Dự án đường nối Tân Sơn Nhất-Bình Lợi vành đai ngoài (TP Hồ Chí Minh) đang được triển khai. Đây là tuyến đường nhằm góp phần giải tỏa ách tắc giao thông trên địa bàn thành phố. Dự án được người dân nhiệt tình ủng hộ. Song, xung quanh việc giải tỏa, đang có nhiều vướng mắc, khiến dư luận xã hội quan ngại.

 Qua tìm hiểu chúng tôi được biết: Vướng mắc nhất hiện nay mà các cơ quan chức năng quận Gò Vấp gặp phải là việc giải tỏa, đền bù căn nhà 165 Lê Lợi, phường 3. Căn nhà và toàn bộ khuôn viên hiện do anh Ngô Thanh Hậu làm chủ sở hữu, đã được xác lập từ 1972. Năm 1977, bà Nguyễn Thị Tuyết Nga, chủ sở hữu tiến hành kê khai với các cơ quan chức năng của thành phố về toàn bộ diện tích của căn nhà số 165 và diện tích đất mà bà sử dụng. Từ khi mua (năm 1992) tới nay gia đình anh Hậu vẫn sống ổn định tại đây và đóng thuế trước bạ đầy đủ.

Trong giấy trước bạ ngày 23-6-1989 ghi rõ: Diện tích nhà 123m²,  diện tích đất khoảng 200m²; không cơi nới, lấn chiếm (có xác nhận của UBND phường 3, quận Gò Vấp). Do chính sách của Nhà nước lúc bấy giờ là phải có hộ khẩu mới được mua nhà tại TP Hồ Chí Minh và ngược lại, nên ông Ngô Mạnh Lệ, sĩ quan quân đội, bác sĩ, nguyên Chủ nhiệm Quân y Cục Vận tải (đã nghỉ hưu năm 1981, 60 năm tuổi Đảng) đã mua và con trai là Đại úy Ngô Thanh Tùng, cán bộ của Cục Tiêu chuẩn, Đo lường và Chất lượng, Tổng cục Kỹ thuật có hộ khẩu tại TP Hồ Chí Minh đứng tên chủ sở hữu. Đến năm 1996 ông Ngô Thanh Tùng xin sửa chữa nhà (có giấy phép). Theo bản vẽ do Xí nghiệp Xây lắp thiết bị và tư vấn đầu tư Gò Vấp lập năm 1996, có đóng dấu của Phòng quản lý đô thị thì toàn bộ khuôn viên là 234m². Không hiểu vì lý do gì toàn bộ khuôn viên đã được xây kín cổng, cao tường từ năm 1972 với diện tích 305,8m², khi đo lại chỉ còn có 234m²!

Năm 2004, anh Ngô Thanh Tùng và vợ là Đỗ Thị Dung đã tặng ngôi nhà này cho em trai là Ngô Thanh Hậu (hợp đồng số 13399); từ năm 2004 đến nay, anh Hậu là chủ sở hữu ngôi nhà. Khi tiến hành công tác đền bù, giải tỏa diện tích toàn bộ khuôn viên được đo lại chính xác là 305,8m². Diện tích bị giải tỏa theo quy hoạch là 289,8m², diện tích đất còn lại là 16m². Tuy nhiên, trong bản chiết tính số 633/BCT-BBT ngày 25-10-2008, gia đình anh Hậu chỉ được bồi thường (160m²) với giá 21 triệu/m², phần diện tích 145,8m² còn lại chỉ được hỗ trợ 40% giá đất nông nghiệp xen cài khu dân cư?

Quá bức xúc, gia đình anh Hậu đã làm đơn gửi Chủ tịch UBND và ông Trưởng Ban bồi thường, giải phóng mặt bằng (BTGPMB) quận Vò Vấp. Ngày 30-3-2009, Ban BTGPMB quận có công văn số 193/BBT trả lời gia đình anh Hậu và có trích ý kiến của Sở Tài nguyên - Môi trường khẳng định vẫn áp dụng khoản 1-điều 44 Nghị định 84; Quyết định số 64/2001/QĐ-UB ngày 30-7-2001 và Quyết định 17/2008/QĐ-UBND ngày 14-3-2008 của UBND TP Hồ Chí Minh.

Theo chúng tôi, Ban BTGPMB quận Gò Vấp áp dụng khoản b, mục 2, điều 1, Quyết định số 225/2005/QĐ-UBND ngày 23-12-2005 của UBND TP Hồ Chí Minh để tính hạn mức đền bù (160m²) là trái với quy định của pháp luật. Bởi, điều khoản này quy định rất rõ chỉ áp dụng cho đất đã sử dụng từ ngày 18-12-1989 đến trước ngày 1-7-2004. Trong khi đó, các giấy tờ pháp lý hiện hữu căn nhà được xác lập từ năm 1972. Do vậy, Ban BTGPMB quận Gò Vấp phải áp dụng khoản a, Điều 2 Quyết định số 225/2005/QĐ-UBND của UBND TP Hồ Chí Minh mới đúng. Nội dung Điều 2, ghi rõ: “Đối với đất có vườn, ao trong cùng thửa đất có nhà ở, người đang sử dụng có giấy tờ về quyền sử dụng đất theo quy định tại các khoản 1, 2 và 5 Điều 50 Luật Đất đai mà trong giấy tờ đó không ghi rõ diện tích ở theo qui định tại khoản 4, Điều 57 Luật Đất đai thì diện tích đất ở có ao vườn được xác định như sau: Trường hợp sử dụng đất trước ngày 18-12-1980 thì diện tích đất có ao vườn được xác định bằng năm lần hạn mức diện tích giao đất theo Quyết định số 64/2001/QĐ-UB ngày 30-7-2001 của UBND thành phố.

Mặt khác, Ban BTGPMB áp dụng khoản 1, Điều 44 Nghị định 84 đối với trường hợp này cũng không chính xác. Mục này chỉ áp dụng cho các trường hợp sử dụng đất trước ngày 15-10-1993 mà không có các loại giấy tờ theo khoản 1, Điều 50, Luật Đất đai năm 2003. Còn căn cứ vào khoản 2, khoản 3, Điều 6, Quyết định 17/2008/QD-UBND ngày 14-3-2008 của UBND TP Hồ Chí Minh, thì nhà, đất mà gia đình anh Hậu đang sử dụng liên tục với mục đích là đất ở nên đủ điều kiện để được hưởng mức bồi thường 100% diện tích là đất ở bị thu hồi (289,8m²).

Dự án đường nối Tân Sơn Nhất-Bình Lợi vành đai ngoài không thể chậm trễ thi công, nhưng không vì thế mà bỏ qua những quy định pháp lý hiện hành. Chúng ta đang nỗ lực xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân, mọi tổ chức, cá nhân phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật. Do vậy, trong quá trình thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, các bên liên quan cần có sự đồng thuận, trên nguyên tắc áp dụng đúng quy định của pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân. Giải quyết được vấn đề này sẽ góp phần hạn chế việc khiếu kiện kéo dài và lấy lại lòng tin của người dân đối với các chủ trương, chính sách mới của thành phố.

PHAN NGUYỄN