QĐND - Triều cường ở Thành phố Hồ Chí Minh gây ảnh hưởng ngày càng nghiêm trọng. Hệ thống bờ bao ven kênh rạch bị vỡ, giao thông đường thủy và đường bộ bị ùn tắc, nhiều khu vực nội thành bị ngập lụt, gây ảnh hưởng đến đời sống người dân… Tuy nhiên, giải pháp để hạn chế tác động tiêu cực của triều cường trong nhiều năm qua chưa được quan tâm đúng mức, công tác chống ngập mang tính chắp vá, tạo ra thách thức lớn, đe dọa đến sự phát triển của thành phố.

Hàng trăm sà lan bị ùn tắc tại khu vực cầu Bình Lợi thuộc sông Sài Gòn sáng 8-11.

Tác động ngày càng nghiêm trọng

Theo Đài khí tượng thủy văn khu vực Nam Bộ, vào ngày 8-11, đỉnh triều cường đạt 1,58 mét, vượt ngưỡng lịch sử cuối năm 2008 (1,54 mét) kết hợp với cơn mưa kéo dài đã làm ngập nhiều khu vực nội ô. Đây là mức triều cường cao nhất trong hơn 50 năm qua và mực nước đỉnh triều cường sẽ duy trì ở mức cao hơn nhiều năm ở thời điểm cùng kỳ. Trong 2 ngày 7 và 8, chúng tôi đã có mặt ở nhiều khu vực bị ngập nặng do triều cường ở quận Bình Thạnh, Thủ Đức, quận 8 và thấy triều cường đã làm tê liệt hệ thống giao thông. Tại quận Bình Thạnh, các tuyến đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, Bùi Hữu Nghĩa, Vũ Tùng, Vạn Kiếp, Ngô Tất Tố... ngập chìm trong nước, nhà của người dân hai bên tuyến đường này cũng bị ngập sâu từ 0,5 đến 1 mét. Nước triều cường dâng cao đúng vào giờ cao điểm đã gây tắc nghẽn giao thông. Các tuyến đường Phạm Thế Hiển, Hưng Phú, Bến Bình Đông, đoạn từ cầu Ba Tơ đến giáp sông Cần Giuộc (quận 8); Kha Vạn Cân, Gò Dưa (quận Thủ Đức), Huỳnh Tấn Phát (quận 7), Lương Định Của (quận 2)… bị ngập sâu từ 30 đến 45cm do nước từ các con kênh lên nhanh kết hợp mưa.

Triều cường cũng làm nhiều tuyến đê bao ở quận 12, Thủ Đức... bị vỡ tràn bờ gây ảnh hưởng lớn đến cuộc sống sinh hoạt của hàng ngàn hộ dân. Chiều tối ngày 5-11, triều cường dâng cao trên sông Sài Gòn đã làm cho một đoạn bờ bao rạch Cầu Quán, khu phố 8, phường Hiệp Bình Phước, quận Thủ Đức bị vỡ, gây ngập lụt nhà cửa của gần 100 hộ dân. Đoạn bờ bao bê-tông bị vỡ dài hơn 20 mét, cao 1,2 mét đã được thi công xây dựng từ năm 2008. Tối 7-11, một đoạn bờ bao Rạch Đĩa dài hơn 10 mét thuộc khu phố 2, phường Tam Phú, quận Thủ Đức đã bị vỡ, nhấn chìm nhà cửa của hàng chục hộ dân. Sáng 8-11, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Lê Hoàng Quân đã trực tiếp đến hiện trường sự cố vỡ bờ bao Rạch Đĩa để chỉ đạo công tác khắc phục hậu quả.

Triều cường và mưa lớn đã khiến tình trạng giao thông thủy, bộ ở Thành phố Hồ Chí Minh bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Trong 2 ngày 7 và 8 - 11, tại đoạn cầu Bình Lợi thuộc sông Sài Gòn (quận Bình Thạnh), triều cường làm mực nước sông dâng cao đã khiến hàng trăm sà lan lưu thông từ hướng Thành phố Hồ Chí Minh đến Bình Dương và ngược lại bị ùn tắc nghiêm trọng. Tình trạng này cũng đã xảy ra trong đợt triều cường vào đầu tháng 10 vừa qua.  Nguyên nhân được cơ quan chức năng xác định do độ tĩnh không của cầu Bình Lợi thấp trong khi mực nước sông Sài Gòn đang ở mức cao, đạt đỉnh triều cường nên tàu thuyền, sà lan không thể lưu thông qua được đoạn sông của cầu Bình Lợi. Đến trưa 8-11, lúc triều cường rút xuống, các sà lan đã được lực lượng chức năng tổ chức qua cầu, nên ùn tắc được giải tỏa. Đến chiều tối 8-11, triều cường tiếp tục dâng cao và các sà lan lưu thông qua khu vực này tiếp tục bị ùn tắc, phải chờ đến ngày hôm sau mới có thể lưu thông được.

Cần giải pháp mang tính chiến lược

Trước tình trạng triều cường gây ảnh hưởng ngày càng nghiêm trọng, từ cuối tháng 10, UBND Thành phố Hồ Chí Minh đã chỉ đạo các ngành chức năng, quận, huyện tập trung triển khai các biện pháp phòng chống, ứng phó với tình hình sạt lở, mưa lớn và triều cường trên địa bàn. Tuy nhiên, hiệu quả và công tác chủ động đối phó với triều cường vẫn chưa cao, còn nhiều bất cập.

Trong thời gian qua, công tác phòng chống ngập lụt ở Thành phố Hồ Chí Minh chỉ dừng lại ở mức đối phó và thiếu các giải pháp có tính chiến lược để phòng chống, giảm tác hại do triều cường gây nên. Tiến sĩ khoa học Nguyễn Xuân Thắng, Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ phát triển tài nguyên lãnh thổ, dự phòng thiên tai và bảo vệ môi trường, cho biết, triều cường ở Thành phố Hồ Chí Minh liên tục tăng cao trong thời gian qua sẽ gây ảnh hưởng ngày càng nghiêm trọng và các giải pháp phòng chống mang tính chiến lược cần được cấp bách chú trọng. Các dự án chống ngập được triển khai trong thời gian qua chỉ là đối phó với những sự cố, tình trạng ngập lụt ở những khu vực cụ thể. Giải pháp để hạn chế, giảm thiểu tác hại do triều cường gây nên theo nghiên cứu của Viện chúng tôi là tổ chức điều tiết nguồn nước tác động vào địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh do mưa và triều cường. Cụ thể, cần mở rộng kênh đào chợ Gạo (Tiền Giang) và tiến hành nạo vét cửa Soài Rạp để dẫn nước về biển Tây. Bên cạnh đó, cần tổ chức nạo vét các hệ thống kênh rạch trong thành phố để nâng cao hiệu quả thoát nước, xây dựng đê bao kiên cố, đầu tư hệ thống thoát nước ở các khu vực thường xuyên bị triều cường đe dọa; các công trình dân sinh, hạ tầng cần tính toán kỹ đến tác động triều cường…

Trao đổi với chúng tôi, nhiều chuyên gia về thủy lợi và giao thông ở Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, UBND thành phố cần tổ chức nghiên cứu, đánh giá cụ thể thực trạng triều cường và các tác động do triều cường đối với giao thông, đô thị, đời sống nhân dân, để từ đó có giải pháp mang tính căn cơ, chiến lược hơn trong việc đối phó với triều cường, đảm bảo thành phố phát triển bền vững trước những tác động do tình trạng biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp và nghiêm trọng.

Bài và ảnh: Đặng Trung Kiên