dụng chất “nicotine giả” thay cho chất nicotine thực. Biện pháp thứ ba, dùng thuốc cai nghiện thuốc lá, trong đó loại thuốc mang lại hiệu quả cao nhất là Zyban. Theo vài nghiên cứu lâm sàng, Zyban không những có khả năng cai nghiện thuốc lá, mà còn làm cho người cai thuốc ăn ngon, bớt béo phì, yêu đời và thậm chí tăng cảm hứng tình dục.  Ngoài Zyban ra, còn có các loại thuốc như Doxepin, Clonidine, Nicotol cũng có công hiệu giúp cai thuốc lá. "Skin patch" hay “nicotine patch”, một loại thuốc dán lên da, cũng có khả năng giúp cai thuốc lá.

Trong quân đội, số cán bộ, chiến sĩ hút thuốc lá không phải là ít. Việc hút thuốc lá không chỉ làm giảm sức khỏe của bộ đội trong học tập, huấn luyện sẵn sàng chiến đấu… mà còn gây mất vệ sinh nơi đông người và mất tư thế, tác phong của Bộ đội Cụ Hồ. Do vậy, lãnh đạo, chỉ huy các đơn vị nên có biện pháp tuyên truyền, giáo dục cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị mình hiểu rõ về tác hại của thuốc lá đối với mỗi người và cộng đồng, trên cơ sở đó để mọi người biết nói không với thuốc lá.

Vẫn biết cai thuốc lá không dễ dàng, nhưng về lâu dài, người cai thuốc sẽ hưởng nhiều lợi ích về sức khỏe, về kinh tế… Cai thuốc lá không phải là dễ, nhưng cũng không quá khó, cái chính là mỗi chúng ta phải có quyết tâm cao độ và một kế hoạch đối phó với những phản ứng của cơ thể trong thời kì sau khi cai thuốc. Hãy nghĩ đến sức khỏe của bản thân và người thân trong gia đình thì ai cũng có thể bỏ được thuốc lá. Chúc các bạn thành công.

Bác sĩ VŨ ĐỨC VIỆT