Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ nam giới hút thuốc cao nhất thế giới

Trên thế giới, mỗi năm có 5 triệu người chết do thuốc lá, nhiều hơn số người tử vong do HIV/AIDS, sốt rét và lao cộng lại. Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ nam giới hút thuốc cao nhất thế giới: 56,1%.

Theo ước tính, mỗi năm có khoảng 40.000 ca tử vong vì các bệnh có liên quan đến thuốc lá, gấp gần 4 lần số ca tử vong vì tai nạn giao thông đường bộ tại nước ta mỗi năm. Tổng chi phí xã hội do ba loại bệnh phổ biến có nguyên nhân từ hút thuốc gồm: ung thư phổi, nhồi máu cơ tim hay bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính gây ra là trên 1.000 tỷ đồng mỗi năm.

Tuy nhiên, cảnh báo sức khỏe về tác hại của thuốc lá hiện mới chỉ được in bằng chữ, với một mẫu duy nhất là: “Hút thuốc có thể gây ung thư phổi” chiếm khoảng 30% diện tích của mỗi vỏ bao thuốc lá. Quy định này chưa đáp ứng được yêu cầu của Công ước Khung là phải có những nội dung cảnh báo sức khỏe khác nhau được sử dụng luân phiên.

Đặc biệt, thông tin trên vỏ thuốc lá của Việt Nam chưa mô tả đầy đủ tác hại của việc sử dụng thuốc lá (có thể gây ung thư) mà hàm chứa sự nghi ngờ đối với một kết luận đã được nhiều nghiên cứu khoa học trên thế giới khẳng định: “Thuốc lá là nguyên nhân chủ yếu gây ung thư phổi”.

Theo TS. Kính, một nghịch lý nữa là các công ty thuốc lá luôn tìm mọi cách để trì hoãn việc in hình ảnh cảnh báo tác hại của thuốc lá cho người tiêu dùng trong nước, trong khi thuốc lá xuất khẩu sang các nước khác lại có in hình?!

Cần một bộ luật đủ mạnh

Đại diện tổ chức Y tế Thế giới đánh giá: Mặc dù Chính phủ Việt Nam đã có quy định mạnh về cấm quảng cáo toàn diện đối với thuốc lá nhưng các công tuy thuốc lá vẫn tìm cách lách luật và tăng cường quảng cáo tại các điểm bán hàng thông qua các vật dụng trưng bày.

Thuế thuốc lá mặc dù có đợt điều chỉnh gần đây nhưng vẫn còn rất thấp: mới ở mức 55% giá xuất xưởng và tương đương 32% giá bản lẻ. Mức thuế này còn rất thấp so với khuyến cáo của WHO và Ngân hàng Thế giới là thuế thuốc lá nên chiếm 2/3 đến 3/4 giá bán lẻ. Bên cạnh đó, việc thực thi môi trường không khói thuốc cũng còn rất hạn chế.

Tình trạng hút thuốc tại nơi làm việc, nơi công cộng còn rất phổ biến. Đơn cử, quy định xử phạt hút thuốc lá nơi công cộng từ 50.000 - 100.000 đồng là chưa đủ sức răn đe. Vì thế, tỷ lệ hút thuốc ở Việt Nam không những không giảm mà còn có xu hướng gia tăng trong những năm qua.

Tổ chức Y tế Thế giới cảnh báo: Việt Nam cần nhanh chóng ban hành luật quy định cảnh báo bằng hình ảnh 50% và kết hợp với các chính sách phòng chống tác hại thuốc lá khác như: Tăng thuế thuốc lá cao, thực thi nghiêm cấm hút thuốc nơi công cộng, cấm quảng cáo, khuyến mại, tài trợ thuốc lá, triển khai mạnh mẽ các chiến dịch truyền thông, và ngăn ngừa hiệu quả vị thành niên tiếp cận thuốc lá và quyền của người tiêu dùng được cung cấp thông tin để biết sự thật của tác hại do thuốc lá gây ra.

Dự kiến, năm 2010, Quốc hội sẽ xem xét và thông qua Luật Phòng chống tác hại thuốc lá để hạn chế những thiệt hại do việc sử dụng thuốc lá gây ra.

Thủ phạm giết người “giấu mặt”

Với thông điệp “Hãy chỉ rõ sự thật về tác hại thuốc lá: Cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh sẽ giúp giảm số ca tử vong do thuốc lá”, ngày Thế giới không thuốc lá 31-5 và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá (24 đến 31-5) năm nay sẽ tập trung chủ đề in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh vỏ bao thuốc lá - một biện pháp truyền thông về tác hại thuốc lá có hiệu quả và ít tốn kém.

Theo TS. Lý Ngọc Kính, Phó trưởng Ban chỉ đạo Chương trình Phòng chống tác hại thuốc lá Quốc gia, những cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh sẽ gây ấn tượng mạnh và giúp người dân hiểu rõ nhất về những tác hại do thuốc lá đem lại. “Hiện nay, phần lớn người dân vẫn chỉ có những nhận thức chung chung về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe và vẫn thiếu những hiểu biết đầy đủ về những bệnh do thuốc lá gây ra” - TS. Kính nhấn mạnh.

Theo kết quả thăm dò của Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, hơn 80% người tiêu dùng Việt Nam cho rằng cảnh báo sức khỏe “Hút thuốc gây ung thư phổi” bằng hình ảnh và chữ chiếm 50% diện tích mặt trước và sau vỏ bao thuốc lá sẽ có tác dụng tốt trong việc khuyến cáo người tiêu dùng về những tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe. Một nghiên cứu khác cũng đã chứng minh, việc in hình ảnh kèm trên vỏ bao thuốc sẽ giảm ngay được 1,1% tỷ lệ nam giới hút thuốc ở Việt Nam. 

Nói không với thuốc lá! Hãy nói "không" với thuốc lá! Các nghiên cứu đã đưa ra bằng chứng cho thấy, những người hít phải khói thuốc có thể bị mắc những bệnh tương tự như người trực tiếp hút thuốc, bao gồm các bệnh tim mạch, ung thư phổi và các bệnh làm suy giảm chức năng của phổi như bệnh khí thũng, viêm phế quản, hen suyễn. Đặc biệt, các phân tích đã chỉ ra rằng, những người không hút thuốc ở cùng nhà với người hút thuốc sẽ có tăng 20 - 30% nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi so với những người không hút thuốc sống cùng với người không hút thuốc. Những người không hút thuốc hít phải khói thuốc ở nơi làm việc cũng bị tăng nguy cơ mắc ung thư phổi lên 16 - 19%.          Một nghiên cứu công bố năm 2002 của cơ quan quốc tế chuyên nghiên cứu về ung thư thuộc Tổ chức Ị tế thế giới đã kết luận rằng, những người không hút thuốc có khả năng bị phơi nhiễm chất gây ung thư giống như những người chủ động hút thuốc. Trong khói thuốc lá mà con người hít phải có chứa đến 69 loại chất gây ung thư, đặc biệt là dẫn xuất của benzen, hợp chất hidrocacbon thơm nhiều nhân và các sản phẩm phân rã chất phóng xạ như chất Poloni 210. Một số chất gây ung thư khác do các công ty sản xuất thuốc lá tự nghiên cứu phát hiện thấy đã công bố cho thấy, những chất gây ung thư này tập trung ở những người hít khói thuốc nhiều hơn là chính những người trực tiếp hút. Các tổ chức khoa học bao gồm Viện Nghiên cứu ung thư quốc gia Hoa Kỳ, Trung tâm Kiểm soát và phòng bệnh Hoa Kỳ, Viện Sức khỏe quốc gia Hoa Kỳ, Viện trưởng Viện Quân y Hoa Kỳ và Tổ chức Y tế thế giới đã khẳng định những tác hại nghiêm trọng do khói thuốc gây ra đối với những người hít phải. “Thuốc lá có hại cho sức khỏe”. Ngay từ ngày hôm nay, bạn, tôi và tất cả chúng ta hãy giải thích cho tất cả mọi người xung quanh hiểu về những tác hại to lớn mà thuốc lá gây ra với sức khỏe mỗi người. Chúng ta hãy chung tay, góp sức vì sức khỏe cộng đồng, giữ gìn môi trường sống lành mạnh. Muốn như vậy, hãy nói “không” với thuốc lá.