Mặc dù có rất nhiều cảnh báo từ các cơ quan chức năng nhưng số lượng người bị lừa đi xuất khẩu lao động (XKLĐ) vẫn tiếp tục gia tăng. Điều đáng buồn hơn cả là phần lớn những người bị lừa lại là nông dân nghèo, thực sự có nhu cầu đi lao động ở xứ người mong có cơ hội đổi đời.

Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ của cơ quan chức năng, số vụ lừa đảo XKLĐ có diễn biến hết sức phức tạp và ngày càng nhiều thủ đoạn tinh vi hơn: Năm 2005, có 43 vụ; năm 2006, tăng lên 117 vụ; năm 2007 là 118 vụ. Còn từ đầu năm 2009 đến nay, Cục Quản lý lao động ngoài nước-Bộ LĐ-TB và XH đã xử phạt hàng chục trường hợp vi phạm các quy định về XKLĐ.

Ví dụ, vụ Phạm Thị Ngọc, Giám đốc Công ty cổ phần Thương mại đầu tư phát triển công nghệ cao Việt Nam tổ chức tuyển dụng trái phép, lừa đảo thu tiền của 15 người ở các tỉnh Hưng Yên, Hà Tây (trước đây), Thái Bình, với số tiền thu của các nạn nhân là 57.000USD và 54 triệu đồng. Tất cả số người này đã nộp đủ tiền nhưng vẫn dài cổ chờ đợi. Vụ lừa đảo này đã bị cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội khởi tố.

Còn mới đây, cơ quan Cảnh sát điều tra, Bộ Công an đã khởi tố, bắt tạm giam Phí Công Dũng, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư phát triển ADB và Đoàn Bảo-nhân viên công ty vì tội ''lừa đảo chiếm đoạt tài sản''. Theo tài liệu của cơ quan điều tra, Phí Công Dũng với tư cách tổng giám đốc đã cấp giấy tờ cho Nguyễn Xuân Thọ dưới danh nghĩa Phó tổng giám đốc để tìm quan hệ trong lĩnh vực XKLĐ và lừa bịp, thu hơn 200.000USD của gần 60 người lao động có nhu cầu đi XKLĐ ở Nhật Bản, Hàn Quốc.

Trao đổi với chúng tôi, ông Đào Công Hải-Phó cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ LĐ-TB và XH) cho biết: “Điều đáng báo động là có đến 96% người bị lừa đảo là nông dân, những người có nhu cầu đi XKLĐ thật sự, nhưng do thiếu thông tin, hiểu biết về các doanh nghiệp có chức năng này, đã trở thành nạn nhân của các đối tượng lừa đảo. Thủ đoạn của những kẻ lừa đảo là lợi dụng tâm lý của người dân đang bị dao động bởi những dự báo bất ổn định về thị trường lao động, muốn được sang một số thị trường có thu nhập cao, ổn định như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc… Cơ quan chức năng đã cảnh báo phải tìm hiểu kỹ nơi đăng ký tuyển dụng và tốt nhất nên liên hệ với các Sở LĐ-TB và XH địa phương để biết rõ thông tin liên quan đến vấn đề XKLĐ. Thế nhưng, do tâm lý nôn nóng, nhẹ dạ, người lao động đã bị bọn môi giới, cò mồi và những tổ chức cá nhân không có chức năng lợi dụng”.

Ngày 14-1-2005, Bộ LĐ-TB và XH cùng Bộ Công an ký Thông tư liên tịch “Hướng dẫn công tác phòng ngừa và chống các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực xuất khẩu lao động”. Việc phối hợp nhằm góp phần nâng cao chất lượng của công tác XKLĐ, đưa lao động Việt đi làm việc ở nước ngoài một cách bền vững. Thông tư quy định rõ trách nhiệm của hai bộ, cơ quan trực thuộc các bộ tại địa phương và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cũng như các tổ chức đoàn thể có doanh nghiệp hoạt động XKLĐ. Tuy nhiên, do công tác quản lý hoạt động XKLĐ ở một số địa phương thiếu chặt chẽ, chưa kịp thời phát hiện, ngăn chặn những vụ việc lừa đảo người lao động.

Để phòng ngừa và chống các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực XKLĐ có hiệu quả, các cơ quan chức năng đưa ra khuyến cáo: Người dân cần phải tỉnh táo trước những thông tin về XKLĐ. Các cơ quan bảo vệ pháp luật thường xuyên tổ chức thanh tra, kiểm tra cả định kỳ và bất thường để kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm. Đối với những vụ việc nghiêm trọng cần truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Song, quan trọng hơn cả vẫn là phải thông tin chính xác, kịp thời về nhu cầu tuyển dụng tới người lao động, tránh để tình trạng người lao động bị lừa như thời gian qua.

THU HƯƠNG