QĐND Online – Đúng 8 giờ sáng 1-8, tại trụ sở Tòa án nhân dân (TAND) thành phố Hải Phòng, Hội đồng xét xử (HĐXX) toà phúc thẩm TAND tối cao đã khai mạc phiên toà xét xử phúc thẩm công khai vụ án “Hủy hoại tài sản", "Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” liên quan đến khu đầm tôm của gia đình ông Đoàn Văn Vươn theo đơn kháng cáo của các bị cáo.

Các bị cáo tại phiên toà phúc thẩm sáng 1-8.

Bác tư cách đại diện uỷ quyền người bị hại của ông Vũ Văn Luân

HĐXX gồm 6 người do Thẩm phán TAND tối cao Ngô Hồng Phúc làm chủ tọa. Các thẩm phán khác gồm các ông Hoàng Văn Hạnh, Lương Đức Chính đều là thẩm phẩm TAND tối cao. Thư ký toà án Nguyễn Mạnh Tuyên, Nguyễn Văn Hải đều là cán bộ toà phúc thẩm TAND tối cao tại Hà Nội. Kiểm sát viên giữ quyền công tố tại phiên toà là ông Lê Hồng Tuấn thuộc Viện Kiểm sát nhân dân (KSND) tối cao.

Bốn bị cáo gồm: Nguyễn Văn Khanh - nguyên Phó chủ tịch UBND huyện Tiên Lãng, Phạm Xuân Hoa - nguyên Trưởng phòng Tài nguyên-Môi trường huyện, Phạm Đăng Hoan - nguyên Bí thư Đảng uỷ xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng và Lê Văn Liêm - nguyên Chủ tịch UBND xã Vinh Quang.

Các bị hại gồm các ông Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Quý hiện đang bị tạm giam tại trại giam CA TP Hải Phòng vì bị phạt tù 5 năm do phạm tội trong vụ án “giết người, chống người thi hành công vụ”; bà Nguyễn Thị Thương, vợ ông Đoàn Văn Vươn; bà Phạm Thị Báu, vợ ông Đoàn Văn Quý. Riêng bà Nguyễn Thị Thương có giấy uỷ quyền kháng cáo và tham dự phiên toà phúc thẩm cho ông Vũ Văn Luân ở xóm 9 xã Hùng Thắng, huyện Tiên Lãng theo văn bản uỷ quyền ngày 5-7-2013 có chứng thực.

Năm luật sư tham gia phiên toà để bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho các bị hại gồm 3 luật sư: Vũ Văn Lợi, Nguyễn Hà Luân, Nguyễn Việt Hùng bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho cả 4 bị hại; LS Trần Vũ Hải bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho hai bị hại Thương, Báu; LS Hà Huy Sơn bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho bị hại Báu.

HĐXX triệu tập 10 người làm chứng, 7 người có mặt, 3 người vắng có lý do; triệu tập những người trong hội đồng định giá tài sản, trong đó ông Nguyễn Văn Tuấn, Trưởng phòng Giá công sản Sở Tài chính TP Hải Phòng có mặt.

Với trường hợp bị cáo Lê Văn Hiền, theo chủ toạ phiên toà, sau khi xét xử sơ thẩm, bị cáo này không kháng cáo, không bị kháng nghị nhưng được triệu tập để làm rõ những nội dung liên quan đến các bị cáo khác và các nội dung liên quan đến phiên toà.

Ở phần thủ tục, Đại diện Viện KSND tối cao đề nghị HĐXX xem xét tư cách đại diện uỷ quyền người bị hại của ông Vũ Văn Luân.  Sau khi thảo luận, HĐXX nhận thấy ông Vươn, bà Thương là những người bị hại trong vụ án này. Theo quy định tại Điều 51 Bộ luật Tố tụng hình sự và nghị quyết số 05 của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao, trong trường hợp người bị hại chết hoặc chưa thành niên, có nhược điểm thể chất về tinh thần thì được quyền kháng cáo và uỷ quyền người khác đại diện bị hại. Ông Vươn, bà Thương là những người hoàn toàn bình thường, lại kháng cáo toàn bộ bản án. Theo đó,  ông Luân không thuộc đối tượng đại diện uỷ quyền cho người bị hại. Vì vậy , toà đưa ra hai phương án. Phương án thứ nhất, đây là phiên toà xét xử công khai nên ông Luân được tham dự phiên toà nhưng không với tư cách uỷ quyền bị hại. Phương án hai, ông Luân  có thể ra về. Ông Luân đã ở lại tiếp tục tham dự phiên toà và HĐXX kết thúc phần thủ tục.

Nhiều bị hại thay đổi nội dung kháng cáo

Trước khi HĐXX chuyển sang phần xét hỏi, chủ toạ thông báo có một số tài liệu mới phát sinh gồm: Giấy xác nhận khắc phục hậu quả dân sự lập ngày 24-4-2013 của hai bị hại Thương, Báu xác nhận bị cáo Nguyễn Văn Khanh sau phiên toà sơ thẩm đã bồi thường dân sự 82 triệu đồng và không yêu cầu bị cáo Khanh phải bồi thường khoản gì khác. Hai bị hại trên cũng đề nghị xem xét các tình tiết khác để khoan hồng giảm nhẹ cho ông Khanh và tạo điều kiện cho ông Khanh được tiếp tục làm việc.

Tại phiên toà, bị cáo Khanh kháng cáo bổ sung bản án sơ thẩm quá nặng, xin giảm án và được hưởng án treo. Các bị cáo Phạm Xuân Hoa, Phạm Đăng Hoan đều kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt. Riêng bị cáo Lê Thanh Liêm xin giảm hình phạt và giảm mức bồi thường. Bị cáo Nguyễn Văn Khanh trình bày, bản án sơ thẩm là quá nghiêm khắc, hình phạt không công bằng so với các bị cáo khác và xin giảm án vì thực hiện nhiệm vụ theo kế hoạch, không có mục đích cá nhân, thân nhân tốt, gia đình bị cáo cũng đã có khắc phục hậu quả cho bị hại. Bị cáo sức khoẻ yếu, bị bệnh tim, tiền đình. Bị cáo Phạm Xuân Hoa xin giảm án vì cho rằng mình chỉ là cán bộ công chức thi hành nhiệm vụ, vai trò rất hạn chế. Hai bị cáo Liêm và Hoan cho rằng, “trong thâm tâm tôi nghĩ chỉ ở mức cảnh cáo trước toà”. Bị cáo Liêm trình bày đã tự nguyện bồi thường được 70 triệu đồng còn khoảng 12 triệu đồng chưa bồi thường và đề nghị xem xét lại mức bồi thường này. Còn bị cáo Hoan trình bày đã khắc phục trách nhiệm dân sự nhưng toà sơ thẩm chưa xem xét áp dụng tình tiết giảm nhẹ.

Khi được HĐXX hỏi về nội dung kháng cáo, bị hại Đoàn Văn Vươn thay đổi nội dung kháng cáo so với đơn kháng cáo ngày 14-4-2013 (gồm  3 nội dung tăng nặng hình phạt với 3 bị cáo Hoa, Liêm, Hoan, xin giảm án cho bị cáo Khanh, tăng mức bồi thường dân sự). Bị hại Vươn yêu cầu HĐXX huỷ toàn bộ bản án sơ thẩm, điều tra bổ sung, giám định lại giá trị vật chất thiệt hại. Bị hại Vươn còn trình bày dài dòng đòi thay đổi tội danh đối với bị cáo Lê Văn Hiền và quy kết bị cáo Hiền “gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng”. HĐXX đã phải giải thích quyền nghĩa vụ bị hại trong việc bị phá huỷ tài sản chứ không liên quan đến các vấn đề khác. Chủ toạ cũng cho biết, HĐXX có tài liệu về việc Đoàn Văn Vươn tiếp tục có đơn khởi kiện tại TAND huyện Tiên Lãng đòi bồi thường số tiền lên tới hơn 60 tỷ đồng. Song đây là quyền của bị hại thuộc về vụ án khác, không liên quan và không xem xét tại phiên toà này. Những nội dung mà bị hại nêu với bị cáo Lê Văn Hiền không liên quan đến quyền lợi của bị hại. Bị hại Đoàn Văn Quý cũng thay đổi nội dung kháng cáo như Đoàn Văn Vươn.

Bị hại Phạm Thị Báu cũng có thái độ chưa được đúng mực đối với HĐXX. Cầm trên tay cuốn sách Bộ Luật tố tụng hình sự, bị hại này viện dẫn, quy kết nhiều tội danh đối với bị cáo Lê Văn Hiền.

Khẳng định thẩm định tài sản là khách quan

Trước việc các bị hại kháng cáo, đề nghị HĐXX xem xét lại vấn đề bồi thường, cho rằng mức thiệt hại gần 300 triệu đồng như án sơ thẩm xác định là còn thấp, HĐXX đã yêu cầu ông Nguyễn Văn Tuấn, thành viên Hội đồng định giá tài sản tố tụng hình sự của TP Hải Phòng trình bày. Ông Tuấn đã đưa ra những căn cứ định giá tài sản  trên cơ sở tài liệu cơ quan điều tra cung cấp, biên bản ghi lời khai, tài liệu do Hội đồng định giá trực tiếp làm việc với các bị hại. Bị hại không cung cấp được hồ sơ xây dựng công trình, cũng không nhớ giá trị công trình nên hội đồng phải tính theo khung giá và giá trị xây mới, mua mới tài sản  theo bảng giá thành phố công bố và có khảo sát giá thị trường tại địa phương. Việc định giá còn căn cứ vào Thông tư 33 của Bộ Xây dựng, Hướng dẫn của Bộ Tài chính về khấu hao tài sản, Thông tư 55, Nghị định 26 về định giá tài sản. Mặt khác, tài sản xây dựng trên đất nông nghiệp chứ không phải đất ở. Công trình trên đất là công trình phục vụ sản xuất nông nghiệp chứ không phải nhà ở. Cho nên, việc định giá tổng số tài sản bị huỷ hoại trị giá 295 triệu đồng của hội đồng là khách quan, đúng quy định của pháp luật.

Trong phần xét hỏi, các LS Trần Vũ Hải, Nguyễn Hà Luân, Nguyễn Việt Hùng, Vũ Văn Lợi đã xét hỏi tất cả các bị cáo nhiều nội dung liên quan để củng cố chứng cứ, bảo vệ quyền lợi các bị hại.  LS Trần Vũ Hải cung cấp cho HĐXX một tập tài liệu được luật sư cho là “rất quan trọng” liên quan tới biên bản bàn giao hiện trường cưỡng chế. Tuy nhiên, chủ toạ phiên toà không chấp nhận vì tài liệu phô tô đen trắng, thiếu cơ sở pháp lý. HĐXX đề nghị luật sư công bố văn bản gốc nhưng LS Hải không có văn bản này. Chủ toạ phiên toà còn nhắc nhở LS Trần Vũ Hải vì “hỏi lôi thôi làm mất thời gian của phiên toà”.

11 giờ 30 phút sáng 1-8, Chủ toạ phiên toà đã tuyên bố kết thúc phần xét hỏi. Chiều 1-8, từ 14 giờ, phiên toà chuyển sang phần tranh tụng và tiếp tục các nội dung khác.

Bài và ảnh: NGUYÊN MINH – ĐỨC LÊ