Những năm qua, Việt Nam đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận trong đấu tranh phòng, chống tội phạm buôn bán người. Tuy nhiên, tình hình vẫn đang diễn biến rất phức tạp. Phạm vi, quy mô của loại tội phạm này ngày càng lan rộng và thủ đoạn ngày càng tinh vi. Đặc biệt là sự cấu kết, móc nối giữa các đối tượng trong và ngoài nước hình thành những đường dây buôn bán người có tổ chức.

Cảnh giác với những “chiêu” lừa đảo

Hai năm 2005 - 2006, đã có hơn 1.500 trẻ em, phụ nữ Việt Nam bị lừa bán. Thông tin trên được Thượng tướng Lê Thế Tiệm, Thứ trưởng Bộ Công an đưa ra tại hội nghị triển khai chương trình hành động phòng, chống tội phạm buôn bán phụ nữ và trẻ em mới đây. Theo báo cáo của Bộ Công an, số phụ nữ, trẻ em bị lừa bán năm 2006 tăng 72% và số người là nạn nhân của tội phạm buôn người tăng 138% so với năm 2005. Trong 8 tháng đầu năm 2007, trên địa bàn cả nước, các lực lượng chức năng đã phát hiện gần 200 vụ, với 360 đối tượng và 459 người bị lừa bán.

Một điểm mà bọn buôn người triệt để lợi dụng đó là sự hạn chế về nhận thức, những khó khăn trong cuộc sống của người dân nông thôn, vùng sâu, vùng xa và bản tính thật thà, chất phác, nhẹ dạ cả tin của họ. Đối tượng mà chúng thường để mắt tới là phụ nữ, trẻ em. Điển hình phải nhắc đến là đường dây buôn bán phụ nữ qua biên giới do đối tượng Nguyễn Thị Hạnh, sinh năm 1965, trú tại TP.Vinh, tỉnh Nghệ An cầm đầu. Bằng những lời lẽ mồi chài hấp dẫn “có việc làm ổn định, thu nhập cao…”, Hạnh và đồng bọn đã lừa gạt gần 100 thiếu nữ nhẹ dạ, không có việc làm, ở các vùng nông thôn của các tỉnh: Nghệ An, Hà Tĩnh, Thanh Hóa… đưa sang một số nước rồi ép họ bán dâm trong các nhà chứa. Để khống chế, buộc những người phụ nữ này không có con đường nào khác là phải bán dâm, bọn chúng đã thu toàn bộ tư trang và các giấy tờ tùy thân, rồi thuê người theo dõi chặt. Hành động bất nhân của “tú bà” Nguyễn Thị Hạnh - kẻ cầm đầu đường dây buôn bán phụ nữ qua biên giới đã bị Bộ đội Biên phòng Hà Tĩnh phối hợp lực lượng chức năng của Lào phát hiện, triệt phá.

Khác với Hạnh, chú cháu Lê Khắc Long và Lê Khắc Hoàn lại sử dụng mạng Internet với nickname rất ấn tượng để làm quen, rủ rê các em gái ở tuổi vị thành niên đưa sang Trung Quốc bán cho bọn chủ chứa. Từ lá đơn trình báo chị Nguyễn Thị V, ở TP Hải Phòng về việc con gái chị là cháu Lầu Thu T, 14 tuổi bị lừa bán đi Trung Quốc, Cơ quan Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Quảng Ninh đã khẩn trương vào cuộc. Bằng nhiều biện pháp nghiệp vụ kết hợp với sự giúp đỡ Công an Trung Quốc, Công an tỉnh Quảng Ninh đã giải thoát và đưa được cháu Thu T về với gia đình. Qua lời khai của nạn nhân, sau nhiều ngày điều tra, truy tìm, Công an tỉnh Quảng Ninh phối hợp với Công an quận An Hải, TP. Hải Phòng đã bắt Lê Khắc Long vàLê Khắc Hoàn - hai kẻ táng tận lương tâm trong đường dây buôn bán phụ nữ, trẻ em có tổ chức.

Không chỉ có phụ nữ, trẻ em mà ngay cả những nam thanh niên cũng trở thành đối tượng của bọn tội phạm. Mới đây, Công an tỉnh Lào Cai đã triệt phá một đường dây lừa những thanh niên nam, có sức khỏe là người dân tộc thiểu số sang Trung Quốc bán cho các chủ lò gạch lao động không công. Thủ đoạn của bọn buôn người là đến các bản làng vùng cao tìm những thanh niên gia đình nghèo khó, không có việc làm, hứa hẹn xin cho đi làm công nhân với mức lương cao... Do trình độ văn hóa thấp, thiếu hiểu biết nên nhiều bậc cha mẹ đã cả tin, nghe lời lừa phỉnh, giao con em mình cho những kẻ lừa đảo. Chỉ đến khi được lực lượng chức năng giải thoát đưa về thì các gia đình mới vỡ lẽ con em mình đã trở thành món hàng của bọn buôn người... Ngoài những thủ đoạn cũ, gần đây có sự xuất hiện những "chiêu" mới như: rủ đi du lịch; cho uống thuốc mê; "cò" môi giới hôn nhân bất hợp pháp.

Tại hội nghị chuyên đề về đấu tranh với loại tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em qua biên giới do Bộ Công an tổ chức mới đây, các đại biểu đã đề cập đến nhiều thủ đoạn mà bọn buôn người sử dụng để đối phó với các lực lượng chức năng. Không chỉ hối lộ lực lượng điều tra, thậm chí có đối tượng còn manh động sử dụng cả vũ khí nóng để chống trả. Gần đây xuất hiện một thủ đoạn đối phó mới là dùng tiền “bịt miệng” gia đình người bị hại. Điển hình là đối tượng Lù Thị Phong, trú tại xã Bình Lư, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu. Chẳng phải kiếm đâu xa, Lù Thị Phong đã rủ người bạn thân thiết của mình là Nguyễn Thị H. đi chợ Lào Cai chơi rồi lừa bán cho một ổ chứa mại dâm ở bên kia biên giới. Khi biết tin cơ quan Công an vào cuộc điều tra về việc H. mất tích, Lù Thị Phong bí mật mang tiền đến đưa cho bố đẻ của H. với hy vọng "bịt kín" sự việc. Thủ đoạn gian trá của Phong không che nổi sự công minh của pháp luật. Lù Thị Phong đã bị Công an huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu bắt giữ.

Cần một chế tài đủ mạnh

Diễn biến của loại tội phạm buôn bán người vẫn còn phức tạp. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực lớn của các lực lượng chức năng như: Công an, Bộ đội Biên phòng, Viện Kiểm sát, Tòa án... Ngày 27-9 vừa qua, Bộ Công an đã tổ chức tổng kết dự án tăng cường năng lực cho các cơ quan tư pháp và hành pháp trong đấu tranh phòng, chống tội phạm buôn bán người ở Việt Nam. Sau 4 năm thực hiện, dự án này đã đạt được nhiều kết quả. Đáng chú ý là hệ thống pháp luật của Việt Nam về phòng, chống tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em được bổ sung, hoàn thiện. Tuy nhiên, dư luận cho rằng chế tài ngăn chặn, xử lý loại tội phạm này vẫn chưa đủ sức răn đe và vẫn còn kẽ hở. Trước đây, chúng ta chỉ đề cập đến tội buôn bán phụ nữ, trẻ em, nay vấn đề đã khác, đặc biệt là sự xuất hiện những vụ buôn bán nam giới, buôn bán nội tạng người như: Tim, thận, gan... thì chế tài ngăn chặn, xử lý lại đang thiếu... Về vấn đề này, theo chúng tôi, các cơ quan chức năng cần phân tích kỹ, đánh giá rõ tình hình, rút ra bài học kinh nghiệm từ thực tiễn công tác đấu tranh với loại tội phạm này, nhất là những vướng mắc trong quá trình đấu tranh, xử lý các vụ việc, trên cơ sở đó tham mưu cho cơ quan lập pháp xây dựng, hoàn chỉnh chế tài xử lý tội buôn bán người, trong đó có buôn bán nam giới. Chương trình đấu tranh phòng, chống tội phạm buôn bán người cũng phải mở rộng gồm cả nạn nhân nam giới và nội tạng con người. Trước đây, bọn tội phạm chủ yếu đưa người sang một số nước ở châu Á, gần đây, ta đã phát hiện một số đường dây mới, buôn bán người sang châu Phi, Tây Á... Để đấu tranh với những đường dây này, theo chúng tôi, cần tăng cường hơn nữa mối quan hệ hợp tác song phương giữa Việt Nam với các quốc gia trong việc phát hiện, điều tra, truy tố và xét xử tội phạm buôn bán người.

Tuy nhiên, điều quan trọng vẫn là ý thức cảnh giác của nhân dân. Cấp uỷ, chính quyền cơ sở cần tuyên truyền, giáo dục, trang bị cho người dân những hiểu biết pháp luật về phòng, chống tội phạm buôn bán người và những chiêu thức lừa đảo của bọn tội phạm để phòng ngừa, đấu tranh. Mặt khác, cần có chính sách vận động nhân dân đẩy mạnh hoạt động phát hiện, tố giác tội phạm nói chung và tội buôn người nói riêng. Khi người dân tỉnh táo, các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ, ra tay quyết liệt, chắc chắn cuộc chiến với loại tội phạm phức tạp này sẽ đạt hiệu quả cao.

KIM NGỌC