Cổ phần hóa (CPH) là chính sách lớn của Đảng và Nhà nước ta nhằm phát huy nguồn lực vốn của xã hội tham gia đầu tư phát triển kinh tế. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn có rất nhiều cơ quan chức năng dựa vào những quy định, quy chế như một công cụ để làm khó doanh nghiệp mà sự việc bạn đọc phản ánh dưới đây là một ví dụ.

Một công trình của Hacinco. Ảnh: Internet

Hacinco là thương hiệu gắn liền với nhiều dự án mang tính xã hội cao như Làng sinh viên, dự án nhà ở tái định cư Nam Trung Yên, tổ hợp văn phòng và nhà cho thuê,… Song cùng với những công trình có ý nghĩa đóng góp cho xã hội như vậy, Công ty Đầu tư xây dựng số 2 Hà Nội (Hacinco) đã gặp phải rất nhiều khó khăn về vốn, cân đối tài chính do vốn đầu tư lớn, thu hồi vốn trong thời gian tương đối dài. Con đường CPH của công ty là tất yếu. Kể từ ngày 29-10-2004 khi UBND thành phố Hà Nội có quyết định cho phép Công ty Hacinco tiến hành CPH, mặc dù đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, Công ty đã nỗ lực tiến hành CPH theo đúng quy trình CPH của Nhà nước. Ngày 2-12-2005, Đại hội cổ đông đã thông qua phương án kinh doanh, thông qua Điều lệ hoạt động. Ngày 15-12-2005 Hacinco đã họp Hội đồng quản trị bầu ra Chủ tịch Hội đồng quản trị và Giám đốc. Về thực chất Công ty Cổ phần đầu tư xây dựng số 2 Hà Nội đã đủ điều kiện ra đời và chỉ còn chờ được cấp giấy phép là sẽ đi vào hoạt động.

Quá trình CPH tưởng như thuận lợi nhưng ai ngờ… “đầu xuôi… nhưng đuôi không lọt”. Hàng trăm cổ đông Công ty Hacinco không thể ngờ rằng hơn một năm sau, “Công ty cổ phần Hacinco” vẫn phải lận đận đi tìm “giấy khai sinh” chứng nhận sự ra đời của mình. Thay vì nhận thông báo thành lập công ty cổ phần thì ngày 23-12-2005, Hacinco nhận được Công văn số 4732/STC/TCDN-P2 của Chi cục tài chính doanh nghiệp - Sở Tài chính Hà Nội do ông Phạm Công Bình - Phó giám đốc Sở Tài chính, Chi cục trưởng Chi cục TCDN ký yêu cầu công ty phải kiểm toán báo cáo tài chính năm 2005 trước khi chuyển sang công ty cổ phần vì có đơn kiến nghị của bà Chi (một cổ đông lớn cùng với gia đình đầu tư khoảng 16 tỷ đồng, chiếm khoảng 34% vốn điều lệ của công ty). Lý do phải kiểm toán báo cáo tài chính của năm trước khi chuyển sang công ty cổ phần là trái với quy định pháp luật vì theo quy trình chuyển đổi DNNN sang công ty cổ phần không hề phụ thuộc vào việc kiểm toán báo cáo tài chính của năm, hơn nữa thời điểm đó chưa kết thúc năm tài chính nên không thể thực hiện việc kiểm toán báo cáo tài chính năm. Và có lẽ nhận ra sự chưa hợp lý đó, nên ngay lập tức, Chi cục tài chính vội vàng chuyển sang việc công ty chuyển nợ thành vốn góp sai quy định. Công văn số 441-STC/TCDN-P2 ngày 17-2-2006 gửi UBND TP Hà Nội và Ban đổi mới doanh nghiệp, Chi cục tài chính DN cho rằng việc Công ty Đầu tư xây dựng số 2 xin chuyển nợ thành vốn góp của các nhà đầu tư trúng giá mua tại Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội số tiền 14.360.500.000 đồng không phù hợp chế độ quy định. Ngày 20-3-2006, Sở Tài chính có văn bản số 847/BC-STC/TCDN báo cáo UBND TP Hà Nội và Ban đổi mới doanh nghiệp, Chi cục tài chính DN, có đánh giá: Doanh nghiệp không nộp đầy đủ tiền thu bán cổ phần vào tài khoản phong tỏa của doanh nghiệp tại kho bạc Hà Nội theo quy định (số tiền chuyển nợ thành vốn góp). Vì những lẽ trên, Chi cục tài chính doanh nghiệp cho rằng tư cách của các nhà đầu tư thực hiện chuyển nợ thành vốn góp là không hợp pháp.

Nhà đầu tư vi phạm pháp luật?

Cũng tại Công văn 847/BC-STC/TCDN, Chi cục Tài chính đề nghị loại khỏi vốn điều lệ 8.412.780.000 đồng của những nhà đầu tư nộp tiền không đúng nơi quy định; đồng thời 841.277.778 đồng tiền đặt cọc tương ứng sẽ không được hoàn trả. Có nghĩa là từ một nhà đầu tư chân chính góp đồng vốn của mình vào sự phát triển của công ty, thì những nhà đầu tư này lại trở thành “nhà đầu tư vi phạm pháp luật”. Đến đây, có lẽ họ chỉ biết kêu trời! Việc vận dụng linh hoạt chuyển nợ thành vốn góp của Công ty Hacinco không những thu thêm được tiền mua cổ phần tại công ty mà còn thu hút, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư đang có dư nợ tại công ty thuận lợi mua được cổ phần thông qua đấu giá. Trên thực tế, trước đó Công ty Hacinco đã báo cáo Công ty chứng khoán Bảo Việt, Trung tâm giao dịch chứng khoán (GDCK) Hà Nội và Chi cục tài chính doanh nghiệp về việc chuyển nợ thành vốn góp. Với sự hướng dẫn của Công ty chứng khoán Bảo Việt, Trung tâm GDCK Hà Nội và sự đôn đốc của Chi cục Tài chính DN, Công ty Hacinco đã lập danh sách người sở hữu chứng khoán trong đó có cả phần chuyển nợ thành vốn góp của 35 nhà đầu tư. Chi cục TCDN đã duyệt và trình UBND TP Hà Nội. Nhưng khoảng 3 tháng sau, Chi cục Tài chính lại đi ngược hoàn toàn với các hướng dẫn trước đó của mình, đây chẳng phải là hành động “gậy ông đập lưng ông”? Được biết mới đây, ngày 13-4-2007 UBND TP Hà Nội chỉ đạo Tổng công ty Đầu tư và phát triển nhà Hà Nội loại bỏ vai trò là thành viên cổ đông của những nhà đầu tư có vi phạm trong việc mua bán cổ phần.

Dường như quá bức xúc với những "lình xình" trên, ngày 2-5-2007, các cổ đông Công ty Hacinco, đại diện là bà Nguyễn Thị Thục - Giám đốc Công ty Phú Quang (là một trong những nhà đầu tư bị cho là “có vi phạm trong mua bán cổ phần”) đã có đơn gửi đi nhiều nơi, tha thiết mong các cơ quan hữu quan giúp đỡ làm sáng tỏ vấn đề, đem lại công bằng và niềm tin cho những nhà đầu tư. Đây cũng chính là nguyện vọng của hàng trăm nhà đầu tư khác khi mà đồng vốn đầu tư của họ đã bị tồn đọng hơn một năm nay, có ảnh hưởng lớn đến kế hoạch sản xuất và chiến lược kinh doanh riêng của từng người.

MINH ĐỨC