Ông Lê Triệu Dũng.

Phóng viên (PV): Thưa ông, các biện pháp PVTM có ý nghĩa quan trọng như thế nào với nền kinh tế?

Ông Lê Triệu Dũng: Trong bối cảnh Việt Nam tham gia sâu rộng vào rất nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA), nhất là với các FTA có mức độ cắt giảm thuế quan rất cao như EVFTA thì áp lực cạnh tranh đối với các doanh nghiệp (DN) Việt Nam và EU trong một số lĩnh vực cũng sẽ cao hơn. Do vậy, nhu cầu sử dụng các công cụ PVTM sẽ tăng. Các biện pháp PVTM (chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ) được WTO và các FTA cho phép sử dụng để chống lại hành vi cạnh tranh không công bằng trong thương mại quốc tế (hàng nhập khẩu bán phá giá hoặc được trợ cấp) cũng như ngăn chặn việc hàng hóa nhập khẩu gia tăng đột biến, gây thiệt hại nghiêm trọng cho các ngành sản xuất trong nước. Đây là công cụ quan trọng, hợp pháp để bảo vệ các ngành sản xuất, các DN trong nước, đặc biệt khi các hàng rào thuế quan được dỡ bỏ theo các cam kết quốc tế.

PV: EVFTA chính thức được ký vào ngày 30-6-2019, dự kiến sẽ sớm được phê chuẩn và có hiệu lực. Trong EVFTA có những quy định mới gì về PVTM, thưa ông?

Ông Lê Triệu Dũng: Về cơ bản, chương về các biện pháp PVTM tại EVFTA dựa trên các quy định của WTO, đồng thời bổ sung các nguyên tắc mang tính tiến bộ, phù hợp với hệ thống pháp luật về PVTM của ta, giúp cho nền kinh tế, các ngành sản xuất trong nước có công cụ “phòng vệ” hợp pháp, tiến bộ, bảo đảm hiệu quả của việc tham gia hiệp định. Cụ thể, các điểm mới về PVTM trong EVFTA là bổ sung các quy định giới hạn việc sử dụng các công cụ này để tránh lạm dụng và đảm bảo công bằng, minh bạch. Các quy định này tạo ra môi trường kinh doanh ổn định, thuận lợi hơn cho DN XK. Cùng với đó, EVFTA quy định nguyên tắc áp dụng mức thuế thấp hơn, tức là thuế chống bán phá giá hoặc chống trợ cấp chỉ ở mức đủ để loại bỏ thiệt hại (trong khi WTO không bắt buộc sử dụng quy tắc này). Một điểm đáng lưu ý là theo cam kết EVFTA, hai bên sẽ không áp dụng biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp nếu việc này không phù hợp với lợi ích chung (tức là bên cạnh việc xem xét tình hình của ngành sản xuất trong nước thì nước điều tra cũng cần xem xét tình hình, quan điểm của nhà nhập khẩu, hiệp hội ngành hàng, tổ chức đại diện người tiêu dùng và các DN hạ nguồn). EVFTA cũng quy định về cơ chế tự vệ song phương, để bảo đảm việc cắt giảm thuế quan theo hiệp định không gây ra các cú “sốc” đối với các ngành sản xuất trong nước.

Hoạt động sản xuất tại Nhà máy Daikin Việt Nam (Khu công nghiệp Thăng Long II, Hưng Yên). Ảnh: VŨ DUNG

PV: Ông đánh giá như thế nào về mức độ hiểu biết của DN đối với các biện pháp PVTM trong những năm gần đây?

Ông Lê Triệu Dũng: Về công tác điều tra các vụ việc PVTM, cho đến nay, Việt Nam đã khởi xướng điều tra 9 vụ việc chống bán phá giá, 6 vụ việc tự vệ và một vụ việc lẩn tránh biện pháp tự vệ. Số lượng vụ việc trong những năm gần đây có chiều hướng gia tăng. Sự gia tăng các vụ việc không chỉ thể hiện mức độ cạnh tranh của hàng hóa nhập khẩu đối với hàng hóa trong nước, mà còn cho thấy năng lực của DN trong việc chủ động lựa chọn sử dụng các công cụ PVTM để bảo vệ lợi ích chính đáng. Với những nỗ lực trong việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật và tư vấn cho cộng đồng DN, hiệp hội, mức độ hiểu biết của DN về các biện pháp PVTM trong những năm gần đây đã có nhiều cải thiện. Có thể nói, Việt Nam đã triển khai tích cực, phát huy vai trò của các biện pháp PVTM, góp phần nâng cao hiệu quả của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.

PV: Để ứng phó hiệu quả với các vụ việc PVTM của nước ngoài, cơ quan quản lý và DN cần có sự chuẩn bị gì, thưa ông?

Ông Lê Triệu Dũng: Để ứng phó hiệu quả với các vụ việc PVTM của nước ngoài, Bộ Công Thương đã chủ động hỗ trợ DN tăng cường công tác nghiên cứu, dự báo, cảnh báo đối với các biện pháp PVTM áp dụng lên hàng hóa XK của Việt Nam, kể cả các vụ điều tra chống lẩn tránh biện pháp PVTM; chủ động làm việc, phối hợp, kể cả đấu tranh với các cơ quan điều tra nước ngoài ngay từ giai đoạn điều tra ban đầu để bảo vệ lợi ích chính đáng của các DN Việt Nam, giảm thiểu tác động bất lợi…

Đối với DN XK của ta, để chủ động ứng phó có hiệu quả với các biện pháp PVTM của nước ngoài, các DN cần tìm hiểu quy định pháp luật, thực tiễn điều tra PVTM của các nước. Đặc biệt phải đa dạng hóa thị trường, thường xuyên tìm kiếm thị trường XK mới, đa dạng hóa sản phẩm, tránh tăng trưởng XK quá “nóng” vào một thị trường, đặc biệt là các thị trường thường xuyên sử dụng công cụ PVTM và đã từng kiện hàng hóa XK của Việt Nam. Đồng thời, chuyển dần từ chiến lược cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng và thương hiệu; có chiến lược rà soát giá bán một cách phù hợp để tránh bị coi là bán phá giá và phối hợp chặt chẽ với các bạn hàng tại nước sở tại để cập nhật thông tin. Mặt khác, khi đã có thông tin về vụ việc điều tra áp dụng biện pháp PVTM đối với hàng hóa liên quan, DN cần cập nhật tin tức và tích cực tham gia, hợp tác trong quá trình điều tra để tránh việc bị cơ quan chức năng sử dụng số liệu sẵn có bất lợi khi đưa ra kết luận về vụ việc.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!

KHÁNH AN (thực hiện)